Devlet katkısı azaldı, işsizlik fonu varlıkları arttı

İşsizlik Sigortası Fonu 1999 yılında kuruldu. Fona ilk iki yıl işçinin prime esas ücretinin yüzde 2’si oranında işçi payı, yüzde 3’ü oranında işveren payı kesildi ve yüzde 2 devlet katkısı verildi. 2002 yılında ise işçi payı yüzde 1’e, işveren payı yüzde 2’ye, devlet katkısı yüzde 1’e düşürüldü. Bu yıl kanunda yapılan değişikliğin ardından Cumhurbaşkanı kararı ile yüzde 1 oranındaki devlet katkısı 1 Mayıs’tan geçerli olmak üzere yüzde 0,5’e indirildi.

Türkiye İş Kurumunca (İŞKUR) yayımlanan verilere göre, ocak – ağustos döneminde toplanan işçi ve işveren primi geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 44 oranında artarak 150,5 milyardan 216,8 milyar liraya yükseldi. Geçen yıl 50,2 milyar lira olan devlet katkısındaki artış ise yüzde 11,9’da kaldı ve 56,2 milyar lira oldu.

Faizlerin yüksek seyretmesi, devlet katkısındaki azalmayı telafi etti. Geçen yılın sekiz aylık döneminde 92 milyar lira olan fonun faiz gelirleri bu yıl yüzde 66,4 artışla 153 milyar liraya çıktı. Toplam gelirler ise yüzde 45,2 artışla 315,1 milyar liradan 457,5 milyar liraya yükseldi.

Toplam giderler ise sekiz aylık dönemde yüzde 49,7 oranında artarak 156,8 milyar liradan 234,8 milyar liraya ulaştı. İşsizlik ödeneği yüzde 47,7 artarak 49,5 milyardan 73,1 milyar liraya yükseldi.

Fondan yapılan harcamalarda en yüksek artış yüzde 76,5 ile aktif işgücü programlarında gerçekleşti. Aktif işgücü programlarına geçen yıl 28,4 milyar lira harcanırken, bu yılki harcama tutarı 50,1 milyar lira oldu. İşbaşı eğitim programlarına yapılan harcama ise yüzde 40 artışla 19,2 milyardan 27 milyar liraya çıktı.

Fondan yapılan en yüksek harcama ise teşvik ve destek ödemeleri oldu. Teşvik ve destek ödemeleri yüzde 41,7 oranında artarak 56 milyardan 79,3 milyar liraya yükseldi.

Devlet katkısındaki azalmaya rağmen fonun toplam varlıkları sekiz aylık dönemde yüzde 64,6 oranında artış kaydederek 517,2 milyar liradan 851,1 milyar liraya yükseldi. 2023 yılında 197 milyar lira olan işsizlik fonunun toplam varlıkları 2024 yılında 359 milyar lira, 2025 yıl sonunda ise 628,5 milyar lira oldu. Fon varlıkları geçen yıl sonuna göre de yüzde 35,4 oranında arttı. Aynı dönemde enflasyon ise yüzde 22,07 olarak gerçekleşti.

Emeklilik Gözetim Merkezi verilerine göre, bireysel emeklilik sistemindeki toplam fon büyüklüğü 2,43 trilyon lira, otomatik katılım sistemindeki fon büyüklüğü ise 160 milyar TL civarında bulunuyor. Toplam fon büyüklüğü 2,59 trilyon liraya ulaşıyor. Bireysel emeklilik sistemindeki fon büyüklüğü dikkate alındığında, işsizlik fonu varlıklarında gelinen noktanın önemi daha iyi anlaşılıyor.

Devlet katkısı azalmasına rağmen işçi ve işveren prim gelirlerinin enflasyonun üzerinde artması ve özellikle faiz gelirlerinin yüksek seyretmesi sayesinde işsizlik sigortası fonunun varlıklarının yıl sonunda 1 trilyon liraya ulaşması bekleniyor.