Dijital devlere sıkı denetim

YAŞ KRİTERİ NASIL UYGULANACAK?

Sosyal ağ sağlayıcı, 15 yaşını doldurmamış çocuklara kesin olarak hizmet sunamayacak. Bunun için “yaş doğrulaması” dahil gerekli önlemleri almak şirketin sorumluluğunda.

15 YAŞ ÜSTÜ NASIL KULLANACAK?

Sosyal medya, 15-18 yaş arasına ‘çocuklara özgü ayrıştırılmış’ hizmet sunabilecek. Bu yaş aralığında ekrana gelecek paylaşımların ‘güvenli ve çocuklara özgü’ olması sağlanacak. Yetişkinlerin hesabındaki her görüntü ve paylaşım çocukların ekranına düşmeyecek. Çocukların fiziksel, psikolojik ve sosyal gelişimini olumsuz etkileyebilecek; siber zorbalık, istismar ve dolandırıcılık potansiyeli taşıyan zararlı içerikler ile aldatıcı reklamlar önceden engellenecek. Bu bilgiler sosyal ağ sağlayıcının internet sitesinde yayınlanacak.

EBEVEYN KONTROLÜ NELERİ KAPSIYOR?

Sosyal medya şirketi, 15-18 yaş aralığında hesabını onayladığı her çocuk için en az bir ebeveyne ‘kontrol paneli’ açacak. Bu mekanizma, ‘açık, anlaşılır ve kullanıma elverişli’ olacak. Bu panelden, çocuğa ait hesabın ‘ayarları, satın alma, kiralama, ücretli üyelik işlemleri’ yetişkin onayıyla gerçekleşecek. Ayrıca ebeveyn bu panelden çocuğun kullanım süresini izleyip sınırlayabilecek.

HANGİ DURUMDA SAATLİK MÜDAHALE?

Türkiye’den günlük erişimi 10 milyondan fazla olan sosyal ağ sağlayıcı, acil durumda verilen ‘içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi’ kararlarını derhal ve ‘en geç bir saat içinde’ uygulayacak. ‘yaşam hakkı, kişilerin can ve mal güvenliği, milli güvenlik ve kamu düzeninin korunması’ gibi gecikmesinde sakınca bulunan haller ‘acil durum’ kabul ediliyor.

EK YÜKÜMLÜLÜK VAR MI?

Sosyal platformlar ayrıca zorunlu olarak, aile ve çocuk sağlığına yönelik risk değerlendirmesi yapacak. Yapay zekâ dâhil otomatik sistemler aracılığıyla engellenen içeriklerin tekrar yüklenmesi önlenecek. Yasa, bu konuda şirketlerin ‘proaktif’ olmalarını istiyor. BTK, hizmetlerdeki riskin en aza indirilmesi için sosyal ağ sağlayıcı ve oyun dağıtıcıdan açıklama, bilgi, belge isteyebilecek. Bu bilgi ve belgeleri sunma süresi, ‘derhal’ her durumda ‘en geç 15 gün’ olarak düzenleniyor. Böylece denetimin sürüncemede kalması engelleniyor.

NEDEN TANIM GETİRİLİYOR?

Oyun, Oyun Sağlayıcı ve Oyun Dağıtıcı kavramları tanımlanıyor. Böylece, dijital oyunu üreten veya geliştiren aktörler ile bu oyunları son kullanıcıya ulaştıran, platform sağlayan veya satışını gerçekleştirenler netleştiriliyor. Bu ayrım, yaş derecelendirmesi, temsilci belirleme ve ebeveyn kontrol araçları gibi farklı yükümlülüklerin, teknik ve idari kabiliyetlerine göre doğru muhataplara yöneltilmesini ve yaptırımların muhataplarının tespit edilmesini sağlayacak. Halihazırda hukuki statüleri bulunmayan aktörler de denetim kapsamına alınıyor.

KİMİN NE SORUMLULUĞU VAR?

Oyun sağlayıcı oyunları yaş kriterlerine göre derecelendirmekle yükümlü. Oyun dağıtıcı ise derecelendirilmeyen oyunları sunamayacak. Hiç derecelendirilmeyen oyun, “en yüksek yaş kriteri” kapsamına alınacak. Oyun dağıtıcı ayrıca; açık, anlaşılır ve kullanıma elverişli ebeveyn kontrol araçları sağlayacak. Türkiye’den günlük erişimi 100 binden fazla olan yurtdışı kaynaklı oyun dağıtıcılar ülkede “temsilci” bulunduracak. Oyun sağlayıcı ve dağıtıcılar, algoritmaları ve veri işleme süreçleri hakkında BTK’yı bilgilendirecek.

YETİŞKİNLER İÇİN NE VAR?

Kullanıcıları maddi zarara uğratan, dolandırıcılık amaçlı veya gerçeğe aykırı vaatler içeren aldatıcı reklamların önlenmesi hedefleniyor. Sosyal ağ sağlayıcıların bu tür reklam içeriğini engelleyici önlemleri bizzat alması zorunlu kılınıyor. Amaç vatandaşların ekonomik çıkarlarının korunması ve güvenli internet ortamı.

ŞİRKET UYMAZSA NE OLACAK?

Veri güvenliği, çocukların korunması, adli mercilerle işbirliği, kriz planlaması ve aldatıcı reklamın engellenmesi için caydırıcı yaptırımlar uygulanacak. Bunları ihlal eden sosyal ağ sağlayıcıya, bir önceki takvim yılındaki küresel cirosunun yüzde 3’üne kadar idari para cezası kesilecek.

NEDEN ORANSAL CEZA?

Küresel ölçekteki teknoloji şirketlerinin ekonomik büyüklükleri göz önüne alındığında maktu (toptan belirlenen) cezaların yetersiz kalabileceği değerlendiriliyor. Küresel sosyal medya ağlarına kazançlarına göre ceza öngörüldü.

CEZA ÖDEMEZSE NE OLUR?

Kurallara uymayan sosyal ağlar ve oyun şirketlerine kademeli yaptırım var. İdari para cezalarından başlayarak, yükümlülüklerin ısrarla yerine getirilmemesi durumunda internet trafiği bant genişliğinin daraltılmasına kadar gidilecek. Son aşamadaki bant daraltmayı mahkeme yapabilecek.

KADEMELİ CEZALAR NASIL UYGULANACAK?

Türkiye’deki şirketler, BTK’nın idari para cezasına rağmen kararı uygulamayan platformlara reklam veremeyecek. Reklam yasağından 3 ay sonra bile karar uygulanmıyorsa, sosyal ağın bant genişliği yüzde 50 daraltılacak. Şirket halen işbirliği yapmıyorsa BTK’nın başvurusuyla sulh ceza hâkimliğince bant genişliği yüzde 90’a kadar daraltılabilecek. Yükümlülüğün yerine getirilmesi halinde para cezalarının dörtte biri tahsil edilecek ve reklam yasağı kalkacak. Bant daraltma da kendiliğinden sona erecek. Böylece müdahalenin “geçici ve amaca bağlı” niteliği korunacak. Ayrıca BTK’ya 15 gün içinde bilgi-belge verme şartını yerine getirmeyen kurumlara 1 ila 30 milyon lira arasında para cezası kesilecek.