Değeri artan arsalardan kamuya pay verilecek: İmarda kazancın yüzde 90’ı devletin

TAMAMI KAMUNUN DENİLMİŞTİ

Geçmişte getirilen bir düzenleme ile taşınmaz maliklerinin talebi üzerine yapılan imar planı değişikliği sonucunda, taşınmazın değerinde meydana gelecek olan artış tutarının tamamının kamuya ödenmesi planlanmıştı. Ancak Anayasa Mahkemesi, değerin tamamının değer artış payı olarak alınmasını öngören kuralın makul ve kabul edilebilir ölçülere uygun olmadığına karar vermiş ve iptal etmişti. Dün Resmi Gazete’de yayımlanan yeni düzenleme ile oluşan değerin yüzde 90’ının kamuya aktarılması zorunlu hale getirildi.

Peki yeni yönetmeliğin amacı ne? Bakanlıktan yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi: “Söz konusu düzenlemeyle şehirlerin planlı gelişimi sağlanırken, kamunun hak ettiği payı alarak toplumsal faydanın artırılması amaçlanıyor. Hem şehircilik ilkeleri güçlendirilecek hem de kamu yararı esas alınarak adil ve dengeli bir kaynak paylaşımı sağlanacak.”

RİSLİ ALANLAR KAPSAM DIŞI

Değer artışına konu olabilecek değişiklikler; ada bazında en az 1000 metrekarelik alanlarda nüfus, yoğunluk, kat adedi veya fonksiyon artışı ile parsel bazında konut dışı fonksiyon değişiklikleri olarak tanımlandı. Riskli yapılarda yüzde 20’yi aşan yoğunluk artışları da kapsama dahil edildi.

Bazı uygulamalar ise kapsam dışı tutuldu. Kentsel dönüşüm kanunu kapsamındaki, riskli alanlardan, rezerv yapı alanlarından, kamu yatırımları ile kamu mülkiyetindeki alanlardan değer artış payı alınmayacak. İdare tarafından resen yapılan plan değişiklikleri de yine kapsam dışı sayılacak.

Taşınmazın plan öncesi ve sonrası piyasa değeri, en az iki lisanslı gayrimenkul değerleme kuruluşunun raporlarıyla belirlenecek. Kıymet takdir komisyonu nihai artışı tespit edecek. Değerleme raporu ücretleri malik tarafından karşılanacak. Ödenmemesi halinde plan değişikliği iptal edilecek.

DAVASIZ ÇÖZÜM SAĞLANACAK

Yeni düzenleme kapsamında ayrıca özel mülkiyette olup daha önce resmi kurum, idari tesis, okul, sağlık tesisi gibi kamu hizmet alanı olarak planlanan ancak kamulaştırılamayan taşınmazlar için de çözüm üretildi. Eğer kamu kurumları bu alanlara artık ihtiyaç duymuyorsa ve ilgili idare de onay verirse, bu alanlarda plan değişikliği yapılabilecek. Böylece mülkiyet üzerindeki kısıtlamalar kaldırılarak vatandaş mağduriyetinin önüne geçilecek. Kamu ile mülk sahipleri arasındaki hukuki anlaşmazlıkların dava sürecine taşınmadan çözülebilmesi sağlanacak.

PEŞİN ÖDEYENE İNDİRİM

Söz konusu değer artış payı ‘sadece arsadaki’ değer artışına yönelik olacak. Öte yandan vatandaşlara ödeme kolaylığı da sunulacak. Değer artış payını peşin ödemek isteyenler için yüzde 10 indirim uygulanırken, isteyen mülk sahipleri taksitle ödeme yapabilecek.