CIA raporu tartışma yarattı, dikkat çekici bir bulgu var: İran ın sakladığı güç! ‘Sadece yüzde 18 kaldı’ denmişti…

Savaşın gidişatına dair Washington’dan gelen resmî açıklamalarla istihbarat raporlarının ortaya koyduğu tablo arasındaki fark giderek büyürken, İran’ın askeri kapasitesine ilişkin tartışmalar yeniden uluslararası gündemin merkezine yerleşti.
Özellikle Donald Trump’ın İran’a yönelik açıklamaları, savaşın seyrine ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi. Trump, kamuoyuna yaptığı değerlendirmede İran’ın füze kapasitesinin büyük ölçüde yok edildiğini savunarak, “Füzelerinin büyük ölçüde imha edildiğini düşünüyoruz. Muhtemelen yüzde 18-19 civarında bir kapasite kaldı. Bu da eski durumuna kıyasla çok küçük bir miktar” ifadelerini kullandı.

‘İRAN’IN GELENEKSEL KALKANI YIKILDI’ DENİYOR ANCAK SAHADA DURUM FARKLI

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise Washington yönetiminin operasyonları başarılı gördüğünü savundu. Salı günü yaptığı açıklamada İran’ın füze fırlatma kapasitesinin ciddi şekilde zayıflatıldığını ifade etti. Rubio, İran’ın uzun vadeli stratejisinin büyük bir konvansiyonel füze ve insansız hava aracı ağı kurmak olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Planları, binlerce füze, insansız hava aracı ve roketten oluşan; saldırıya uğramayacakları geleneksel bir savunma kalkanı oluşturmaktı ama olmadı.”
Rubio’ya göre İran yönetimi, bu savunma sisteminin arkasında nükleer programını rahatlıkla geliştirmeyi hedefliyordu. ABD’li Bakan, “O dönemde inşa etmeye çalıştıkları geleneksel kalkanın ardında nükleer programlarıyla istediklerini yapabileceklerdi. Artık o geleneksel kalkanları yok” dedi.
Washington yönetimi, bu açıklamalarla operasyonların hedeflerine büyük ölçüde ulaşıldığı mesajını veriyor ancak, sahadaki tabloya ilişkin farklı bir değerlendirme kısa süre sonra gündeme geldi.

CIA RAPORLARI KAFALARI KARIŞTIRDI

Tahran yönetiminin savaş öncesine ait füze kapasitesinin büyük bölümünü koruduğuna dair daha önce çeşitli iddialar gündeme gelmişti. Ancak bu kez ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı’nın (CIA) hazırladığı analiz, savaşın askeri ve stratejik sonuçlarına ilişkin Washington yönetiminin kamuoyuna yaptığı açıklamalar ile sahadaki gerçeklik arasında dikkat çekici farklılıklar bulunduğunu ortaya koydu.
Washington Post’un CIA değerlendirmesine dayandırdığı habere göre İran, savaş öncesi füze stokunun yaklaşık yüzde 70’ini halen elinde bulunduruyor. Raporda ayrıca İran’ın yer altındaki füze depolarının önemli bölümünü yeniden faaliyete geçirdiği, saldırılarda zarar gören bazı füze sistemlerini onardığı ve yeni füze üretimini de sürdürdüğü belirtildi.

RAPORDA DİKKAT ÇEKİCİ BİR BULGU VAR

CIA’in ulaştığı sonuçlar, ABD’nin İran’a yönelik askeri operasyonlarının temel hedeflerinden birinin tam anlamıyla gerçekleştirilemediğini gösteriyor. Washington yönetimi, İran’ın konvansiyonel askeri kapasitesini zayıflatarak nükleer programını yeniden inşa etmesini engellemeyi amaçlıyordu. Ancak mevcut değerlendirmeler, Tahran’ın askeri caydırıcılığını büyük ölçüde korumayı başardığını ortaya koyuyor.
CIA raporunda yer alan bir diğer dikkat çekici bulgu ise İran’ın mobil füze fırlatma kapasitesiyle ilgili oldu. Analize göre Tahran, savaş öncesinde sahip olduğu mobil füze rampalarının yaklaşık yüzde 75’ini de muhafaza etti. Analistlere göre bu durum, İran’ın olası yeni bir çatışma halinde füze kapasitesini kısa sürede yeniden aktif hale getirebilmesini mümkün kılıyor.
Sabit üslerden farklı olarak hızlı şekilde yer değiştirebilen bu sistemler, hava saldırılarına karşı önemli bir koruma avantajı sağlıyor. CIA raporundaki değerlendirmeler, İran’ın askeri altyapısının tamamen çökertilmediğini, aksine ciddi ölçüde ayakta kaldığını gösteriyor.

‘AÇIKLANAN VERİYE YÜZDE 100 KATILIYORUM’
İran Araştırmaları Merkezi (İRAM) Başkanı Dr. Serhan Afacan, İran’ın füze kapasitesi ve ABD’nin bu konudaki istihbarat düzeyine ilişkin dikkat çekici değerlendirmelerde bulundu. Afacan, “İran’ın füze stokunun yaklaşık yüzde 70’ini halen elinde bulundurduğu görüşüne yüzde 100 katılıyorum. Amerikan yönetiminin İran’ın füze kapasitesine dair geçerli bir fikirlerinin olduğunu da düşünmüyorum” dedi.
Afacan, istihbarat kurumları arasında özellikle CIA’in daha “objektif bir çizgide durduğunu” ifade ederek, buna rağmen ABD’nin yönetim kadrosunun İran’ın hem füze rampaları hem de stok kapasitesi konusunda “nicelik ve nitelik olarak net bir bilgi sahibi olmadığını” söyledi ve şöyle devam etti:
“Savaşın en başından bugüne kadar olan süreçte İran’ın daha önce kullanmadığı ve ABD’nin bilmediği nitelikte füzeler ortaya çıktı. ABD, bundan sonraki aşamada İran’ın füze kabiliyetini daha detaylı analiz edecektir. Ancak yeniden bir çatışma durumu gerçekleşirse İran fazlasıyla zorlanacaktır. Çünkü ABD İran’ı vurunca çok sert vuruyor, bu en büyük problem.”
Öte yandan Dr. Serhan Afacan, CIA’in “bu füzeler yeniden üretilebilir, stok güncellenebilir” yönündeki yaklaşımına dikkat çekerek, bunun “çok da kolay bir süreç olmadığını” vurguladı. Bu nedenle İran’ın “füze stokunun yüzde 50’sini sahada kullanmak istemeyeceğini” söyledi. Ayrıca uzman isim, “İran’ın bütün füzeleri aynı etkinlikte değil” diyerek envanterdeki sistemlerin kabiliyet açısından farklılık gösterdiğini de ifade etti.

CIA: İRAN, ABLUKAYA AYLARCA DİRENEBİLİR
CIA tarafından hazırlanan analizde, İran ekonomisinin ABD’nin uyguladığı abluka ve yaptırımlara rağmen kısa vadede tamamen çökmesinin beklenmediği ifade edildi. Rapora göre Tahran yönetimi, ciddi ekonomik sonuçlarla karşılaşmadan önce en az üç ila dört ay boyunca mevcut baskıya dayanabilecek kapasiteye sahip. 
Washington Post’ta yer alan habere göre üst düzey adı açıklanmayan bir ABD istihbarat yetkilisi, “İran limanlarına uygulanan abluka giderek artan hasara yol açıyor. Ticaret kesiliyor, gelirler yok oluyor ve ekonomik çöküş hızlanıyor. İran liderleri radikal, kararlı ve ABD’nin siyasi iradesine karşı koyabileceklerine giderek daha fazla güven duyuyorlar. Ayrıca iç baskıyı sürdürerek her türlü direnişi bastırabileceklerine inanıyorlar” ifadelerini kullandı.
Dr. Serhan Afacan ise söz konusu raporda yer alan ‘90 günlük süre’ değerlendirmelerine ilişkin yaptığı açıklamada, İran ekonomisinin bu tür senaryolara karşı belirli ölçüde hazırlıklı olduğunu ifade etti. Afacan, “İran ekonomisi buna hazırlıklı davrandı. Ancak 3-4 ay boyunca ablukaya dayanma ihtimali bana çok gerçekçi gelmedi. Raporda füzelerle ilgili detaylar ne kadar makul geldiyse, abluka ile ilgili olan detay bana çok abartı geldi. Hatta abluka nedeniyle İran’ın oldukça mağdur olduğunu gözlemliyorum. Elimizde şu aşamada net bir somut veri yok ancak izlenimlerimiz bu yönde” şeklinde konuştu.

GÜNLÜK YÜZLERCE MİLYON DOLARLIK KAYIP İDDİASI

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ise İran ekonomisine yönelik baskının sonuç verdiğini savundu. Bessent’e göre İran yönetimi, petrol ihracatındaki aksama nedeniyle her gün yaklaşık 170 milyon dolar gelir kaybına uğruyor.
ABD’li Bakan, İran’ın ana petrol ihracat terminali olan Hark Adası’nda kısa süre içinde depolanacak yer kalmayacağını belirtti. Bu nedenle satılamayan petrolün ekonomik krizi daha da derinleştireceği ifade edildi. Ancak bazı kaynaklar İran’ın alternatif yöntemler geliştirmeye çalıştığını aktarıyor.
Buna göre Tahran yönetimi, petrolü tankerlerde depoluyor ve kara yolları üzerinden kaçak petrol ticaretiyle ekonomik baskıyı hafifletmeye çalışıyor. Uzmanlar, İran’ın yıllardır yaptırımlarla yaşama konusunda önemli deneyim kazandığını ve alternatif ticaret ağları oluşturduğunu belirtiyor.