Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz: Savaşın sona ermesi için büyük bir diplomatik çaba içindeyiz

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, TRT Haber'de katıldığı canlı yayında gündeme ilişkin soruları yanıtladı.

BEŞİKTAŞ'TAKİ SALDIRI

İstanbul'un Beşiktaş ilçesindeki polis noktasına yönelik terör saldırısına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Yılmaz, söz konusu eylemi en güçlü şekilde lanetlediğini ifade etti.

Yılmaz, Beşiktaş'taki saldırı anında polislerin zamanında ve etkili bir müdahale yaptığını belirterek, yaralanan polislere acil şifalar diledi.

Türkiye'nin "güvenli liman" konumunda yer almasından rahatsızlık duyanlar olduğunu belirten Yılmaz, şunları kaydetti:

"Türkiye'nin istikrarına kast edenler var. Yalnız bunlar hiçbir zaman bugüne kadar başarılı olamadılar, bundan sonra da olamayacaklar. Terör eylemi yapanlar kadar, bunun arka planındakileri de tabii ki dikkatle analiz etmek, tartışmak gerekiyor. Türkiye'nin istikrarına kast edenler hiçbir zaman başarılı olamayacaklar. Biz bu anlamda kolluk kuvvetlerimize gerçekten şükranlarımızı sunuyoruz. Polisimizle, tüm güvenlik güçlerimizle Türkiye her unsuruyla güvenliğini sağlamaya devam edecektir. Bu tür saldırılara karşı da gerekli cevapları vermeye devam edecektir. Hangi ad altında olursa olsun tüm terör örgütleriyle kararlı bir şekilde mücadelesini sürdürecektir. 'Terörsüz Türkiye, Terörsüz Bölge' diyoruz. Bu hedefe ulaşmada hiçbir dış güç bizi engelleyemeyecektir."

"SAVAŞIN SONA ERMESİ İÇİN BÜYÜK BİR GAYRET, BÜYÜK BİR DİPLOMATİK ÇABA İÇİNDEYİZ"

Yılmaz, ABD ile İsrail'in İran'a yönelik saldırılarına da değinerek, bu savaşın başlamaması için Türkiye'nin çok büyük gayret sarf ettiğini ve bu kapsamda yoğun bir diplomasi yürüttüğünü söyledi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın çatışmalar başlamadan önce birçok liderle görüşerek, bu anlamda lider diplomasisi yürüttüğüne dikkati çeken Yılmaz, "Maalesef savaş başladı. Şimdi de savaşın sona ermesi için büyük bir gayret, büyük bir diplomatik çaba içindeyiz. Dışişleri Bakanımız, diğer ilgili kurumlarımız herkes sahada. Günlük olarak bütün olaylar çok yakından takip ediliyor ve bu süreçlerde Türkiye çok önemli bir rol oynuyor." ifadelerini kullandı.

Yılmaz, bölgede yayılan ateşin söndürülmesi ve Türkiye'nin sınırlarını, vatandaşlarını koruma yönünde büyük bir gayret içinde olduklarını belirterek, "Bugüne kadar Türkiye'nin duruşu gerçekten çok sağlam ve doğru bir duruş. Hukuktan yana, istikrardan yana değerlerden, adaletten yana bir duruş. Hep şunun altını çiziyoruz. Savaşın hiç kimseye faydası yok. Adil bir barış ise herkes için faydalı diyoruz. İnşallah bu savaş bir an önce sona erer." diye konuştu.

Müzakere masasına dönülmesi ve sorunların savaşarak değil diplomasiyle çözülmesi gerektiğine vurgu yapan Yılmaz, "Temenni ederiz ki iki tarafın bir noktada buluştuğu bir sonuç ortaya çıksın. Buna da Türkiye Cumhuriyeti olarak her zaman katkı vermeye hazır olduk, bundan sonra da hazırız. Yeter ki bölgemizdeki bu ateş sönsün ve daha istikrarlı bir yapı oluşsun." ifadelerini kullandı.

Yılmaz, savaşın birçok kesimi aynı anda etkilediğini, çevresel maliyetlerin yanı sıra ekonomik maliyetler de ürettiğine dikkati çekerek, sadece bölgenin değil, küresel çapta bir etkinin söz konusu olduğunu söyledi.

"BÜYÜME ÜZERİNDE OLUMSUZ ETKİLERİ SINIRLAYICI TEDBİRLER ALDIK"

İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatmasının enerji ve üretim krizini ateşlediğini, Türkiye'nin bu durumdan ne kadar etkilendiğine ilişkin soru üzerine Yılmaz, Türkiye'nin, savaşın yaşandığı döneme makro temelleri sağlam bir şekilde girdiğini ifade etti.

Yılmaz, Türkiye'nin güçlü bir ekonomiye ve siyasi istikrara sahip bir ülke olduğuna vurgu yaparak, şunları kaydetti:

"İlk andan itibaren hemen hızlıca tedbirler alındı. Merkez Bankamız daha ilk bu olay başlar başlamaz hafta sonuydu biliyorsunuz, birtakım kararlar açıkladı. SPK, Borsa İstanbul... İlk adımlar hemen çok hızlı bir şekilde atıldı. Daha sonra Hürmüz'le birlikte olay daha bir derinleşti. Biliyoruz ki bu savaş uzadıkça ekonomik maliyetleri artıyor, etkileri derinleşiyor. Maalesef bugün işte belli bir yere gelmiş durumda. Enerji piyasalarını çok etkiledi bu savaş. Gübre gibi temel birtakım ürünleri etkiledi. Buralarda Türkiye olarak yine çok önemli tedbirler aldık. Vatandaşımıza bir defa bu işin en az yansıması yönünde 'eşel mobil' dediğimiz sistem başta olmak üzere bütçeden de önemli fedakarlıklarla, önemli maliyetleri kamu olarak üstlenerek hem enflasyon hem de büyüme üzerinde olumsuz etkisini sınırlayıcı tedbirler aldık."

Türkiye'nin ekonomik olarak savaştan sonraki döneme de hazırlık içinde olduğunu belirten Yılmaz, bölgedeki birçok ülkenin bu savaştan çok ciddi yaralar aldığına dikkati çekti.

Yılmaz, Türkiye Cumhuriyeti'nin, istikrarını koruyan ve bölgedeki bu ateşin dışında kalan bir yönetim anlayışıyla bu süreci yönettiğini, kısa vadede etkileri sınırlayıcı tedbirler alırken, orta ve uzun vadede önüne çıkacak yeni imkanlara hazırlık içerisinde olduğunu söyledi.

"TÜRKİYE ENERJİ ARZI PROBLEMİ YAŞAMADI"

En pahalı enerjinin "olmayan enerji" olduğunu ifade eden Yılmaz, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Türkiye çok şükür bu süreçte bir arz problemi yaşamadı. Enerji arzı problemi yaşamadı. Dünyada bazı ülkelerde karneye geçildiğini, mesai saatlerinin kısıtlandığını görüyoruz. Özellikle Hürmüz'e çok bağımlı ülkeler çok büyük sıkıntılar çekiyorlar. Bizim coğrafi konumumuz ve daha önceden aldığımız tedbirler bu anlamda arz problemi yaşamamamıza sebep oldu. Tedarik kanallarını çeşitlendirmemizin faydasını burada gördük bakın. Çeşitli ülkelerden petrol, doğal gaz tedarik eden bir ülke olmanın ne kadar büyük bir avantaj olduğunu bu olayla bir kez daha görmüş olduk. Yine yerli ve milli enerji üretiminin, belki bütün ihtiyacımızı karşılayamıyoruz, ithalatçı bir ülkeyiz ama... Karadeniz gazından Gabar petrolüne, güneş enerjisinden yenilenebilir yatırımlara varıncaya kadar, bütün bunlar Türkiye'nin yükünü azaltmış oldu. Dolayısıyla bu sürece girerken arz problemi olmayan, stokları yeterli olan bir ülke olarak tedarik sistemi çeşitli bir ülke olarak girmiş olduk."

EŞEL MOBİL SİSTEM UYGULAMASI

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, bölgedeki gerilimin ve çatışma ortamının Türkiye'yi tüm dünyada olduğu gibi enerji fiyatı boyutuyla etkilediğini söyledi.

Türkiye'nin "eşel mobil" sisteme geçerek vatandaşların refahı üzerinde oluşacak olumsuz etkiyi azalttığını belirten Yılmaz, "Yüzde 100 belki yapamadık ama yüzde 75 civarında bir etkiyi azaltıcı tedbir almış olduk. Bu da bütçemize bir miktar yük getiriyor. Bütçe açığımızı belki bir miktar arttırıcı etkisi olacak. Ama faydasına baktığınız zaman 'buna değer' diye düşündük ve bir şekilde bu sonuçlanacak, belli bir geçici süre olacak. Bu sürede kalıcı hasar oluşturmaması adına bu sisteme geçtik." ifadelerini kullandı.

Yılmaz, özellikle yakıt fiyatlarının dünyadaki risk algısına bağlı olarak günlük değiştiğine dikkati çekerek, "Bir referans gün olarak 6 Nisan'ı alacak olursak, 6 Nisan'da motorinin fiyatı 77 lira, biz eşel mobil sisteme geçmemiş olsaydık bu 94 lira olacaktı. Yani yüzde 22 daha pahalıya vatandaşımız bunu tüketmiş olacaktı." şeklinde konuştu.

Şu an tüm dünyada büyümenin aşağı, enflasyonun ise yukarı yönlü seyrettiğini belirten Yılmaz, "Savaşın ne kadar süreceği ve kapsamının, yayılımının ne olacağı etkileri belirleyecek. Enflasyon konusunda şunu söyleyebilirim. Mayıs ayında Merkez Bankamız enflasyonla ilgili raporunu yayımlayacak, değerlendirmesini yapacak. Orada enflasyon etkisini daha net görmüş olacağız." dedi.

Yılmaz, Türkiye'nin ekonomik anlamda ana politika çerçevesini değiştirmeyeceğini belirterek, çatışmanın belli kalemlerde oluşturacağı sınırlı etkileri de kendi limitleri içinde yöneteceklerini anlattı.

Orta Vadeli Program'ın dinamik bir program olduğunu dile getiren Yılmaz, eylül ayında rutin bir güncelleme yapacaklarını, bunu da kamuoyu ile paylaşacaklarını ifade etti.

"TÜRKİYE BU SÜRECİ DAHA SINIRLI ETKİYLE ATLATACAKTIR"

Yılmaz, Türkiye'nin dirençli ve sağlam bir ekonominin yanı sıra siyasi bir istikrara da sahip olduğunu vurgulayarak, "Tecrübeli, güçlü bir liderliğimiz var. Dolayısıyla bütün bu şartları dikkate aldığınızda dünyadaki birçok ülkeye göre Türkiye bu süreci daha sınırlı etkiyle atlatacaktır diye inanıyorum." dedi.

Merkez Bankası'nın altın rezervleri ve satış miktarına ilişkin de bilgi veren Yılmaz, yaşanan çatışmalar sonrasında birçok Merkez Bankası'nın altını likide dönüştürme eğilimine girdiğini belirtti.

Yılmaz, altın rezervlerinin böyle günler için var olduğunu, sıkıntılı anlarda likit akışının sağlanması için kullanıldığını belirterek, "Merkez Bankamız yapmasa garipsenmesi gerekirdi. Bu tür olağanüstü koşullarda elbette tedbirler almak durumundasınız. Yıllardır biriktirdiğiniz birtakım imkanları burada değerlendirmek durumundasınız. Bunun için o maliyete katlanıyoruz zaten. Dolayısıyla bizim Merkez Bankamız da başından itibaren çok aktif bir politika izledi ve özellikle altın rezervlerinin bir kısmını değerlendirerek, döviz pozisyonundaki likiditesini artırmış oldu." ifadelerini kullandı.

Merkez Bankası'nın altın rezervinin dünya ortalaması üzerinde olduğuna dikkati çeken Yılmaz, "Mesela 2016'da 377 ton altınımız varmış ve 14 milyar dolar değerindeymiş. 27 Mart itibarıyla 702 ton altına çıkmışız, bu da 100 milyar dolar değerinde. Bu süreçte altın fiyatları da çok arttı biliyorsunuz. Bu da bize bir güç vermiş oldu. Son dönemde bir miktar düştü ama daha uzun vadeli baktığınızda ciddi anlamda bir artış da yaşanmış oldu. Bu da rezerv pozisyonumuzu güçlendirdi." şeklinde konuştu.

Yılmaz, Türkiye'nin birçok ülke ekonomisinin aksine büyümesini sürdürdüğünü, savaştan etkilense bile yine olumlu yönde büyümeye devam edeceğini söyledi.

SAVUNMA SANAYİ

Türkiye'nin özellikle savunma sanayisi alanında yaptığı atılımlara da değinen Yılmaz, son 23 yılda Cumhurbaşkanı Erdoğan liderliğinde bir devrim yaşandığını belirtti.

Yılmaz, yüzde 80 dışa bağımlı olan bir savunma sanayisinden yüzde 80'in üzerinde yerli ve milli bir savunma sanayisine gelindiğini vurgulayarak, üretilen katma değeri yüksek ürünler sayesinde ülke ekonomisine de çok büyük katkı sağlandığını kaydetti.

Savunma sanayi ihracatında geçen yıl 10,5 milyar dolara ulaşıldığını hatırlatan Yılmaz, bu sayede ilk kez 10 milyar dolar hedefinin aşıldığını söyledi.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, Türkiye'nin özellikle savunma sanayi alanında çok önemli bir konuma yerleştiğini ifade etti.

Avrupa'da güvenlik mimarisinin yeniden tartışıldığı bir dönemde Türkiye'nin stratejik öneminin daha iyi anlaşıldığını belirten Yılmaz, "Türkiye bu dönemde hem caydırıcı gücünü arttıran hem de diplomasiyi, barış siyasetini, hukuktan, adaletten yana, ilkesel tutumunu çok güçlü bir şekilde ortaya koyan bir ülke. Dolayısıyla her bakımdan Türkiye önümüzdeki dönem güvenlik mimarisinde çok daha etkili bir rol oynayacak." diye konuştu.

"CİDDİ BİR HAZIRLIK İÇİNDEYİZ"

Dünyanın istikrarsızlaştığı bir dönemde "güvenli liman" olma vasfını güçlendirmenin daha farklı anlamlar ifade ettiğini dile getiren Yılmaz, şunları söyledi:

"Hem dünyadan gelecek sermaye için hem de nitelikli insan için bu güvenli liman vasfı, istikrarlı, iyi yönetilen bir ülke olma vasfı çok çok kıymetli diye düşünüyorum. Orta vadede bunun etkilerini çok daha fazla göreceğiz. İşte İstanbul Finans Merkezi bağlamında da, ticaret bağlamında da, doğrudan yatırımlarda da bunları göreceğiz. Bu yönde de ciddi bir hazırlık içindeyiz. Bazı yeni düzenlemeler, yeni çerçeveler oluşturma hazırlığı içindeyiz. Bunlarla birlikte hem bu istikrarlı, güvenli liman olmamız hem de yeni yapacağımız bazı düzenlemeler, atacağımız adımlarla inanıyorum ki Türkiye önümüzdeki dönem çok daha güçlü bir cazibe merkezi olacak."

Küresel gelişmelerin gıda arzı üzerindeki etkilerine değinen Yılmaz, Türkiye'nin bu sürece hazırlıklı girdiğini, başta buğday, tahıl olmak üzere stokların iyi durumda olduğunu, gübre arzında sorun yaşanmadığını anlattı.

Yılmaz, geçen yıl yaşanan don ve kuraklık nedeniyle tarımda küçülme olduğunu hatırlatarak, bu yıl ise yağışların olumlu seyretmesinin gıda üretimdeki etkilerinin özellikle yaz döneminde daha fazla görüleceğini bildirdi.

Makroekonomik istikrarın sağlandığını, yatırım ortamını güçlendiremeye yönelik ilave adımlar atıldığını dile getiren Yılmaz, Yatırım Ortamını İyileştirme Koordinasyon Kurulu kapsamında kamu ve özel sektörün birlikte çalıştığını, bürokrasinin azaltılması, yatırım ortamı ve süreçlerinin iyileştirilmesi, kolaylaştırılması için hazırlanan eylem planının hayata geçirildiğini ifade etti.

"İSTANBUL FİNANS MERKEZİ BAŞTA OLMAK ÜZERE YENİ YATIRIMLARIN OLMASINI BEKLİYORUZ"

Yılmaz, Türkiye'nin istikrarlı duruşu ve güvenli liman oluşunun dünyada da bir karşılık bulduğunu vurgulayarak, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Bunun yansımalarından biri de doğrudan yatırımlar. FDI dediğimiz uluslararası doğrudan yatırımlar. Geçen yıl dünyada gelişmekte olan ülkelere yönelik FDI gerilerken Türkiye'ye yönelik FDI yüzde 12'nin üzerinde artış gösterdi ve 13 milyar doları geçti. Bugün geldiğimiz noktada son 23-24 yılda 290 milyar dolar civarında bir FDI'yi Türkiye'ye cezbetmiş durumda. Önümüzdeki dönemde de bunu artırıcı çalışmalar yürütüyoruz. Cumhurbaşkanlığımızın Yatırım ve Finans Ofisi var. Orada da yeni bir strateji dokümanı hazırladık. Şu anda bizim toplam dünyadaki doğrudan yatırımlardan aldığımız pay yüzde 1 civarında. Bu AK Parti'den önce, Cumhurbaşkanımızdan önce yüzde 0,2 idi. Şu anda yüzde 1. Beş katına kadar çıkmış durumda küresel yatırımlardaki payımız. İyi bir gelişme gösterdik.

Önümüzdeki dönemde bunu 1,5'a çıkarmak istiyoruz ve daha nitelikli hale getirmek istiyoruz. Geçen yıl gelen uluslararası sermayenin de nitelikli olduğunun altını çizmek isterim. İmalat sanayine, ticarete, bir takım üretim alanlarına geldiğini görüyoruz. Gayrimenkulden ziyade daha üretken alanlara gelen bir sermaye akışı gördük. Önümüzdeki dönemde de özellikle bölgemizdeki bu gelişmelerle birlikte İstanbul Finans Merkezi başta olmak üzere yeni birtakım yatırımların olmasını, belli firmaların, bölgesel ofislerinin Türkiye'ye kaymasını bekliyoruz. Bu yönde de kolaylaştırıcı birtakım adımlar atacağız."

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, bölgedeki savaş, yaşanan gelişmelerin "Terörsüz Türkiye"nin ne kadar isabetli ve öngörülü bir inisiyatif olduğunu daha iyi gösterdiğini belirterek, "Bölgemiz üzerinde emperyalist birtakım hesapların, tuzakların kurulduğu bir dönemde iç cephemizi güçlendirme, milli birliğimizi, beraberliğimizi pekiştirme, kardeşliğimizi yüceltme, bunlar son derece kıymetli gerçekten. Bu noktada da Meclisimizin çalışması gerçekten takdire şayan." şeklinde konuştu.

Yılmaz, sürecin, sahadaki gelişmelere bağlı olarak yasal düzenlemelerin gündeme gelmesiyle devam edeceğini anlatarak, "Temenni ederiz ki en kısa sürede bu gerçekleşsin. Türkiye artık 40 yıldan fazla birçok kaynağını bu konuda heba etti biliyorsunuz. En büyük kaybımız da insanımız. Şehitlerimize bu vesileyle rahmet diliyoruz. Gazilerimize şükranlarımızı sunuyoruz. Bu ülkeyi bu terör belasından kurtarmamız hem demokrasimize hem kalkınmamıza hem uluslararası ilişkilerimize büyük bir güç verecektir. Bu konuda kararlılığımızı sürdürüyoruz." ifadelerini kullandı.

"TÜRKİYE İSTİKRAR ÜRETEN BİR MERKEZ"

Özellikle kaosun, kargaşanın, çatışmanın, gerilimin olduğu dönemlerde dirayetli, tecrübeli liderliğin önemine dikkati çeken Yılmaz, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Sayın Cumhurbaşkanımız bu anlamda ülkemiz için bir şans olduğu gibi bölgemiz ve dünyadaki istikrar adına da gerçekten bir şans. Bunu sadece Orta Doğu'da görmüyoruz. Ukrayna-Rusya bağlamında da görüyoruz. Geçtiğimiz günlerde Sayın Putin'le çok kapsamlı bir görüşmesi oldu telefonda Sayın Cumhurbaşkanımızın. Sayın Zelenski'yi Türkiye'de ağırladık. Dışişleri Bakanımızla birlikte Suriye'ye gittiler. Bunlar önemli diplomatik açılımlar ve tüm dünyanın da dikkatini çeken tutumlar.

Türkiye olarak bizim pozisyonumuz çok net. Türkiye istikrar üreten bir merkez adeta. Bir istikrar merkezi. Barıştan, diplomasiden, müzakereden yana."

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın "Dünya 5'ten büyüktür" sözünü anımsatan Yılmaz, Türkiye'nin daha adaletli bir küresel, ekonomik ve siyasi düzen arayan öncü ülkeler arasında olduğunu ve bu tavrıyla tüm dünyaya katkı sunduğunu kaydetti.