Dijital detoks beyni iyileştiriyor

Sosyal medyanın bireyler üzerindeki etkileri, ABD’de açılan çarpıcı bir dava ve yeni bilimsel araştırmalarla yeniden gündemde. 20 yaşındaki bir kadın, çocuk yaşta başlayan sosyal medya kullanımının zamanla hayatının kontrolünü elinden aldığını mahkemede anlattı. Saatler süren kullanımın gecelere taşındığını, uyku düzeninin bozulduğunu ve bırakamadığı bir döngüye girdiğini ifade eden genç kadın; artan kaygı, depresyon ve dış görünüşüne yönelik takıntılar yaşadığını söyledi. California’daki davada jüri, Meta ve YouTube’u ihmalkâr bularak 6 milyon dolar tazminata hükmetti. Bu karar ve New Mexico’daki benzer bir dava, teknoloji şirketlerinin bağımlılık yaratan ürünler geliştirdiği yönündeki tartışmalarda dönüm noktası olarak görülüyor.

Bilimsel araştırmalar da mahkeme kararlarıyla paralel ilerliyor. Çalışmalar, yoğun sosyal medya kullanımının yalnızca ruh sağlığını değil, dikkat, hafıza ve odaklanma gibi bilişsel işlevleri de olumsuz etkilediğini ortaya koyuyor.

RUH SAĞLIĞINDA OLUMLU DEĞİŞİM

Georgetown Üniversitesi’nden psikolog Kostadin Kushlev’e göre kısa süreli “dijital detoks” bile önemli faydalar sağlayabiliyor. PNAS Nexus’ta yayımlanan geniş kapsamlı bir araştırmada, katılımcıların iki hafta boyunca telefonlarında internet erişimini sınırlaması dikkat süresinde belirgin iyileşme ve ruh sağlığında olumlu değişimlerle sonuçlandı. Araştırmacılar, bu etkinin yaklaşık 10 yıllık yaşa bağlı bilişsel gerilemeyi tersine çevirecek düzeyde olduğunu belirtiyor.

Uzmanlar, sosyal medya kullanımının herkesi aynı şekilde etkilemediğine dikkat çekiyor.

KISA SÜRE DE OLSA EKRANDAN UZAKLAŞIN

Harvard Medical School’dan psikiyatrist John Torous, durumu ‘Goldilocks problemi’ olarak tanımlıyor. Bazıları için kullanım fazla, bazıları için yetersiz, bazıları için ise dengeli. Özellikle sosyal karşılaştırmaya yatkın bireyler, uyku düzeni bozulanlar ve gerçek hayatta sosyal bağları zayıf olanların daha fazla risk altında olduğu ifade ediliyor. Devam eden uluslararası araştırmalar, sosyal medya kullanımının özellikle Batı ülkelerinde neden daha olumsuz sonuçlar doğurduğunu anlamaya çalışırken, uzmanlara göre çözüm karmaşık olmak zorunda değil: Kısa süreli bile olsa ekranlardan uzaklaşmak, zihinsel ve duygusal iyilik halini gözle görülür biçimde artırabiliyor.