Dikildiği yerde her şeyi taşa çeviriyor: Kur’an ı Kerim’de bile adı geçen ağaç Sözcü Gazetesi

Bilim dünyasını heyecanlandıran uluslararası araştırma, bazı ağaç türlerinin atmosferdeki karbondioksiti çekerek toprağın altında kireç taşına dönüştürdüğünü ortaya çıkardı. Binlerce yıl karbonu hapseden bu jeobiyolojik mekanizma, hem iklim kriziyle mücadelede yeni bir çığır açıyor hem de kutsal metinlerdeki ağaç vurgularına yepyeni bir boyut kazandırıyor.

İsviçre, Avusturya, ABD ve Kenya'dan araştırmacıların katılımıyla gerçekleştirilen ve Prag'daki saygın Goldschmidt Jeokimya Konferansı'nda sunulan çalışma, doğanın iklimi koruma gücüne dair ezber bozan bir gerçeği gün yüzüne çıkardı. Kenya'daki belirli incir türlerinin yalnızca meyve vermekle kalmayıp, soludukları karbondioksiti toprağın içinde jeolojik bir minerale dönüştürdüğü belirlendi.

Ağaçlandırma çalışmalarındaki en kritik sınır; yapraklarda ve gövdede biriken organik karbonun ağaç öldüğünde veya çürüdüğünde yeniden atmosfere salınması fakat bilim insanlarının incelediği oksalat-karbonat yolu, bu döngüyü kalıcı bir depolamaya dönüştürüyor:

- Ağaç, fotosentez sırasında atmosferden emdiği karbondioksiti bünyesinde kalsiyum oksalat kristallerine çeviriyor.

- Dökülen yaprak ve dallar topraktaki mantar ve bakteriler tarafından parçalanıyor ve oksalat maddesi kalsiyum karbonata yani bilinen adıyla kireç taşına dönüşüyor.

- Karbon, gaz veya çürüyebilir organik formdan çıkıp jeolojik bir taşa dönüştüğü için yüz binlerce yıl boyunca toprakta kilitli kalıyor.

Zürih Üniversitesi’nden Dr. Mike Rowley, tarımsal ormancılık projelerinde bundan böyle hem organik hem de inorganik karbon depolayabilen türlerin seçilmesinin iklim mücadelesinde stratejik bir zorunluluk olduğunu vurguladı. 

Kenya'daki incir ağaçlarının yanı sıra, doğada karbonu taşlaştıran başka güçlü türler de bulunuyor. Batı ve Orta Afrika’nın tropikal ormanlarında yetişen ve 'Afrika Meşesi' olarak adlandırılan dev Iroko ağacı, bu mekanizmayı en yüksek verimle çalıştıran örneklerden biri.

Iroko ağaçları yaşam döngüleri boyunca kök çevrelerinde devasa miktarlarda kireç taşı biriktirir. Bu süreç, çevredeki asidik toprakların pH dengesini düzenleyerek toprağı tarıma elverişli hale getirirken, tonlarca atmosferik karbonu katı mineral formunda toprağa sabitliyor. 

Bilimin yeni detaylandırdığı bu jeobiyolojik süreç, kutsal metinlerde geçen doğa vurgularına da dikkat çekici bir derinlik kazandırıyor. Kur'an-ı Kerim'in Tin Suresi'nde bu ağaç üzerine yemin ediliyor:

"Yemin olsun incire ve zeytine..." (Tin Suresi, 1. Ayet)