Çiftçi borç batağında: Depodaki buğdaya kadar haciz geliyor Sözcü Gazetesi

Tarım Kanunu'nda millî gelirin yüzde 1'inin çiftçiye destek verileceği maddesinin yer aldığını ifade eden Gürer, “2026 yılı millî gelirinin yüzde 1'i 722 milyar lira yapıyor. Çiftçiye bütçeden ayrılan ise yalnızca 168 milyar lira. Esas düşündürücü olan, Tarım ve Orman Bakanlığının 2026 yılı bütçesi 540 milyar 840 milyon lira. Yani kanuna göre destek olarak vermek gereken tutardan daha az Bakanlığın bütçesi var. Destekler hasat öncesi ya da hasat sürecinde değil neredeyse bir yıl sonra veriliyor” ifadelerini kullandı.

Çiftçilerin borçlarına işaret eden Gürer, şunları kaydetti:

“Yılbaşında çiftçilerin bankalara borcu 899 milyar 745 milyon iken takipteki kredi borcu 4 milyar 480 milyon 112 bin liraydı, on ayda 1 trilyon 100 milyar lira borç çıkmış bulunuyor. Yani 1 trilyon 100 milyar lira da bankalara kredi borçları var. Traktöre, tarlaya haciz geliyor; yetmedi hayvanlara hatta depodaki buğdaya haciz gelen bir süreç yaşanıyor.”

Türkiye’nin tarımda ihracatçı olduğunu ancak bazı ürünlerde tam tersi yaşandığını vurgulayan Gürer, şöyle devam etti:

“Fındık, kayısı, üzüm, incir, limon gibi ürünlerde ihracatçıyız doğru ama hububatta ve bakliyatta ise arz açığımız var ve ithalatçıyız. İki yılda nohutta üretim kaybımız 247 bin tonu buldu. Anavatanı ülkemiz olan mercimekte iki yıldaki kaybımız 194 bin ton, ürettiğimizin neredeyse bir kat fazlası da ithalat yapıyoruz. 2025 yılı Ekim ayı TÜİK verilerine göre meyvedeki kaybımız bir yılda 8 milyon tonu aştı. Kayıt dışıyla 10 milyona yakın ürün kaybı var. Elmada yüzde 48,3, kirazda yüzde 70,6, zeytinde yüzde 34,7, limonda yüzde 34,8 kayıplar yaşandı.

Tahılda ve bitkisel üretimde iki yılda yaşanan kayıp da 8 milyon ton ama Bakanlığın internet sitesine girdiğin zaman veriler var, neredeyse her konuda yeterlilik gösterdiği dönemdeki üretime göre önemli ölçüde ürün kaybı yaşandı. 2023 yılında 22 milyon ton buğday üreten ülkemizde üretim  17 milyon 900 bin tona geriledi. Biri zirai donla açıklanır, biri kuraklıkla. Peki, bu buğdaydaki kayıpta çiftçiye sağlanan bir destek var mı? Yok, sıfır destek. Üretim neredeyse 4 milyon ton kaybedilmiş durumda.”

Hayvancılıkta da durumun vahim olduğunu ifade eden Gürer, “2010 yılında başlayan hayvan ithalatında bugüne kadar 10 milyon baş hayvan ithal edildi, ne hayvancılıkta sorun bitti ne ette sorun bitti. Cumhurbaşkanlığının program kitabında büyükbaş hayvan varlığı 16 milyon 800 bin baş yazıyor.

TÜİK’te ise 17 milyon 188 bin baş yazıyor. Bu yıl şap hastalığı yaşandı. Sorduk, şaptan kaç hayvan öldü, kaçı  şartlı kesime gitti diye. Açıklanmadı. Şu şaptan Türkiye'nin 81 ilinde yasaklama geldiğine göre kaç hayvan öldü? 2023 yılında 818 bin, 2024 yılında 559 bin hayvan ithal ettik. Programdan baktım, 895 bin de bu yıl sonuna kadar hayvan ithalatı görülüyor. Yerli ırkımız 1 milyonun altına gerilemiş, neredeyse kendi bölgelerimize ait ırkın sonu geliyor” ifadelerini kullandı.

Gürer, “2026 bütçesi işçi, çiftçi, esnaf, memur, emekli, işsiz, kadın, genç, engelli, hatta sanayici için bir umut bütçesi değil. Staj ve çırak mağdurları, emeklilikte adalet arayan ve kademeli emeklilik bekleyenler, taşeronda kalıp kadro alamayanlar bu bütçede yer bulmuyor. 2026’da bütçede, rahat yüzü görmeyenler için yine bir umut yok” dedi.