Dijital şiddet gerçeğe yansıyor

Yeni nesil oyunlar artık bir eğlence aracı olmanın ötesinde gerçek insanlarla birebir etkileşim kurulan, gerçekçi şiddet deneyimlerinin yaşandığı alternatif dünyalara dönüştü. Uzmanlara göre çocukların oyun içinde ‘karakter’ olarak gördüğü kişi, çoğu zaman gerçek bir insan ve bu durum özellikle küçük yaşlarda gerçek ile sanal arasındaki sınırı tehlikeli biçimde bulanıklaştırıyor. Diğer yandan kontrolü sağlanmayan sosyal medya platformları da sosyalleşen ergenler için büyük tehlikelerin kapsını aralıyor. Özellikle Kahramanmaraş’taki okul saldırganı İsa Aras Mersinli’nin (14) Whatsapp profilinde bir başka katil (incel), Amerikalı Elliot Rodger’ın fotoğrafını kullandığının ortaya çıkması dijital dünyanın olumsuz etkilerinden birini daha gözler önüne serdi.

‘KARANLIK DÜNYAYA ADIM ATIYORLAR’

Bilişim Uzmanı Osman Demircan, dijital oyunların geldiği noktaya dikkat çekerek şunları söyledi:

“Çocukların oynadığı oyunlarda artık karşı taraf bir karakter değil, gerçek bir insan. Bu noktada çocuklar gerçeklikle sanalı karıştırmaya başlıyor. Oyun içindeki çözüm olarak şiddeti seçmek, gerçek hayata da yansıyabilecek bir davranış haline gelebiliyor. İşte bu noktada gerçekle sanalın birbirine geçtiği bir ortamda çocuk karanlık bir dünyaya adım atabiliyor. Şiddete meyilli kullanıcılar, çocukları bir araya topluyor, kendi değerleri doğrultusunda paylaşımlar yaptırıyor, yorumlarla yönlendiriyor. Üzerine konuşabilecekleri alanlar oluşturuyorlar. Bu yapıların ticari bir ürüne dönüşme potansiyeli de var. Entegre gruplar halinde birleşip illegal para ile mekân basma, adam yaralama gibi noktalara kadar giden örnekler yaşanıyor.

Çocuklar oyun konsolları üzerinden mesajlaşarak birbirleriyle tanışıyorlar, bazen buradan gerçek hayatta da görüşüyorlar. Benzer kişiler birbirini çekiyor. Bu ortamların denetimsiz olanları çok tehlikeli olabilir. Ailelerin çocuklarını bu ortamlarda yalnız bırakmaması gerekiyor. Önümüzdeki yıllarda bu tarz olaylara daha çok rastlayabiliriz. Bugün konsollarda gördüğümüz bu gerçeklik, çok yakında cep telefonlarında da olacak. Bu da çok daha büyük problemlerin kapısını aralayabilir.”

‘MARUZ KALMA ARTTIKÇA ŞİDDET SIRADANLAŞIYOR’

Dijital içeriklerin insan beyni üzerinde çok etkili olabildiğini belirten Yıldız Teknik Üniversitesi Eğitim Fakültesi PDR Bölümü’nden Prof. Dr. Ahmet Satıcı da şöyle konuştu:

“Yapay zekâ ve dijital teknolojiler, yalnızca deneyimi gerçekçi hale getirmekle kalmıyor; aynı zamanda duygusal bulaşmayı artırarak davranışları da dönüştürüyor. Maruz kalma arttıkça, şiddet ve aşırılık sıradanlaşıyor. Bu nedenle meseleyi yalnızca ‘oyun’ ya da ‘teknoloji’ başlığı altında değerlendirmek yetersiz kalıyor. Asıl sorun, toplumsal bakış açısında yatıyor. Çünkü çocuk, kendisine sunulanı büyütür: Ya merhameti ya da şiddeti. Hangi değer öne çıkarılıyorsa, çocuk onu gündemine alır.”

ŞİDDETİ ‘ÇÖZÜM YOLU’ GİBİ DÜŞÜNEBİLİYORLAR

Kanada Werklund Eğitim Bilimleri Fakültesi Öğretim Görevlisi Dr. Adem Kantar ise, “Çocuk ve ergenler maruz kaldıkları içerikleri sadece izleyen pasif bireyler değil. Onları anlamlandırır, duygusal olarak yükler ve bazı durumlarda model alırlar. Özellikle yoğun öfke, yalnızlık ya da değersizlik hissi yaşayan gençler için şiddet içerikleri, bir ‘çözüm yolu’ gibi yanlış kodlanabilir. Tekrar eden şiddet görüntüleri zamanla duyarsızlaşmaya neden olur. İlk başta sarsıcı olan bir olay, sürekli maruz kalındığında sıradanlaşır. Bu noktada beyin daha yüksek uyarana ihtiyaç duyar ve bu da riskli davranışlara eğilimi artırabilir. Çocuğa alternatif sunan bir yetişkin yoksa, onun için dijital dünya tek referans haline gelir”

KÜÇÜK MELEKLERE DUYGULANDIRAN NOTLAR

Kahramanmaraş’ın Onikişubat ilçesindeki Ayser Çalık Ortaokulu’nda İsa Aras Mersinli’nin (14) silahlı saldırısı sonucu hayatını kaybeden 5’inci sınıf öğrencileri Belinay Nur Boyraz (11), Bayram Nabi Şişik (11), Kerem Erdem Güngör (11) ve Zeynep Kılıç’ın (11) cenazeleri Şeyh Adil Mezarlığı’nda yan yana toprağa verildi. Mezarlığa gelen aile yakınları, okul arkadaşları ve vatandaşlar, çocukların mezarları başına bırakılan not defterlerine notlar yazdı.

‘GÖKYÜZÜ SİZE AĞLIYOR’

Çocukların mezarlarının başına bırakılan notlarda şu ifadeler yer aldı:

“Kuzenin Belinay. Zeynep Abla bugün çok acı çekiyoruz. Neden sen yanımızda değilsin, bu yüzden üzülüyoruz.”

“Teyzesi Emel; Zeynep, güzel yeğenim benim. Cennetin en güzel köşesinde minnoş bebeklerle vakit geçir. Çünkü sen bebekleri çok seviyorsun.”

“Seni hiç tanımadım ve bilmiyorum. Ben seni sevdim. Şu an yağmur yağıyor ve gökyüzü size ağlıyor.” - DHA