Çin Cumhurbaşkanı Xi, küresel yapay zeka yönetişiminde adalet ve işbirliği çağrısı yaptı

Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, Çin'in doğusundaki Shanghai'da düzenlenen 2026 Dünya Yapay Zeka Konferansı ve Küresel Yapay Zeka Yönetişimi Üst Düzey Toplantısı'nın açılış töreninde konuşma yaptı, 17 Temmuz 2026. (Fotoğraf: Huang Jingwen/Xinhua)

SHANGHAİ, 18 Temmuz (Xinhua) -- Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, cuma günü Dünya Yapay Zeka İşbirliği Örgütü'nün kurulduğunu duyurarak küresel yapay zeka yönetişimine yönelik adil ve eşitlikçi bir sistem inşa edilmesi için ortak çaba gösterilmesi çağrısında bulundu.

Xi, cuma günü Çin'in Shanghai kentinde düzenlenen 2026 Dünya Yapay Zeka Konferansı ve Küresel Yapay Zeka Yönetişimi Üst Düzey Toplantısı'nın açılış töreninde yaptığı konuşmada, "Tüm ülkeler insanı merkeze alan bir yaklaşım benimsemeli ve yapay zekayı olumlu amaçlarla, insanlığın yararına geliştirmelidir. Yapay zeka, ortak refah ve ortak güvenlik için önemli bir itici güç olmalıdır" dedi.

Çin, yapay zeka alanında dünyanın önde gelen ülkeleri arasında yer alıyor. 2025 itibarıyla ülkenin temel yapay zeka sektörlerinin değeri 1,2 trilyon yuanı (yaklaşık 176,6 milyar ABD doları) aşarken, ülke genelindeki yapay zeka işletmelerinin sayısı 6.200'ü geçti.

Ülkede geliştirilen ve toplamda 10 milyardan fazla indirilen açık kaynaklı büyük yapay zeka modelleri, yapay zeka inovasyonunda küresel işbirliğine yönelik yeni ve daha büyük fırsatlar yaratmaya devam ediyor.

Çin'in Shanghai kentinde bulunan Shanghai Dünya Fuarı Sergi ve Kongre Merkezi, 16 Temmuz 2026. (Fotoğraf: Ding Ting/Xinhua)

Xi, açılış konuşmasında dünyanın yapay zeka teknolojileri konusunda eşi görülmemiş bir aktif inovasyon dönemine girdiğini söyledi. Xi, insanların düşünen makinelerle nasıl bir arada yaşayacağı, algoritmaların karar alma süreçlerine dahil olduğu durumlarda güvenliğin nasıl sağlanacağı, teknolojilerin ortaya çıkardığı etik sorunların uyarlamalı yönetişim yoluyla nasıl ele alınacağı ve yapay zekayla birlikte uçurum giderek derinleşirken yapay zekadan herkesin nasıl yararlanmasının sağlanacağı sorularını gündeme getirdi.

Xi, "Bu sorular uluslararası toplumun tamamı tarafından ciddiyetle ele alınmalı ve gerçek yanıtlar bulunmalıdır" dedi.

Xi, açıklık ve kazan-kazan ilkelerine bağlı kalınması ve inovasyon odaklı kalkınmanın teşvik edilmesi, risk bilincinin güçlendirilmesi ve yapay zekanın güvenli ve kontrol edilebilir olmasının sağlanması, kapsayıcılığın teşvik edilmesi ve medeniyetler arasında karşılıklı öğrenmenin desteklenmesi, dayanışmanın savunulması ve küresel yönetişimin iyileştirilmesi gerektiğini vurguladı.

Xi, "Yapay zeka alanında ulusal güvenlik kavramının aşırı genişletilmesine ve bir ülkenin güvenliğinin diğer ülkelerin güvenliğinin önüne geçirilmesine ortaklaşa karşı çıkmalıyız" dedi.

Küresel yapay zeka yönetişiminde Birleşmiş Milletler'in önemli rolünün kabul edilmesi gerektiğini belirten Xi, yapay zeka geliştirme stratejileri, yönetişim kuralları ve teknik standartlar konusunda uyum ve koordinasyonun artırılması çağrısı yaptı.

Xi, "Kapsamlı uluslararası işbirliğini güçlendirmeli, Küresel Güney ülkelerine yapay zeka ve dijital uçurumları kapatmalarına yönelik kapasite geliştirme konusunda destek olmalı, sürdürülebilir kalkınmayı teşvik etmeli ve yapay zeka alanında yeni tarihsel adaletsizliklerin ortaya çıkmasını önlemeliyiz" dedi.

2023 yılında Küresel Yapay Zeka Yönetişim İnisiyatifi'ni ortaya koyan Xi, sorumluluk sahibi büyük bir ülke olan Çin'in yapay zeka alanında uluslararası kamu malları sağlamaya her zaman bağlı kaldığını söyledi.

Çin'in Shanghai kentinde bulunan Shanghai Dünya Fuarı Sergi ve Kongre Merkezi'nde sergilenen robotlar, 16 Temmuz 2026. (Fotoğraf: Ding Ting/Xinhua)

Çin, Herkes İçin İyi ve Yararlı Yapay Zeka Kapasite Geliştirme Eylem Planı ve Yapay Zeka Artı Uluslararası İşbirliği İnisiyatifi'nin duyurulması gibi çeşitli çalışmalar yoluyla küresel yapay zeka yönetişimine yönelik kendine özgü çözümler de sunmuş durumda.

Xi, "Yapay zeka geliştirme, tek bir ülkenin solo performansı değil, uluslararası işbirliğinin oluşturduğu bir senfoni olmalıdır" dedi.

Dünya Yapay Zeka İşbirliği Örgütü'nün kurulmasının, Çin'in Küresel Güney'in çağrısına yanıt vermek ve yapay zeka gelişim ve yönetişimi güçlü şekilde teşvik etme konusunda uluslararası toplumu birleştirmek üzere attığı önemli bir adım olduğunu kaydeden Xi, "Bu örgüt, yapay zeka geliştirme tarihinde bir dönüm noktası olacaktır" dedi.

Dünya Yapay Zeka İşbirliği Örgütü'nün kuruluş anlaşması, perşembe günü 29 ülke tarafından kurucu üye sıfatıyla imzalandı.

Xi, küresel yapay zeka kapasite geliştirme çalışmalarını daha da ileri taşımak amacıyla Çin'in önümüzdeki beş yıl içinde gelişmekte olan ülkelere yapay zeka alanında 5.000 eğitim ve seminer fırsatı sunacağını açıkladı.

Çin'in Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN), Arap Birliği, Afrika Birliği, Latin Amerika ve Karayip Devletleri Topluluğu, Shanghai İşbirliği Örgütü ve BRICS ile uluslararası yapay zeka uygulama işbirliği merkezleri kuracağını belirten Xi, ayrıca 30 ülkenin yapay zeka destekli MAZU meteorolojik erken uyarı sisteminden yararlanmasını sağlayacaklarını ve böylece dünya genelinde can ve mal güvenliğinin korunmasına katkıda bulunacaklarını söyledi.

Çin'in Shanghai kentinde bulunan Shanghai Dünya Fuarı Sergi ve Kongre Merkezi'nde sergi stantlarını hazırlayan çalışanlar, 16 Temmuz 2026. (Fotoğraf: Ding Ting/Xinhua)

Çin, 2018 yılından bu yana her yıl, yapay zekanın faydalarının herkes tarafından paylaşılmasını teşvik eden küresel ortaklıkların geliştirilmesine yönelik önemli bir platform olan Dünya Yapay Zeka Konferansı'na ev sahipliği yapıyor. "Daha Parlak Bir Gelecek İçin Yapay Zeka Ortaklığı" temasıyla düzenlenen bu yılki konferans kapsamında 140'ın üzerinde forum gerçekleştirildi. Konferans, yurtiçi ve yurtdışından 1.400 konuğu bir araya getirdi.

Açılış töreninde Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Kamboçya Başbakanı Hun Manet, Tayland Başbakanı Anutin Charnvirakul ve Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres konuşma yaptı.

Çin'in küresel yapay zeka yönetişiminin geliştirilmesine yaptığı katkılardan övgüyle bahseden liderler, yapay zekanın beraberinde getirdiği fırsat ve zorlukların sınır tanımadığını, bu fırsatlardan yararlanılması ve zorlukların üstesinden gelinmesi için tüm tarafların birlikte hareket etmesi gerektiğini vurguladı.

Liderler, Dünya Yapay Zeka İşbirliği Örgütü'nün bu hedefe ulaşılmasında önemli bir rol oynayacağına olan inançlarını dile getirdi.¦