Çölün ortasına devasa aynalı zırh inşa edip içine kapanacaklar Sözcü Gazetesi

Suudi Arabistan’ın kuzeybatısında, kızgın kumların üzerinde yükselmeye başlayan devasa bir ayna hayal edin. Bu ayna, sadece gökyüzünü yansıtmakla kalmıyor; arkasında insanlığın şimdiye kadar inşa etmeye cüret ettiği en radikal ve en tartışmalı yaşam alanını gizliyor. NEOM projesinin amiral gemisi olan The Line, bildiğimiz şehir kavramını tarihe gömerek, çölün kalbine 170 kilometrelik teknolojik bir neşter atıyor.

The Line, alışılagelmiş şehirlerin dairesel ve yayılmacı doğasına bir başkaldırı niteliğinde. Mimarlar, şehri bir leke gibi toprağa yaymak yerine, onu ince bir bıçak gibi 170 kilometre boyunca uzatıp 500 metre yüksekliğe (Empire State’ten daha yüksek) çıkarmayı seçtiler. Sadece 200 metre genişliğindeki bu dikey dünya, arabaların ve asfalt yolların olmadığı bir gelecek vaat ediyor. İhtiyacınız olan her şeye beş dakikalık bir yürüyüşle ulaşabildiğiniz, şehrin bir ucundan diğerine ise yerin altından süzülen süper hızlı trenlerle sadece 20 dakikada varabildiğiniz, tamamen yapay zeka tarafından yönetilen bir organizma kurgulanıyor.

Ancak projenin görkemli dış cephesini oluşturan o devasa aynalar, estetik bir tercihten ziyade doğayla girilen tehlikeli bir kumarın başrolü. Kavurucu çöl güneşinin altında, bu devasa cam kütleler sadece ışığı yansıtmakla kalmıyor; adeta dev bir mercek etkisiyle çevredeki zemine odaklıyor. Zaten 50 dereceyi zorlayan çöl sıcağının, bu "büyüteç etkisi" yüzünden çevredeki kumları ve canlı yaşamını bir fırın gibi kavurması işten bile değil. Bilim insanları, bu devasa termal yükün yerel mikroklimaları bozabileceğinden ve projenin hemen yanındaki doğal alanları yaşanmaz bir "ısı tüneline" dönüştüreceğinden endişe ediyor. Kendi yarattığı ısı dalgasıyla savaşmak için devasa enerji tüketen soğutma sistemlerine ihtiyaç duyan bir şehir, fütüristik bir vaha olmaktan ziyade çevresini kurutan parıltılı bir seraba dönüşebilir.

Bu fütüristik tablo, parıltılı camların ardındaki gerçeklerle birleşince hikaye biraz daha sertleşiyor. Binlerce yıldır o topraklarda yaşayan Huwaytat kabilesinin, bu devasa cam blok uğruna yerlerinden edilmesi, projenin üzerine insani bir gölge düşürüyor. Bir yanda "sıfır karbon" vaadiyle doğa dostu bir maske takılırken, diğer yanda 170 kilometrelik bu aşılmaz duvarın kuş göç yollarını kesecek olması ve yaban hayatını ikiye bölmesi büyük bir ekolojik çelişki yaratıyor.

The Line tamamlandığında, belki de tarihin en büyük mühendislik başarısı olarak anılacak. Ancak bugün baktığımızda, sadece bir şehri değil, insanın doğaya ve kendi türüne ne kadar hükmedebileceğini tartışıyoruz. Her adımın veri olarak işlendiği bu devasa "gözetleme şehri", insanlığın teknolojik gücünü kanıtlama çabası mı, yoksa tarihin en pahalı distopyası mı? Cevap, o aynalı duvarlar boyunca uzanan sessiz inşaat sahasında, çöl güneşinin altında şekilleniyor.