Çocuklarda antibiyotik ne zaman gereklidir? Sözcü Gazetesi

Yıllardır çocuklarda ve tüm yaş gruplarında antibiyotik kullanımı oldukça yaygın… Yetişkinler en çok da ebeveynler çocukları grip, ateş, soğuk algınlığı, boğaz ağrısı gibi sorunlar yaşadıklarında hemen antibiyotik kullanmaya başlıyor...

Oysa bilinçsiz antibiyotik kullanımının hem kişisel hem de toplum sağlığına zarar verdiğini hatırlatan Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Seyhan Perihan Çobanoğlu Saf, bu ilaçların çocuklarda ne zaman kullanılması gerektiğini açıkladı…

Dr. Seyhan Perihan Çobanoğlu Saf

Bilinçsiz kullanım organlara zarar verir 

Gereksiz ilaç kullanımı karaciğer ve böbrekler için ekstra yük oluşturur ve bu organların erken yıpranmasına yol açar. Antibiyotikler ise zararlı ya da yararlı ayrımı yapmadan tüm bakterileri yok edebilir; bu durum mikrobiyomun zarar görmesine (iyi bakterilerin yok olmasına) yol açar.

En önemli sonuç ise antibiyotik direncidir. Yeni antibiyotiklerin her yıl geliştirilmesinin nedeni de önceki ilaçların direnç nedeniyle etkisiz hâle gelmesidir. Bakteriler sandığımız kadar basit değildir ve dirençle mücadele giderek zorlaşmaktadır.

Gereksiz kullanım neden fazla?

Bunun başlıca nedenleri, antibiyotiklerin ‘güçlü’ olduğu algısı ve ailelerin sabırsızlığıdır. Ailelerin çocukların iyileşme sürecini beklememesi gereksiz antibiyotik kullanımına yol açar. Halbuki viral enfeksiyonlar çoğunlukla 48–72 saat içinde destek tedavilerle iyileşir. Antibiyotik bu süreçte kullanıldığında, iyileşme ilaca bağlanır ve yanlış kullanım alışkanlığı tekrar eder.

Her enfeksiyonu tedavi etmez

Antibiyotikler, modern tıbbı köklü biçimde değiştirerek insan ömrünü 25–30 yıl uzatan en önemli keşiflerden biri olmuştur.  Ancak yalnızca bakteri kaynaklı enfeksiyonlarda etkilidir; virüs, parazit veya mantar kaynaklı hastalıklarda işe yaramaz. Bu nedenle her enfeksiyon antibiyotikle tedavi edilmez.

AKLINIZDA BULUNSUN

- Antibiyotikler ateş düşürmez, ağrıyı dindirmez ve virüslere bağlı enfeksiyonları tedavi edemez.

- Yanlış ve yaygın kullanıldığında etkisiz hâle gelir. Bu nedenle, doktor önerisiyle alınmalıdır.

- Daha önceki bir hastalıkta kullanılan antibiyotiğin, benzer bir hastalıkta doktora danışılmadan tekrar kullanılması yanlıştır.

- Hekim önerisiyle reçete edilen antibiyotikler, enfeksiyonu en etkili şekilde tedavi etmesi için dozuna, kullanım süresine ve zaman aralıklarına uygun şekilde alınmalıdır. Tedavi hekimin belirttiği süreden önce sonlandırılmamalıdır.

Soğuk algınlığı ve grip için hangi ilaçlar alınabilir?

Bunlar çocuklarda en sık görülen enfeksiyon hastalıklarıdır. Bu hastalıkların neredeyse tamamı viral kaynaklıdır, antibiyotik kullanımı gerekmez. Influenza gibi bazı özel virüslerin tedavisi ayrı bir durumdur ve burada kullanılan ilaçlar antibiyotik değil, antiviral ilaçlardır.

İyileşmeyi hızlandırma yolları

Bol sıvı almak ve yeterli istirahat, bu hastalıkların iyileşme sürecinde en önemli desteklerdir. Burnun serum fizyolojikle temizlenip açık tutulması, sekonder bakteriyel enfeksiyonları önlemek açısından etkilidir. Ateş durumunda ortam ısısının düşürülmesi, ılık suyla pansuman yapılması, kıyafetlerin çıkarılması ve gerekirse ateş düşürücü desteği sağlanması önerilir.

ÇOCUK SAĞLIĞI Bu hastalıklar için uygundur

- En büyük yanlış, grip ve soğuk algınlığı gibi viral hastalıklarda sabırsızlıkla antibiyotiğe başlamaktır.

- Bir diğer hata ise, hekimin önerdiği antibiyotiği çocuk iyileşir iyileşmez, kullanım süresi dolmadan erken kesmektir. Bu durum, vücuttan tam atılamayan bakterilerin antibiyotiğe direnç geliştir-mesine yol açar.

- Daha nadir görülen bir diğer yanlış da doz miktarı ve doz aralıklarına uyulmamasıdır. Çocukların kilo farkları nedeniyle antibiyotik dozları kiloya göre hesaplanır ve her ilacın vücuttaki etki süresine göre doz aralıkları belirlenir. Bu nedenle her antibiyotik her çocuk için kişiye özel dozda başlanmalı ve önerilere mutlaka uyulmalıdır.

- Mide-bağırsak enfeksiyonlarında  çoğu zaman antibiyotik gerekmez; kullanımı faydalı bağırsak bakterilerine zarar verebilir.

Tedaviye ne zaman başlamak gerekir?

- Antibiyotik kullanımının ilk şartı enfeksiyonun bakteriyel olmasıdır. Klinik pratikte iki durum sık görülür: İlkinde, hasta başvuru anında bakteriyel enfeksiyon bulguları gösterir ve tetkiklerle doğrulandığında antibiyotik tedavisine hemen başlanır.

- İkincisinde ise hasta tamamen viral bir enfeksiyon tablosuyla değerlendirilir ve destek tedavilerle izlenir. Ancak 3–4 gün içinde iyileşme yerine kötüleşme olursa, bağışıklık sisteminin virüsle mücadele sırasında zayıflaması sonucu sekonder bakteriyel enfeksiyon gelişebilir ve bu durumda antibiyotik gerekir.

- Bugün viral olan bir enfeksiyonun yarın bakteriyel hâle gelmesi mümkündür ve bu süreç öngörülemez. Bu nedenle bakteriyel enfeksiyon bulgusu yokken antibiyotik başlamak gereksizdir.