Destekler için yol haritası… Evini dönüştürene yeni kolaylık

1.5 milyon riskli konut bulunan İstanbul’da dönüşümün hızlanması için iki yıl önce ‘Yarısı Bizden’ kampanyası devreye alınmıştı. Vatandaşlara evlerini yeniden inşa ettirmeleri için toplam 1 milyon 875 bin TL destek verilen kampanya, büyük ilgi gördü. Ancak kampanyanın bu yıl sonunda sona erecek olması nedeniyle çok sayıda vatandaş yetişememe endişesi yaşıyordu. Sahadan gelen talepleri değerlendiren Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yeni bir kolaylık sağlamaya karar verdi. Buna göre; 31 Aralık’a kadar ev ve işyerini riskli yapı ilan ettiren tüm vatandaşlar kampanyadan faydalanabilecek. Böylece; yıkım, ruhsat, kat irtifakı ve hak sahipliği tespiti gibi süreçler nedeniyle yılsonuna yetişemeyen vatandaşlar da sürece dahil edilecek. 

Peki, evini yenilemek isteyenler bu kampanyadan nasıl faydalanacak, ne kadar destek alacak, geri ödemeler nasıl yapılacak? İşte, 10 maddede tüm detaylar... 

ADIM ADIM SÜREÇ

İstanbul’un 39 ilçesinde riskli yapı sahiplerinin tümü bu kampanyadan faydalanabiliyor. Bakanlığın tek şartı şu: Yeni projedeki yapı (otopark ve sığınak hariç), eski yapının bir buçuk katı büyüklüğünü geçmemeli. Yani ticari olarak kârlı olacak işler destek kapsamında değil.

Evi dönüşüme girecek vatandaşlar için ilk adım güvenilir bir müteahhit firma bulmak olmalı. Çünkü kampanyada devlet destek veriyor, ancak firma bulma sürecini vatandaşa bırakılıyor. Riskli yapı kararı sonrasında da süreç çok hızlı ilerlediği için test yaptırmadan önce firmayı bulmak gerekiyor. Bu nedenle aralarında anlaşan hak sahipleri, önce teknik ve mali yeterliliği olan firmalarla görüşüp teklif almalı ve en avantajlı olanı seçmeli. Birkaç metrekare geniş ev için tecrübesiz firmalar tercih edilmemeli. Firmaların geçmiş projeleri incelenmeli, bakanlık tarafından verilen ‘Müteahhitlik Yetki Belgesi’ne sahip olduğundan emin olunmalı. Sigorta poliçeleri ve teminat mektupları gibi güvenceleri kontrol edilmeli.

Sıra geldi risk tespitine. Bu aşamada devlet desteği alabilmek için, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından lisans verilmiş kuruluşların seçilmesi gerekiyor. Firmaların listesi bakanlığın sitesinde yer alıyor.

Kat irtifakı kurulduktan sonra hak sahibi tespiti yaptırmak üzere ilçe belediyesine başvuru yapılıyor. Bakanlıkça belirlenen randevu gününde hak sahibi ile ‘hibe taahhütnamesi’ ve ‘kredi sözleşmesi’ imzalanıyor. Böylece kampanyaya dahil olunuyor.

HİBE VE KREDİ ŞARTLARI

Kampanyanın bina bazlı dönüşüm desteği kapsamında her bir konut için 875 bin TL hibe, 875 bin TL kredi ve 125 bin TL taşınma desteği veriliyor. Bu şekilde her bir konut için sağladığı 1 milyon 875 bin TL’lik finansman desteğinden faydalanan vatandaşlar, evlerini yüklenici firmalarla yeniden inşa ettirebiliyor. Hak sahibinin diğer her bir konutu için ayrıca 1 milyon 750 bin TL kredi veriliyor.

İşyerleri için de 437 bin 500 TL hibe, 437 bin 500 TL kredi, 125 bin TL taşınma desteği sunuluyor. Hak sahibinin diğer her bir dükkânı için de 875 bin TL kredi sağlanıyor. Konut ve işyerinde hak sahiplerine kredi verilirken gelir ve kredi puanına bakılmıyor.

Taşınma desteğinde iki önemli detay var. İlki; bu desteği evde ev sahibi yaşıyorsa kendisi, kiracı varsa kiracı alıyor. İkincisi; aylık kira desteği ve taşınma desteği aynı anda alınmıyor, bunlardan birinin seçilmesi gerekiyor.

Bina bazlı dönüşümde ödemeler evin sahibine değil, hak sahipleri adına yükleniciye yapılıyor. İş başlayınca yüzde 30, taşıyıcı sistemin bitiminde yüzde 30, sıva aşamasında yüzde 30, yapı kullanım izin belgesi alındığında yüzde 10 oranında ödemeler gerçekleşiyor.

Gelelim geri ödemelere... Hibelerde geri ödeme yok. Kredi taksit ödemeleri yapı ruhsatı alındıktan iki yıl sonra başlıyor ve 10 yıl vadeye yayılıyor. Yani vatandaş yeni evine geçtikten sonra taksit sürecine giriyor. Ödemenin başladığı ilk yıl faiz uygulanmazken, sonraki yıllar TÜFE oranının yarısı kadar güncelleme yapılıyor.

SİTELERİ KAMU YENİLİYOR

İstanbul’daki Yarısı Bizden kampanyasında büyük dönüşüm projelerinde kamu kurumları devreye giriyor. Site benzeri büyük dönüşümü seçenler müteahhit bulmakla uğraşmıyor, evleri TOKİ ya da Emlak Konut yeniliyor. Riskli yapı kararı sonrası yüzde 100 uzlaşma sağlayan hak sahipleri dönüşüm taleplerini iletmek için, Kentsel Dönüşüm Başkanlığı Marmara Kentsel Dönüşüm Genel Müdürlüğü’ne başvuru yapıyor. Bu durumda da 875 bin TL’lik hibe desteği ve 125 bin TL’lik taşınma desteği sağlanıyor. Hibe tutarı bina maliyetinden düşürülüyor, arta kalan borç ise yine uzun vadeli uygun ödeme koşullarıyla taksitlendiriliyor. Alan bazlı dönüşümde, birden fazla yapının planlı dönüşümü ile sadece binalar yenilenmiyor, altyapı, sosyal alanlar ve çevre düzenlemeleri de modernize ediliyor.

 ‘BEKLENEN ADIMI ATTIK’

DÖNÜŞÜMDEKİ yeni düzenlemeye ilişkin sosyal medya hesabından paylaşım yapan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, “Yarısı Bizden kampanyamızla ilgili İstanbulluların uzun süredir beklediği bir adımı hayata geçirdik. Hazırladığımız genelge Resmi Gazete’de yayımlandı. Buna göre; 31 Aralık’a kadar ev ve işyerini riskli yapı ilan ettiren tüm vatandaşlarımız kampanyadan faydalanabilecek. 2025 ve 2026 yılında riskli ilan edilen yapıların tamamı kampanya kapsamına alınacak” dedi. Bakan Kurum, ‘Yüzyılın Konut Projesi 500 Bin Sosyal Konut Ev Sahibi Türkiye’ kapsamında dün Edirne’de 2 bin 530 konutun kura çekimine katıldı. Kurum, burada yaptığı konuşmada, “Kentsel dönüşümle bugüne kadar 2 milyondan fazla konutu dönüştürdük” dedi.