Demokratlar Trump’ı topa tuttu... Ne planı var ne de hedefi

ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin İran savaşına ilişkin net bir çıkış planı olmadığı yönündeki eleştirilerin arttığı bir dönemde, Beyaz Saray ve ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) yetkilileri Senato Silahlı Hizmetler Komitesi üyelerine kapalı bir brifing verdi. İki saat sürdüğü belirtilen brifingin ardından Demokrat senatörler, Trump yönetiminin savaşın kapsamı, hedefleri ve süresi konusundaki yaklaşımını sert sözlerle eleştirdi.

‘HİÇBİR PLANLARI YOK’

Demokrat Senatör Chris Murphy, brifing sonrası yaptığı açıklamada Trump yönetiminin İran stratejisinin tutarsız olduğunu ve bu nedenle kamuoyu önünde bu savaşı savunamadığını iddia etti. Murphy, ABD Başkanı’nın açıklamalarının aksine, İran’ın “nükleer silahlarının yok edilmesi” ya da İran’da “rejim değişikliğinin” savaş hedefleri arasında olmadığını söylerken, Demokrat Senatör Mark Kelly de yönetimin savaş için net bir hedef belirlemediğini öne sürdü. Kelly, “Açıkça söylemek gerekirse stratejik bir hedefleri yok. Bir planları yok, zaman çizelgesi yok. Bu yüzden bir çıkış stratejileri de yok” dedi.

‘ASKER GÖNDERECEK GİBİYİZ’

Demokrat Senatör Richard Blumenthal ise ABD’nin İran’da kara operasyonuna sürüklenebileceği uyarısında bulundu. Blumenthal, “ABD askerlerinin İran’da kara harekâtına gönderilmesi yönünde bir yola girilmiş gibi görünüyor” dedi. Blumenthal ayrıca Rusya’nın İran’a destek verdiği yönündeki iddiaların çatışmayı daha geniş bir gerilime dönüştürebileceği uyarısında bulundu.

PARTİDE BÖLÜNME VAR

Cumhuriyetçi kanatta ise Trump’a destek vardı. Brifinge katılan Cumhuriyetçi Senatör Jim Banks, operasyonun etkili olduğunu savunurken, Montana Senatörü Tim Sheehy ise İran’la çatışmanın maliyetine rağmen ABD’nin misyonunu tamamlaması gerektiğini söyledi. Bazı Cumhuriyetçi isimler de İran’la savaşın genişlemesi ihtimaline karşı temkinli açıklamalar yapıyor. Bazı Kongre üyeleri ABD dış politikasının “ezilen halkları özgürleştirme” hedefiyle ilerlemesi gerektiğini savunurken, Güney Carolina Temsilciler Meclisi üyesi Nancy Mace gibi bazıları da “Amerikan evlatlarını İran’a savaşa göndermeye” karşı. Öte yandan Demokrat senatörler Kongre’de Trump yönetimi üzerinde baskıyı artırmaya hazırlanıyor. Demokrat Parti Kongre liderleri Trump’a bir mektup göndererek ABD Dışişleri Bakanı Rubio ile Savunma Bakanı Pete Hegseth’in İran savaşı konusunda Kongre’de yeminli ifade vermesini talep etti.

HÜRMÜZ KRİZİNE BORU HATLARIYLA ÇIKIŞ ARANIYOR

İRAN’ın ABD ve İsrail saldırılarına karşı Hürmüz Boğazı’nı kapatması, savaşın küresel etkilerini arttırarak Washington yönetiminin elini en çok zorlayan gelişme oldu. Küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı, küresel enerji piyasaları açısından kritik önemde. Önceki gece İran’ın boğazı mayınlamaya başladığı haberleri ortaya atıldı, dün de ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) birkaç İran gemisini batırdıklarını duyurdu. Hafta sonu ABD’den gelen açıklamalarla haftaya düşüşle başlayan petrol fiyatları ise mayınlama iddiaları ve dün boğaz yakınındaki üç geminin daha hedef alınmasıyla yükselişe geçti.

İSRAİL’E UYARI GİTMİŞ

Enerji piyasalarındaki artışı önlemeye çalışan ABD yönetimi, İsrail’e petrol tesislerinin vurulmaması yolunda uyarıda bulundu. Axios’a göre Trump yönetimi İsrail’den “İran’daki enerji tesislerine, özellikle petrol altyapısına yönelik daha fazla saldırı düzenlememesini” ve olası bir saldırıda “ABD’nin bilgilendirilmesini” istedi. İran’ın petrol ihracatının yüzde 90’nın geçtiği Buşehr karşısındaki Hark adasındaki petrol tesislerinin ABD tarafından vurulabileceği iddiaları da İran’ın Körfez’de çok ağır misillemesini tetikleyebileceği, riskli bir adım olacağı yorumları ile ele alınıyor.  

ÇÖZÜM DEĞİL

Hürmüz krizine çıkış kapısı olarak Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki iki petrol boru hattının kullanılabileceği değerlendiriliyor. Wall Street Journal gazetesinin haberine göre uzmanlar Suudi Arabistan’daki Doğu-Batı boru hattı ile BAE’deki Habshan-Fujairah hattını, Körfez’den dünya piyasalarına petrol çıkışını sürdürebilen alternatif rotalar olarak gösteriyor. Ancak boru hatları küresel petrol akışındaki kesintiyi tamamen telafi edemiyor. Tam kapasite çalışsa bile günde en fazla 8 milyon varil sevk edilebilecek. Hürmüz’den günde 20 milyon varil petrol çıkışı oluyordu. İran’ın bu hatları vurma ihtimali de çözüm formülü oluşması önünde engel. Öte yandan İran Devrim Muhafızları dün İsrail’e ait Liberya bayraklı bir gemiyle Tayland’dan bir kuru yük gemisinin vurulduğunu açıkladı.