Destan, mitoloji ve günümüz coğrafyasında bir gezi

Haberlerimizi Google’da Takip Edin

Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin

Christopher Nolan’ın yazıp yönettiği ‘The Odyssey’ filmi şimdiden adını unutulmazlar arasına yazdırdı. Film Homeros’un 3 bin yıllık destanına, mitolojiye ve bu destanın geçtiği coğrafyaya olan ilgiyi bir anda artırdı. Müze ve ören yeri ziyaretlerinden kitap satışlarına birçok alanı etkileyen yapımın turizme de önemli bir katkısı olması bekleniyor. Troya Antik Kenti Kazı Başkanı ve ‘Yeni Başlayanlar için Homeros’ kitabının yazarı Prof. Dr. Rüstem Aslan “İthaka Kralı Odysseus’un yurduna dönüşü simgesel bir yolculuktur. Açgözlülük, unutkanlık, kibir, baştan çıkarılma, bilgi arayışı ve eve duyulan özlem bu yolculuğun temel temalarıdır” diyor. Prof. Dr. Rüstem Aslan’la Hürriyet Seyahat’in ve ‘Antik Yunan Mitolojisi: Tanrıların Aşk Hayatı’ kitabının yazarı Serda Büyükkoyuncu’nun rehberliğinde bu rotada neler görebiliriz, bakalım...

Kibir ve zekânın çatışması

Taormina, Katanya ve Etna Milli Parkı - İtalya

Rüstem Aslan: Troya’dan ayrıldıktan sonra çeşitli felaketler atlatan Odysseus ve kalan adamları, tek gözlü devlerin yaşadığı adaya ulaşır ve Poly-
phemos’un mağarasına girip yiyeceklerini yer. Polyphemos mağaranın girişini devasa bir kayayla kapatır ve her gün birkaç denizciyi yiyerek bir katliam gerçekleştirir. Odysseus kaba kuvvetle devi yenemeyeceğini anlar. Zekâsını kullanır ve kalan adamlarıyla mağaradan kaçmayı başarır. Araştırmacılar bu olayı çoğunlukla Sicilya’nın doğusundaki Etna Yanardağı çevresiyle ilişkilendirir. Aci Trezza kıyılarındaki siyah bazalt kayalıklar halk arasında ‘Kiklop Kayaları’ olarak bilinir. Etna’nın sürekli duman püskürten görüntüsü de eski denizcilerin devlerin yaşadığı dağ efsanelerini üretmiş olabileceğini düşündürür… Taormina, Katanya ve Etna Milli Parkı bugün bu rotanın en önemli turistik durakları.

Serda Büyükkoyuncu: Taormina, destanın ruhunu en iyi hissedebileceğiniz yerlerden. Buradaki antik tiyatro sadece Sicilya’nın değil, dünyanın en etkileyici antik tiyatrolarından. Corso Umberto Caddesi tarihi saraylar, meydanlar, butik dükkânlar ve kafelerle dolu, keyifli bir yürüyüş rotası. Taormina’nın altındaki Isola Bella, Sicilya’nın en özel koylarından.

Etna’nın eteğindeki Katanya da efsanevi bir şehir. Bir yanınızda Akdeniz’in masmavi suları, diğer yanınızda Avrupa’nın en hareketli yanardağı -daha yeni, temmuz başında patlayan- Etna… UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndeki Katanya 1693’te feci bir deprem yaşamış. Yeniden inşa edilirken lav taşları kullanıldığı için kendine özgü siyah-beyaz bir mimari ortaya çıkmış.

Aci Trezza da listenizde olmalı; çünkü kasabanın hemen açıklarında yükselen siyah bazalt kayalıklar Kiklop Kayaları adıyla biliniyor. Yerel halk yüzyıllardır bunların Polyphemos’un Odysseus’un gemisine fırlattığı kayalar olduğuna inanıyor.

Bu durakların mitolojik karakterleri

Hephaistos: Ateşin, demirciliğin tanrısı.
Kikloplar: Hephaistos’un yardımcıları, tek gözlü devler.

Polyphemos: Poseidon’un oğlu ve o bir kiklop. Çobanlık yapıyor ve insanlardan nefret ediyor.

Enceladus: Devlerden biri ama önemli bir özelliği var. Antik Yunan’da her deprem onun kıpırdamasından oluyor diye biliniyor.

Zaferle başlayan zorlu yol

Troya Antik Kenti, Troya Müzesi, Bozcaada (Tenedos) - Çanakkale

Rüstem Aslan: Çanakkale’deki Troya Antik Kenti, dünyanın en önemli arkeolojik alanlarından biri. Ziyaretçiler burada farklı dönemlere ait Troya katmanlarını, surları, kent girişlerini görebilir. Ören yerinin hemen bitişiğindeki Troya Müzesi’nde kazılardan çıkan eserler sergileniyor. Çanakkale Boğazı’nın hemen girişindeki Bozcaada (Tenedos), Troya mitolojisinde çok önemli bir rol oynar. Homeros’tan öğrendiğimize göre Odysseus’un fikri olan tahta at adada yapılıp Troya Kalesi’nin önüne bırakılıyor. Bir anlamda bu ada Odysseus’un 10 yıl süren geri dönüş öyküsünün başlangıç yeri.

Serda Büyükkoyuncu: Ören yeri ve müzeyi gezdikten sonra günbatımında Hisarlık Tepesi’nden Troas Ovası’na bakın… Homeros’un destanında anlatılan savaşın neden tam bu coğrafyada yaşandığını hissettikten sonra merkezde sergilenen -daha önce ‘Troya’ filminde kullanılan- ahşap atla fotoğraf molası verin.

Bugünkü Bozcaada, Ege’nin en romantik adalarından biri. İlk durağınız Bozcaada Kalesi olmalı. Adanın ucundaki Polente Feneri günbatımını izlemek için en güzel noktalardan biri. Homeros’un anlattığı rüzgârları en iyi hissedeceğiniz yer de zaten burası.

Bilgelik, baştan çıkarılma ve dönüşüm

Monte Circeo Burnu, Messina Boğazı, Amalfi-Capri kıyıları - İtalya

Rüstem Aslan: Odysseus’un gemileri Aiaia Adası’na ulaştığında büyücü Kirke, denizcileri sarayına davet eder. Kirke’nin hazırladığı büyülü içeceği içen askerler domuza dönüşürler. Eurylokhos bu tuzaktan kurtularak Odysseus’a haber verir. Odysseus Kirke’yi etkisiz hale getirir. Kirke büyüyü bozar ve denizcileri yeniden insana döndürür. Böylece yolculuk fiziksel olmaktan çıkıp ruhsal bir arayışa dönüşür. İtalya’nın batı kıyısındaki Monte Circeo Burnu antikçağdan beri Kirke’nin adası olarak kabul ediliyor.

Odysseus’un en unutulmaz sınavlarından biri de sirenler. Kirke’nin tavsiyesini dinleyen Odysseus bu sınavı geçer ve hem bilgiyi hem de yaşamı birlikte kazanır. Sirenlerden sonra çok daha ölümcül bir
geçit gelir. Bir tarafta altı başlı Skylla, diğer tarafta Kharybdis girdabı... Bu bölüm liderliğin bazen acı seçimler yapmayı gerektirdiğini anlatır. Araştırmacılar sirenleri Amalfi kıyıları açıklarındaki Li Galli Adala-
rı’yla ilişkilendirirken, Skylla ve Kharybdis’in bugünkü Messina Boğazı’nı temsil ettiğini düşünür. Bugün bu bölgeler: Amalfi, Positano, Capri, Li Galli Adaları, Messina, Reggio Calabria Akdeniz’in en güzel kıyıları arasında kabul edilmektedir.

Serda Büyükkoyuncu: Sicilya’yla İtalya anakarasını ayıran Messina Boğazı, 3 kilometreye kadar daralıyor. Günümüzde birkaç dakikada geçilen bu su yolu, antikçağın en tehlikeli geçişlerinden. Messina kıyısındaki seyir noktalarından boğazı izleyebilir, Reggio Calabria’ya feribotla geçebilirsiniz. Birçok araştırmacı, sirenlerin yaşadığı adaların Amalfi kıyılarındaki Li Galli Adaları olduğuna inanıyor. Bu adaların çevresinde tekne turuna çıkın. Sabahın erken saatlerinde deniz neredeyse cam gibi oluyor. Bugün Positano’dan veya Amalfi’den kalkan tekne turlarıyla da oralarda dolaşabilirsiniz. Capri’deyse Blue Grotto (Mavi Mağara), Monte Solaro, Augustus Bahçeleri ve Marina Grande görülmesi gereken yerler arasında.

Bonus: Birçok araştırmacı Homeros’un
Scheria’sının bugünkü Korfu olduğuna inanıyor. İlk durağınız UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndeki Korfu Eski Şehri olmalı. Paleokastritsa koylarına da gidin. Birçok kişi buranın Odysseus’un karaya çıktığı yer olduğuna inanıyor.

Bu durağın mitolojik karakteri

Poseidon: Denizlerin efendisi, çılgın dalgalar yaratan, fırtınaları başlatan ve gemilerin kaderini belirleyen tanrı.

Serüvenin gerçek anlamı, eve dönüş

İthaka Adası - Yunanistan

Rüstem Aslan: Odysseus 20 yıllık ayrılıktan sonra İthaka kıyılarına ulaşır. Oğluyla birlikte krallığını geri alır ve sonunda barış yaparak eski güzel günlerine döner. İyon Denizi’ndeki küçük İthaka Adası bugün Yunanistan’ın en sakin adalarından biri. Adanın dağlık yapısı, zeytinlikleri ve sessiz koyları, Homeros’un tasvir ettiği mütevazı ama huzurlu yurdu büyük ölçüde yansıtıyor.

Serda Büyükkoyuncu: Odysseus evine döndüğünde köpeği dışında kimse onu tanımaz çünkü Athena onu bir dilenci kılığına sokmuştur. İthaka bugün hâlâ İyon Denizi’nin en sakin adalarından. Başkent Vathy evleri ve limanıyla tipik bir Yunan adası. Kuzeydeki Polis Koyu, Odysseus’la bağlantısı olduğu söylenen önemli noktalardan. Yakındaki Loizos Mağarası kutsal kabul ediliyor. Aetos bölgesinde ortaya çıkarılan ve ‘Odysseus Sarayı’ olduğu düşünülen arkeolojik kalıntılarsa son yılların heyecan verici keşifleri arasında.

Bu durağın mitolojik karakteri

Athena: Bilgelik, strateji ve savaş tanrıçası. Odysseus’un 10 yıllık yolculuğundaki en büyük destekçisi.