Çin i uzak tutmak: AB ülkelerinde kurallar sertleşiyor

Bu durum Polonya, Avusturya ve AB kurumlarında da endişe yaratıyor; bunların hepsi, üçüncü ülkelerin önemli teknoloji ve ulaşım altyapısına yatırım yapmasını engellemek veya en azından izlemek için önlemler almak için acele ediyor.

İsveç, bu hafta yerel yönetimlere, ulusal güvenliği tehdit edebilecek "düşman devletlerin" altyapı ihalelerine girmesini engellemeleri için yeni yetkiler verilmesini önererek harekete geçen son ülke oldu.

İsveçli bir yetkilinin yaptığı açıklamada, Çin gibi ülkelerin kamu altyapısına erişim sağlaması konusundaki artan endişeleri anlatırken, "Bu bir savunma meselesinin parçası," dedi. "Düşman devletlerin limanlar gibi altyapıların yanı sıra BT çözümleri ve enerji altyapılarına da sızma riski taşıdığını gördüğümüz için bu konuda çok hızlı hareket ediyoruz"

Bu durum Polonya, Avusturya ve AB kurumları için de endişe kaynağı; bunların hepsi, üçüncü ülkelerin önemli teknoloji ve ulaşım altyapısına yatırım yapmasını engellemek veya en azından izlemek için önlemler almak için acele ediyor.

İsveç'in hamlesini hızlandıran şey, Türk ve Çinli şirketlerin iki demiryolu projesi için teklif vermesini içeren yakın tarihli bir AB mahkemesi kararıydı . Yargıçlar, AB ile serbest ticaret anlaşması olmayan ülkelerden gelen tedarikçilerin AB firmalarıyla aynı haklara sahip olmadığı sonucuna vardı. Stockholm bu yorumu hem yeşil ışık hem de bir uyarı sinyali olarak algıladı.

İsveç'in yeni kurallarının 2027'de yürürlüğe girmesi bekleniyor. Belirli bir vakaya atıfta bulunulmadı, ancak soruşturmada defalarca Çin'e işaret edildi; Çin, Polonya'da da benzer endişelerin merkezinde yer alıyor.

Varşova, Çin'in limanlarındaki müdahalesinin ölçeğinden uzun süredir rahatsız . Ülke cumhurbaşkanı tarafından sunulan yeni bir yasa tasarısı, "limanların işletilmesine ve özellikle liman sınırları içinde bulunan gayrimenkullerin mülkiyetine ilişkin mevcut düzenlemeleri uyarlayacak."

Cumhurbaşkanı, ülkenin "ulusal ekonomi için temel öneme sahip" varlıklar üzerindeki kontrolünü sürdürmek istemesi halinde, mevcut modelin (devlet liman idarelerinin arazi ve altyapıyı elinde tutması ve bunları uzun vadeli olarak terminal operatörlerine kiralaması) sıkılaştırılması gerektiğini savundu.

Polonya İç Güvenlik Ajansı'nın eski başkanı ve şu anda Özel Hizmetler Komisyonu danışmanı olan General Dariusz Łuczak, geçen ayın sonlarında Polonya medyasına yaptığı açıklamada , "En önemli hükümlerin, sürekli kullanım anlaşmalarının erken feshedilmesiyle ilgili olanlar" olduğunu söyledi.

Ancak Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki'nin Başbakan Donald Tusk liderliğindeki hükümete genel olarak karşı çıkması nedeniyle yasanın geçip geçmeyeceği henüz belli değil.

Avrupa Parlamentosu'nda merkez sağ Avrupa Halk Partisi'nden Portekizli milletvekili Ana Miguel Pedro, ilkbaharda POLITICO'ya yaptığı açıklamada, Çin'e ait devlet şirketlerinin Avrupa liman terminallerindeki artan varlığının "sadece ekonomik bir endişe değil, aynı zamanda stratejik bir zafiyet" olduğunu söyledi.

Bu endişeler , üye ülkelerin "stratejik ikili kullanımlı altyapının mülkiyeti ve kontrolü konusunda daha sıkı kurallar" koymasını öngören bloğun yeni askeri hareketlilik paketinde de ortaya çıkıyor. Ulaştırma Komiseri Apostolos Tzitzikostas da Çin'in limanlardaki varlığına dikkat çekerek, bunun Avrupa Komisyonu'nun 2026'da açıklanacak liman stratejisinde yer alacağını söyledi.

Avusturya da, Çinli devlet şirketi CRRC tarafından inşa edilen uzun mesafeli trenlerin ilk kez Viyana-Salzburg hattına girmesinin ardından tartışmanın içine çekildi. Bu durum siyasi tepkilere yol açtı.

Ülkenin Ulaşım Bakanı Peter Hanke, AB'nin devlet destekli demiryolu alımları için tedarik ve dijital güvenlik kurallarını sıkılaştırması gerektiğini söyledi ve Viyana'nın yıl sonundan önce yeni bir mevzuat önermeyi planladığını belirtti.

Avrupa Demiryolu Tedarik Sanayi Birliği, bloğun tedarik kurallarının eski bir dönemin kalıntıları olduğunu savundu ve Komisyon'dan, AB ihalelerini reddeden ülkelerdeki şirketlerin Avrupa sözleşmeleri için serbestçe rekabet edemeyecekleri şekilde bunları güncellemesini istedi.

İsveç hükümetinin tedarik incelemesini yürüten Anneli Berglund Creutz, gazetecilere yaptığı açıklamada , "Anlaşması olmayan üçüncü ülke tedarikçilerine, bugün sahip olduklarından ve diğer tedarikçilerden daha avantajlı bir konum verilmemeli" dedi .

Sözleşme makamlarının, "tedarikçilerin uyruğunu dikkate alma ve düşman devletlerden tedarikçileri seçme" yetkisine sahip olması gerektiğini ve "ulusal güvenliği koruduğu takdirde" bunları dışlayabileceğini ekledi.