Damar tıkanıklığına karşı ne yapılabilir? Sözcü Gazetesi

Biyokimya Uzmanı Dr Ayşegül Çoruhlu, sağlıklı uzun yaşamın (longevity) ipuçlarını vermeye devam ediyor… Simge Fıstıkoğlu’nun sorularını yanıtlayan Çoruhlu, bu hafta da longevity eşliğinde damar sağlığını koruma yollarını anlattı… İşte açıklamaları…

Kalp hastaları kontrollerini aksatmamalı

Damarlar olmadan vücutta hiçbir yerde kan ve oksijen dolaşmıyor. Biz genelde kalp hastalıkları denince kalbe giden büyük damarlardan bahsediyoruz ama küçük damarlar da var ve onların da sorunu var. Ve tabii ki hastalıklardan, genç yaştaki hastalık risklerinden, ölümcül hastalık risklerinden birini kalp krizi oluşturuyor… Şimdi bir kere böyle bir riskimiz varsa bizim bu konuyla ilgilenmemiz lâzım. Tabii ki birtakım biyokimya parametreleri, kilosu, ailevi durumu, daha önce yaşadığı sendromları, kalple ilgili sorunları olan biri mutlaka doktor kontrolünde olmalı.

Damar daralmaları zamanla oluşur

Eğer yaşın ileriyse mesela işte 60 falan; anjiyoya girdin, belli bir tıkanıklık gördü, kardiyolog sana ilacını verdi, kan sulandırıcını verdi, kolesterol ilacını verdi. O daha zor, ani problem. Çünkü zaten onu tespit etmişler, orada darlık var. Sen zaten işte egzersizde yorularak ya da kol ağrısıyla onu hissediyorsun. Fakat genç olanda bu anlaşılmıyor ya... Çünkü neden? Bir zaman alıyor bu darlıkların olması…

Kan akışını iyileştiren molekül: ARJİNİN

Kalp ve damarlarla ilgili bir derdimiz yok, bir doktorluk durumumuz yok.

Yani kendimizce iyiyiz, bize de öyle dendiyse buna rağmen “bir gün kardiyolojik bir riskimiz veya kan dolaşımı ile ilgili bir riskimiz olma ihtimalini nasıl azaltabiliriz” diye düşünmeliyiz…

Şimdi ‘arjinin’den başlarsak, bunu arjinin ya da arginin diye okuyabiliriz. Vücutta bir aminoasittir bu… Damarların elastikiyetini artırarak kan akışını iyileştirir. Bunu da suplement haline getiriyorlar ve genelde “multi-man” diye erkek preparatlarının içine koyuyorlar.

Pancarın gücü

Normalde de mor sebzeleri yediğimizde, özellikle haşlanmış pancar, pancar suyu, onun içerisindeki birtakım ön maddeler işte gidiyor gidiyor arjinin yollarından da geçiyor. O maddenin amacı damarın kendisinde esneklik sağlamak. Herkeste o maddeden var. Bu madde, ihtiyaca göre kalpten vücuda gelen basınç artınca -bir boru gibi düşünelim ama boru esnek olsun- esnemeyle damar boru gibi genişliyor oradan daha rahat sıvı aksın diye…

Buna vücudumuz zaten sahip ama bazı durumlar bunu azaltıyor. Damar sertliği varsa o madde azdır. O sertlik bu maddeye rağmen oradaki genişlemeyi sağlayamıyor demektir. Yani boruya su göndermek istiyorsun ama boru esnekliğini kaybetmiş, işlevini yitirmiş.

Erkeklerde cinsel sağlığa etkileri

Menopozdan sonra veya genetik olarak kadınlar da erkekler kadar risk altında ama ani kalp krizi hep erkeklerle alakalı olduğu için arjinin, pancar suyu içmek gibi sporda kasa giden damarı genişletip kası daha kolay büyütmek, biraz tansiyonu kontrolde tutmak ve damar sağlığında damarın esnekliği için kullanılan bir molekül. Şimdi bu molekülü gittim pancar suyuna bağladım ama o pancar suyunu buradan da başka bir yere bağlarım.

Mesela ereksiyon disfonksiyonu için kullanılan ilaçlar da damarları esneten bu molekülü yapıyorlar.

Ani kalp krizleri durduk yere olmaz!

Damarın kendisi sert olduğunda, ateroskleroz dediğimiz, zaten sen onu performansından anlıyorsun. O darlık yüzünden işte yürümekte zorlanıyorsun, nefesin yetmeyebiliyor falan... Darlık dediğim sertlik yüzünden. Performansına cevap veremiyor. Normalde iyiyken bir depar atmak falan istediğinde nabzın artıyor, nefes nefese kalıyorsun, belli ki esnemiyor damar manasında.

Kimler risk grubunda?

Fakat bu “hiçbir şeyim yok falan, kardiyoloğumla da gayet iyi aram, kilom da iyi falan” derken şunu sormak gerekiyor:

Niye bu insanlar bazen durduk yerde kalp krizleri geçiriyor? Aslında durduk yerde olmuyor. Şimdi burada gerçekten hiçbir şey olmasa bile bir risk grubu belirlemek gerekiyor. Kim risk grubu? Dayın, baban, amcan...

Bunların böyle bir kalp işi, tansiyon işi, bir stent işi oldu mu? Çünkü genel olarak benzeşiyor. Ya da senin normalden bir tık yüksek kilon mu var, o sana bir ağırlık yapıyor mu? Karaciğer yağlanman 2-3 diye sana söylüyorlar mı? Kan yağlarım, trigliseridlerin çok mu yüksek? Bence en basit ve kritik nokta o iyi kolesterol var ya; HDL... O ne kadar düşük? Mesela 40 ve altıysa en iyi halde bile maalesef kardiyolojik bir risk sahibisin. Ama yukarıysa, mesela seninki 80, buna doktorunuz karar verecek ama- kıyaslamalı olarak rahat olabilirsiniz.

Nattokinaz da çok önemli

“Kilom iyi, sporumu yapıyorum, sağlıklı besleniyorum hani ben öyle kafama göre de aspirin falan da almayayım doktora sormadan. E kan sulandırıcı bana vermediler, bir kolesterol ilacı falan da almıyorum, görünürde her şeyim iyi…” Yine de bu riski bertaraf etmek için o zaman Japon dünyasının böyle bir şeyi var. Bu bir fasulye aslında; Natto. Japonlar da bunu çok yiyorlar. Bir tür soya fasulyesi ama Natto diye geçiyor. Biz bunu kullanmıyoruz, bunu alıyorlar bir tür Bacillus denen bakteriyle fermente ediyorlar. O bakteri fabrika gibi çalışıp bunu işlediğinde, bunu yediğinde bir dış ürün çıkarıyor o Nattokinaz -”az” ile bitiyor; enzim- onu üretiyor. Sonuçta bir enzimatik aksiyon yapıyor. Enzim ne demek? Bir şeyi normal haline bırakırsan çok yavaş olacağına, hızlıca düzeltebilen ya da düzeltme kapasitesi olan şey demek. Bu neyi düzeltiyor o zaman? Bir pıhtı için fibrin -fibrindir pıhtının adı- yolu çalışıyorsa vücut o fibrini kontrol etmek, çok abartmamak için plazmin diye başka bir yöntem çalıştırıyor. Nattokinaz da işte vücudun fibrin yaparken belli bir dengeyi öbür tarafa kaçıp fazla fibrin olmasın diye diğer devreyi faaliyete sokan maddelerden biri.

Riski azaltma yolu

Şimdi bunu alınca “şakır şakır kanım sulandı, kanadım” böyle bir şey yapamaz. Çok küçücük bir bitkisel teknolojik ürün bu. Fakat bunu kullanıyor olmak çok uzun dönemde fayda sağladığını gösteren pek çok da çalışma var. Bu kardiyolojik risklerden damarları korumak için beynelmilel tıpta da uzun dönemde daha çok oturacak.

Çünkü çok güvenli hani bir Aspirin bile mideyi kötü yapabiliyor…

Buradaki konu; bir kardiyolog başka bir şey vermiş ilacı, kan sulandırıcısı, Aspirin’i olabilir. Konu-muz onlar değil. Konumuz benim dayım amcam da böyle ya da HDL’em düşük ya da ben ne olursa olsun kalp damarlarıma bir destek vereceğim sıfır zarar görerek diye… İşte o grup için bu.