Dijital platformlara caydırıcı ceza şart Ekonomi Haberleri

Sahte siteleri reklam karşılığı öne çıkararak insanların dolandırılmasına aracılık eden X, Google, YouTube, Instagram ve TikTok gibi mecralara yönelik caydırıcı cezalar getirilmesi önerildi. Uzmanlar, yasal boşluklar nedeniyle platformların sorumluluktan kaçtığını belirtiyor.

Sosyal medya platformlarında hızla yayılan sahte içerikler, dolandırıcılık amacıyla kullanılan en yaygın yöntemlerden biri haline gelirken uzmanlar, teknoloji devlerinin bu konuda daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini vurguluyor. Ünlü isimlerin yapay zekâ ile oluşturulmuş videoları, kamu kurumları adına yapılan sahte duyurular ve banka logosu kullanılarak hazırlanan sahte siteler milyonlarca liralık vurgunlara zemin hazırlıyor. Dolandırıcılar, yatırım tavsiyesi, faizsiz kredi veya toplu konut fırsatı gibi cazip vaatlerle vatandaşları tuzağa düşürürken platformların pasif kalması eleştiriliyor.

HIRSIZA TOLERANS

Uzmanlara göre sorun artık sadece bireysel ihbarlarla çözülemeyecek kadar büyümüş durumda. Bu şirketler, ticari çıkarlarını etkileyen içerikleri saniyeler içinde engelleyecek teknolojik süzgece sahipken; aynı teknolojiyi dolandırıcılıkla mücadelede kullanmakta isteksiz davranıyor. X, YouTube, Google, Instagram ve TikTok gibi mecralarda bu firmaların istemediği paylaşımla, dakikalar içinde kaldırılıyor. Platformlar, aynı hassasiyeti vatandaşın yüz binlerce lirasını çalan dolandırıcılara karşı göstermiyor.

İÇERİK TESPİT EDİLİP ANINDA SİLİNEBİLİR

Dijital güvenlik uzmanları ve hukukçular, platformlara yönelik idari yaptırımların devreye alınması gerektiğini savunuyor. Sahte içeriklerin zamanında tespit edilmemesi ve yayından kaldırılmaması durumunda ceza veya yaptırım uygulanması, bu şirketleri daha etkin filtreleme sistemleri kurmaya zorlayabilir. Uzmanlar, ciddi finansal yaptırımların platformların önceliklerini değiştireceğini ve algoritmaların dolandırıcılık içeriklerini engelleyecek şekilde çalıştırılmasının mümkün olduğunu belirtiyor. Düzenleyici bir baskı olmadan sosyal ağların bu alanı ciddiye alma ihtimali ise düşük görülüyor. Yaptırımların etkili bir şekilde uygulanması halinde hem kullanıcıların korunması hem de dijital ortamda güvenilir iletişim zemini sağlanabilecek.

"5651 SAYILI KANUN’UN 5/1 MADDESİ KALDIRILSIN"

Avukat Bekir Özata, bu alandaki çifte standarda ilişkin şunları kaydetti: "Dolandırıcılar yasal boşluğu kullanıyor. 5651 Sayılı Kanun’un 5/1 maddesi var ve bu maddenin kaldırılması gerekmektedir. Örnek vermek gerekirse: kendi aleyhlerine ya da Türkiye’nin savunma sanayisine ilişkin gerçek olmayan içerikleri doğrudan yayınlayabiliyorlar. Hatta zaman zaman Cumhurbaşkanımız aleyhine ya da ülkemize katma değer sağlayan firmalar ve aileler aleyhine sponsorlu reklamların karşımıza çıkabildiğini görüyoruz. Yani işlerine geldiği gibi hareket ediyorlar. Demek ki filtreleme yapabiliyorlar; istediklerini engelleyip istediklerini yayınlıyorlar. Kısacası kanundaki boşluğu kullanıyorlar. 5651 Sayılı Kanun’un 5/1 maddesi kaldırılmalıdır. Bu değişirse hem dolandırıcılara hem de içeriği yayınlayan platforma doğrudan gidilebilecek ve bu tür sorunlar yaşanmayacaktır."

CAYDIRICI CEZALAR ŞART

Avukat Bekir Özata ayrıca, 5651 Sayılı Kanun’un 5/1 maddesine dikkat çekerek şu hükmü hatırlattı: “Yer sağlayıcı, sağladığı içeriği kontrol etmek veya hukuka aykırı bir faaliyetin söz konusu olup olmadığını araştırmakla yükümlü değildir.” Özata, yasal düzenlemelerin caydırıcı etkisine dikkat çekti. Özata, mevcut hükmün pratik sonuçlarını ise şöyle özetledi: “Bu madde yürürlükten kaldırılmadığı sürece, yer sağlayıcılarına başvuru yapılmadan Google, Facebook, X, Instagram gibi platformların sorumluluğuna doğrudan gidilememektedir. Olması gereken, 5651 Sayılı Kanun’un 5/1 maddesinin kaldırılarak yer sağlayıcılarına kusursuz sorumluluk getirilmesidir. Ayrıca, dolandırıcı veya gerçeğe aykırı paylaşım ve ilanların kaldırılmaması halinde yer sağlayıcılara para cezası kesilmesi de bu sorunun çözümünde etkili olacaktır. Caydırıcı cezalar kesilmesi, vatandaşın mağdur edilmesinin önüne geçecektir."

GELİRLER GOOGLE’A MAĞDURİYET VATANDAŞA

2024 yılında reklam kazancı 264 milyar doları aşan Google da dolandırıcıların gözdesi durumunda. Zira, Google'ın "sponsorlu reklam" alanını kullanan sahtekârlar, resmi kurumların sitelerini birebir taklit ederek binlerce vatandaşı tuzağa düşürüyor. Raporlara göre, şirketin geçen yıl dolandırıcılıkla ilgili olduğunu tespit edip engellediği reklam sayısı 415 milyonu buldu. Paylaşılan veriler, Google'ın kötü niyetli aktörlere karşı mücadele ettiğini gösterse de aynı zamanda bunlara göz yumduğu eleştirilerine yol açtı. Çünkü; sahte sitelerin reklamlarını ilk sıraya taşıyan şirketin "para kazanma önceliği", mağduriyeti vatandaşa yüklüyor. Google'ın dolandırıcılıkla ilgili engellediği 415 milyon reklamdan elde ettiği gelirlerin akıbeti ise bilinmiyor.

AVRUPA AFFETMİYOR

Avrupa Birliği’nde (AB) sosyal medya platformlarına yönelik yaptırımlar özellikle zararlı içerik, güvenlik ihlali ve yetersiz moderasyon gerekçeleriyle giderek sertleşiyor. En dikkat çekici örneklerden biri İtalya’nın TikTok’a “yetersiz içerik denetimi” nedeniyle kestiği 10 milyon avroluk ceza olurken, Almanya’nın NetzDG yasası kapsamında açıkça yasa dışı içerikleri kaldırmayan platformlara 50 milyon avroya kadar ceza uygulanabiliyor. AB’nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA) ise çok daha ağır bir çerçeve sunuyor ve kurallara uymayan büyük platformlara yıllık küresel cirolarının %6’sına kadar para cezası kesilmesine imkân tanıyor. Fransa, 2024’te ceza kanununa bir güncelleme yaparak, bir kişinin izni olmadan üretilmiş görsel veya ses deepfake’lerini paylaşmayı yasakladı. AB Dijital Hizmetler Yasası (Digital Services Act – DSA), büyük sosyal medya platformlarına “risk odaklı” yükümlülükler getiriyor. Örneğin, platformlar içerik riskini değerlendirmek zorunda kalıyor.