Çocuklar için gizli tehlike! Çoğu kişi bu hastalığı masum sanıyor... ‘Bir yıl sonra bile risk devam ediyor’

Haberlerimizi Google’da Takip Edin

Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin

İskoçya’nın West Lothian bölgesinde yaşayan dört yaşındaki Olivia Elliot, bir sabah kusma ve baş ağrısı şikayetiyle uyandığında annesi Rebecca basit bir mide üşütmesi geçirdiğini düşündü. Ancak birkaç saat içinde küçük kız annesinin elini tutamaz hale geldi ve sürekli sol tarafına doğru devrilmeye başladı.

Annesinin durumu fark edip kızını hızla hastaneye götürmesinin ardından yapılan detaylı tetkikler, Olivia’nın hayati tehlike arz eden bir felç geçirdiğini ortaya çıkardı. Uzmanlar, bu ölümcül tablonun altı ay önce, Aralık 2024’te geçirdiği suçiçeği virüsü tarafından tetiklendiğini belirtti.

HAREKET KAYBI BAŞLADI, KONUŞAMAZ HALE GELDİ

Livingston’daki St John’s Hastanesi’nde annesinin kucağında otururken Olivia’nın vücudunun sol tarafında hareket kaybı başladı, konuşması peltekleşti ve yüzünün bir tarafı sarktı. O anları anlatan 31 yaşındaki anne Rebecca, kızının yüzünün tamamen değiştiğini, yemek yiyemez ve konuşamaz hale geldiğini belirterek büyük bir panik yaşadıklarını ifade etti. İnmelerin büyük bir kısmı 65 yaş üstü bireyleri etkilese de son yıllarda gençlerde ve çocuklarda görülme oranı artış gösteriyor.

Doktorlar, suçiçeği virüsünün Olivia’nın beynine kan ve oksijen taşıyan ana damarlarda şiddetli iltihaplanmaya yol açtığını ve bunun da aylar sonra inmeye sebep olduğunu açıkladı.

Her 1000 suçiçeği vakasının yaklaşık bir veya ikisinde virüs beyne ulaşarak beyin şişmesine (ensefalit) yol açabiliyor. Olivia’nın suçiçeğini döküntülü ama hafif geçirdiğini söyleyen anne Rebecca, bu kadar küçük bir çocuğun inme geçirebileceğinin hiç aklına gelmediğini vurguladı.

Çocukluk çağı döküntülü hastalıkları aileler tarafından çoğu zaman zararsız, kendi kendine iyileşen hastalıklar olarak algılanır. Ancak döküntülü hastalıklar arasında yer alan suçiçeği enfeksiyonu sonrasında hayatı tehdit edebilecek ciddi komplikasyonlar ortaya çıkabilir. Suçiçeği, özellikle beyin hücrelerini enfekte etme ve bu hücrelerde çoğalma yeteneğine sahip bir virüs olan varisella-zoster virüsünün (VZV) neden olduğu bulaşıcı bir hastalıktır.

DOKUZ HAFTA ERKEN DOĞDU

Olivia’nın doğum hikayesi de oldukça zorlu süreçlerden oluşuyor. Gebelik sırasında ikizini kaybeden ve dokuz hafta erken doğan Olivia’ya daha sonra hafif serebral palsi teşhisi konmuştu. Ancak bu durumuna rağmen son derece bağımsız bir çocuk olan Olivia, suçiçeğini de sorunsuz atlatmıştı. Ailesi, virüsün ardından böyle tehlikeli bir durumun gelişebileceğinden habersizdi.

Olivia bir gece mide bulantısıyla uyandı. Anne kız dart oynamaya karar verdiler. Rebecca, kızının dart okunu parmaklarının arasında tutamadığını ve elini sıkamadığını fark etti. İlk başta serebral palsi kaynaklı olabileceğini düşünse de beyin hasarları konusunda uzman bir arkadaşına danıştıktan sonra vakit kaybetmeden hastaneye gitti.

Hastaneye ulaştıklarında belirtileri şiddetlenen Olivia, oradan ambulansla çocuk hastanesine sevk edildi. Burada tam sekiz hafta boyunca tedavi gören Olivia, sonunda evine dönebildi. Şimdilerde beş yaşında olan ve okulda yürüteç yardımıyla hareket eden küçük kız, gücünü yeniden toplamak için fizik tedaviye devam ediyor. Annesi, Olivia’nın hastane süreçlerine alışkın olduğu için iyileşme dönemine çok hızlı uyum sağladığını ve hiç şikâyet etmeden mücadele ettiğini söylüyor.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), her yıl dünya genelinde yaklaşık 140 milyon suçiçeği vakasının meydana geldiğini, 4,2 milyon hastada ciddi komplikasyonlar nedeniyle hastaneye yatış gerektirdiğini ve yaklaşık 4200’nün de ölümle sonuçlandığını tahmin ediyor.

Yaşadıkları bu zorlu deneyimin ardından engelli çocukların ailelerine destek olmak amacıyla bir vakıf kuran Rebecca, diğer ebeveynlere önemli bir mesaj veriyor. İnme denildiğinde akla ilk gelen klasik belirtilerin aksine Olivia’da sadece kusma ve baş ağrısı görüldüğünü belirten anne, inmenin her yaşta ve her an gerçekleşebileceğini vurguluyor. Hastanede kaldıkları süre boyunca inme geçiren başka çocuklarla da karşılaştıklarını belirten Rebecca, ebeveynlerin yolunda gitmeyen bir şeyler hissettiklerinde mutlaka içgüdülerine güvenmeleri gerektiğinin altını çiziyor.

DİKKAT ETMENİZ GEREKEN BELİRTİLER

Çocuğu suçiçeği geçirmiş ebeveynlerin, felç veya damar tıkanıklığı riskine karşı dikkat etmesi gereken kritik uyarı belirtileri nelerdir? Yüzde kayma, ani güç kaybı veya konuşma bozukluğu gibi semptomlar görüldüğünde acil müdahalenin ilk saatleri süreç açısından ne kadar hayati önem taşır?

Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. Dilara Füsun İçağasıoğlu, “İmmün sistemi baskılanmamış sağlıklı çocuklarda komplikasyonlar nadir olmakla birlikte döküntüler süper enfeksiyonu, pnömoni, göz tutulumu ve ensefalomiyelit (beyin ve omurilik iltihabı), dengesiz yürüme gibi nörolojik belirtileri içerebilir” dedi.

Ayrıca suçiçeği virüsünün beyin damarlarının hasarlanmasına, yapısının bozulmasına ve tıkanmasına yol açtığını söyleyen Prof. Dr. İçağasıoğlu şu bilgileri verdi:

-- ‘Suçiçeği sonrası arteriyopatisi’ (PVA) olarak bilinen bu durum, önemli beyin arterlerinin hasarlanmasına, daralmasına ve tıkanmasına yol açar.

-- Hastalarda tek veya iki taraflı ani güç kaybı, yürümede zorluk, ağızda kayma gibi inme bulguları veya konuşma kaybı, anlaşılmayan konuşma, dengesiz yürüme, istemsiz hareketler, bilinç değişiklikleri, nöbetler ve yutma bozuklukları gibi durumların gelişmesine neden olur.

İKİ FARKLI DÖNEMDE ORTAYA ÇIKABİLİR

Dilara Füsun İçağasıoğlu, hastalarda görülen inme ve diğer ciddi komplikasyonların genellikle iki farklı dönemde ortaya çıkabildiğini söyledi.

“Birincisi erken başlangıçlı tiptir. Bu tip geçici serebral arteriyopati (TCA) yani beyin damarlarının geçici hasarlanması olarak adlandırılır. Suçiçeği enfeksiyonundan sonraki ilk bir yıl içinde gelişir. Hastalarda çoğunlukla vücudun tek tarafını tutan, sağ kol-sağ bacak veya yüzün sadece bir tarafı gibi, inmeler görülür ve genellikle de 6 ay içinde düzelir” diyen İçağasıoğlu ekledi:

“İkincisi ise, geç başlangıçlı tiptir. Suçiçeği enfeksiyonundan bir yıl sonra görülür, hastalarda iki taraflı, iki kol ve iki bacak gibi, ilerleyici ve kalıcı inmeler gelişebilir. Yani geçirilmiş suçiçeği enfeksiyonundan bir yıl sonra da inme gibi ciddi komplikasyon riski devam etmektedir.”

BİR YIL SONRA BİLE ORTAYA ÇIKABİLİR

Dilara Füsun İçağasıoğlu, “Çocuğu suçiçeği geçirmiş olan ebeveynleri, enfeksiyondan bir yıl sonra bile enfeksiyona bağlı ciddi komplikasyonların ortaya çıkabileceği konusunda uyarmak gerekir. Aileler çocuklarında istemsiz hareketler, tikler, dengesiz yürüme, havale, konuşma bozukluğu, huy değişikliği, ağızda kayma, şaşılık, ani güç kaybı gibi belirtiler olduğunda acilen doktora gitmeli ve doktorlarına çocuğun suçiçeği enfeksiyonu geçirmiş olduğunu ve enfeksiyonu geçirdiği zamanı söylemeliler” diye konuştu.

BAZEN KALICI FELÇ GERÇEKLEŞEBİLİR

Bu hastalardan tanı amaçlı kan, EEG, beyin magnetik görüntülemesi (MRG) istenebileceğini ve tedavinin de hastaneye yatırılarak yapılması gerektiğinden bahseden Prof. Dr. İçağasıoğlu, “Tedavi sonrasında bazı hastalarda kalıcı felçler gelişebilir. Ancak suçiçeği enfeksiyonu ve onunla ilgili ciddi komplikasyonları önleyebilmek, çocukların suçiçeği enfeksiyonu geçirmesini önlemekle sağlanabilir. Bu nedenle ebeveynlerin ülkemizde uygulanan aşı programı dahilinde çocuklarına suçiçeği aşısını yaptırmaları çok önemlidir” dedi.

Türkiye’de suçiçeği (varisella) aşısı, Ulusal Çocukluk Dönemi Aşılama Takvimi içinde rutin olarak uygulanıyor. Sağlık Bakanlığı’nın güncel aşı takviminde suçiçeği aşısı halen 12. ayın sonunda tek doz olarak yer alıyor. Ancak bu yıl eylül ayından itibaren 4-6 yaşında ikinci doz rutin uygulamaya girecek. Tek doz aşıdan sonra nadir de olsa bazı çocuklarda suçiçeği görülebiliyor.  İkinci doz aşı, özellikle hafif/orta vakaları, büyük salgınları azaltıyor ve korunmayı artırıyor. Suçiçeği enfeksiyonu önemli bir halk sağlığı sorunudur bu nedenle çocuk doktorları, aile hekimleri enfeksiyon ve aşılama konusunda aileleri bilgilendirmelidirler.