Dikkat çeken deprem raporu

6 Şubat depremlerinde Hatay’ın Defne ilçesinde bulunan Gün apartmanı yıkılan binalar arasında yer aldı. Çöken binada çok sayıda kişi hayatını kaybetti. Hayatını kaybeden kişiler arasından Şaziye Görün ve Mehmet Habib de yer aldı. Görün ve Habib’in yakınları hizmet kusuru gerekçesiyle, Defne Belediye Başkanlığı, Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) ve Çevre, Şehircilik ve İlkim Değişikliği Bakanlığı’nın aleyhine maddi ve manevi tazminat talebiyle Hatay 4. İdare Mahkemesi’ne dava açtı.

AFAD’IN KUSURU %2

Mahkeme dosyada bir bilirkişi heyeti görevlendirdi. Akademisyenlerden oluşan bilirkişi heyeti, hazırladığı raporu dava dosyasına sundu. Raporda, davalı kurumların sorumlulukları ve kusur durumları da tek tek ortaya konuldu. Raporda AFAD’ın öncelikli olarak bölgenin risklerini tespit etmesi ve bu risklere göre kanunda kendisine verilen yetkileri kullanması gerektiği belirtilerek özetle, “Hatay için 2021 yılında hazırlanan IRAP (İl Afet Risk Azaltma Planı) raporu incelendiğinde, hangi bölgelerin etkileneceğine dair somut, veriye dayalı ve haritalı bir değerlendirme yapılmamış, kurum ve kuruluşların sorumlulukları ise genel ifadelerle sınırlı kalmıştır. Risklerin doğru belirlenmediği bir noktada önlemlerin de sağlıklı alınamayacağı açıktır. Böylece, IRAP raporunda Doğu Anadolu Fay Zonu ile ilgili geniş bir çalışma yapmadığı, veriye dayalı olmayan genel ifadeler ile bir değerlendirme yapıldığından kanundan kendisine verilen görevini eksiksiz yerine getirmediği, bu nedenle kusurlu olduğu kanaatine varılmıştır” denildi. Yapılan bu tespite rağmen bilirkişi heyeti AFAD’ın kusur oranının yüzde 2 olduğunu savundu.

BAKANLIĞIN KUSURU %3

Raporda, Çevre, Şehircilik ve İlkim Değişikliği Bakanlığı’nın kusuruna ilişkin olarak da özetle “Bakanlığın 1975 yılında bir deprem yönetmeliği hazırlaması ve bunu yürürlükte tutması, bu hususta görev ve sorumluluklarını kısmen yerine getirmesini sağlamıştır. Ancak, 1997 yılına kadar aynı deprem yönetmeliğini 22 yıl boyunca yürürlükte tutması ve bu süre zarfında teknolojik ve bilimsel gelişmelere rağmen yönetmeliği güncellemeyişi sebebiyle, gecikmiş bir deprem yönetmeliği dolayısıyla meydana gelen zararlardan sorumluluğunun bulunduğu ve kusurlu olduğu kanaatindeyiz. Hazır beton ve nervürlü donatı kullanım zorunluluğunun geç uygulamaya konulması nedeniyle (2000 yılı sonrası), Bakanlığın bu konuda sorumlu ve kusurlu olduğu kanaatindeyiz” denildi. Raporda Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın kusur oranının ise yüzde 3 olduğu iddia edildi.

BELEDİYELERDE %5-15

Raporda Hatay Büyükşehir Belediyesi’nin ise hem mikro bölgeleme hem de çevre düzeni planı hazırlanması aşamasında zemin için özel önlemler almadığı, mevcut yapı stokunun güçlendirilmesi ve dayanıklı hale getirilmesi çalışması yapmaması nedeniyle kusurlu olduğu belirtildi. Raporda, Büyükşehir Belediyesi’nin kusur oranı ise yüzde 5 olduğu değerlendirildiği ifade edildi. Raporda, daha sonra mahalleye dönüştürülen Çekmece Belediyesinin de kontrol faaliyetleri, etkin denetim yapmaması nedeniyle kusurlu olduğu anlatıldı. Raporda, Çekmece Belediyesi’nin kusur oranının yüzde 15 olduğu değerlendirildiği ifade edildi.

Raporda depremin şiddeti “en büyük sorumlu” olduğu savunularak, “Teknik incelemeler ışığında, söz konusu büyüklükteki yer hareketlerinin yapı üzerinde hasar oluşturmasının kaçınılmaz olduğu kanaatine varılmıştır. Buna göre; Defne ve Antakya ilçeleri için yüzde 25 oranında bir kaçınılmazlık indiriminin uygulanması teknik açıdan makul görülmekte” denildi.

‘BU DURUM ADİL DEĞİL’

Müştekilerin avukatı Ali Habib ise “depremin daha yıkıcı olduğu yerlerde idareye daha az kusur atfedildiği ve bu noktada öngörülmezlik indiriminin daha yüksek olduğu” gerekçesiyle rapora itiraz ederek, “Bu durum hiç adil değildir. Zira depremin daha yıkıcı olacağı yerlerde idarenin daha dikkatli daha öngörülü ve daha bilimsel çalışma zorunluluğu vardır. IRAP planını doğru yapmayan, doğru analiz ve değerlendirme yapmayan, depreme dayanıklılık açısından bina analizleri yapmayan idarenin yıkımın daha fazla olduğu yerlerde daha az kusurlu olduğunu kabul etmek hakkaniyete uygun düşmeyecektir” dedi.