Devrim Muhafızları tereddütsüz biat etti Gündem Haberleri

ABD-İsrail ittifakının İran’a karşı başlattığı savaş 10’uncu gününü geride bırakırken İran İslam Cumhuriyeti’nin yeni lideri ilan edildi. Saldırıların ilk günü olan 28 Şubat’ta ölen eski Dini Lider Ayetullah Ali Hamaney’in oğlu Ayetullah Mucteba Hamaney, İran’ın yeni lideri oldu. ABD Başkanı Donald Trump ise daha önce Mucteba Hamaney’in liderliğini reddetmişti. İran Devrim Muhafızları Ordusu, resmi açıklamanın hemen ardından biatını açıkladı.

İran’da hakim rejimin en üst makamı olan devrim rehberliği ya da dini liderlik makamına Mucteba Hamaney seçildi. İran Uzmanlar Meclisi, dün Hamaney’in seçildiğini resmen ilan etti. ABD-İsrail ittifakının İran’a karşı başlattığı savaşın ilk gününde öldürülen eski lider Ali Hamaney’in oğlu olan Mucteba Hamaney, Şii toplumun Necef-Kerbela havzasıyla birlikte en önde gelen bir diğer ilmi havzası olan Kum havzasından yetişti. Geçmişte de babasından sonra İran’ın liderliği için ismi en önde anılan Hamaney, zor bir dönemde görevi devraldı. Hamaney’in yeni dini lider olarak ilan edilmesinin hemen ardından İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) yeni lidere biat ettiğini duyurdu. Dini Liderlik makamının babadan oğula geçmesi, daha önce olduğu gibi yine bazı tartışmalara sebep oldu.

DMO: KANIMIZIN SON DAMLASINA KADAR İTAAT

Hamaney’in seçilmesi İran’daki iç siyasi dengelerde hızlı bir karşılık buldu. 1979’daki devrimin ardından kurulan rejimin en önemli sacayaklarından biri olan Devrim Muhafızları Ordusu (DMO), Hamaney’e yeni lider olarak biat ettiğini ilan etti. DMO’dan yapılan açıklamada, Hamaney’in seçilmesi, “Yeni bir şafak” ve “İslam devriminin yeni merhalesi” olarak nitelendirildi. Açıklamada ayrıca, “Kanımızın son damlasına kadar lidere itaat edeceğiz” cümlelerine yer verildi. ABD-İsrail ittifakının Ali Hamaney dahil 1979’daki devrimin önemli aktörleri olan üst düzey liderleri öldürmesinin ardından İran’da o dönemi yaşayan öne çıkan liderlerden biri olarak kilit bir rol üstlenen Ulusal Güvenlik Meclisi Genel Sekreteri Ali Laricani de Hamaney’in liderliğini hemen tanıyan isimlerden biri oldu. Laricani, yaptığı açıklamada Hamaney’in “Ülkenin içinden geçtiği bu zorlu dönemde liderlik vasıflarına sahip bir isim” olduğunu ve yeni döneme liderlik yapacağını vurguladı.

Devrim meydanı'nda tören

Ayetullah Mucteba Hamaney’in yeni Dini Lider olarak seçilmesi, İran’da halk tabanında da geniş bir yankı uyandırdı. Başkent Tahran’da bulunan 1979’daki devrimin sembol meydanı olan İnkılâb Meydanı’nda (Azadi Meydanı) binlerce kişi ellerinde İran bayrağı ve Hamaney’in fotoğraflarıyla yeni lidere biatını ilan etti. “İran içinde yeni lider Hamaney’e bu kadar hızlı ve geniş çevrelerden biat gelmesi, ABD-İsrail ittifakının hava bombardımanlarıyla İran’daki rejimi zayıflatma hedefine ulaşmasının zorluğunu gösteriyor” yorumları yapıldı.

MONARŞİYE DÖNÜŞ MÜ?

Mucteba Hamaney ismi 2000’li yılların başından beri geleceğin “Dini Lideri” olarak gündeme gelmişti. Kum’da iyi bir dini eğitim alan oğul Hamaney, Şii fıkıh geleneğinde Müçtehidlik makamına yetecek bir dini bilgiye ulaştı. Hamaney ayrıca, 1980-1989 yılları arasında yaşanan İran-Irak Savaşı'nda da Besicilerin gönüllü üyesi olarak savaşmıştı. Son dönemde Ali Hamaney’in yaşının ilerlemesiyle birlikte ismi eski Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi ile birlikte bu görevi üstlenmesi en olası birkaç adaydan biri olarak öne çıkıyordu. Ancak İran’daki devrim kadroları ve ilmi çevreler, bunun eski Şah rejiminde olduğu gibi bir monarşiye dönüş olabileceğini iddia ederek bu seçeneğe tereddütle yaklaşıyordu. Bu çevreler, 1979’daki devrimin lideri Ayetullah Ruhullah Humeyni’nin “Şah rejimine benzemeyin” şeklindeki uyarılarını da hatırlatıyordu.

DİNİ LİDER’İN ROLÜ

İran’da 1979’daki devrim sonrası kurulan ikili siyasi ve askeri yapının en tepesinde Devrim Rehberi ya da Dini Lider yer alıyor. Siyasi açıdan Cumhurbaşkanı, Meclis Başkanı ve Uzmanlar Meclisi’nin yanı sıra “Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi”, rejimin üç siyasi sacayağını oluşturuyor. Dini Lider ise bu sacayaklarının üstünde tamamını görevden alacak ya da atayabilecek bir konumda yer alıyor. İran’daki askeri düzende de İran Ordusu ve paralelinde konumlanan DMO, doğrudan Dini Lider’in otoritesi altında bulunuyor. Askeri yapıda ayrıca, rejimin “Gayri nizami silahlı gücü” konumundaki milis yapı “Besiciler” yer alıyor. Besiciler, resmi olarak yönetim şemasında yer almasa da Dini Lider’e biat ederek onun direktiflerini uyguluyor. Dini Lider’in bir başka öne çıkan kritik yetkisi ise Cumhurbaşkanı adaylarını ve milletvekillerini “Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi” ile istişare içinde veto etme ya da onaylama hakkı bulunuyor.

PUTİN DESTEKÇİ TRUMP MEMNUN DEĞİL

Mücteba Hamaney’in yeni dini lider olması ülke dışında da hemen yankı buldu. İran’ın son dönemdeki en yakın müttefiklerinden Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Mücteba Hamaney’i tebrik eden ilk isimlerden biri oldu. Putin, yayınladığı tebrik mesajında, "İran’ın silahlı saldırılarda mücadele ettiği bir dönemde bu yüksek pozisyondaki göreviniz şüphesiz cesaret ve kararlılık gerektirecektir. Babanızın çalışmalarını gururla sürdüreceğinizden ve İran halkını ciddi sınamalar karşısında bir araya getireceğinizden eminim" ifadelerini kullandı. Putin, mesajını "Karşılaşacağınız zorlu görevleri başarıyla çözmenizi dilerim" sözleriyle sonlandırdı. ABD Başkanı Donald Trump verdiği demeçlerde oğul Hamaney için "Onun lider olmasından memnun değilim. Bence büyük bir hata yaptılar" dedi ve Hamaney ile nasıl bir süreç yürüteceği konusunda yorum yapmadı. İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar ise CNN'e verdiği röportajda İran’ın yeni seçilen liderini de hedef alacakları tehdidinde bulunarak “Bekleyip göreceksiniz” ifadesini kullandı.