CHP den birliktelik çağrısı: Tüm Türkiye’yi dirençli hâle getirmek, olası depremlerin sonuçlarını en aza indirmek için bir araya gelmeliyiz

CHP Genel Başkan Yardımcısı Sezgin Tanrıkulu, 6 Şubat depremlerinin üçüncü yılında Diyarbakır'da açıklama yaptı. Depremin travmasının etkilerinin hala devam ettiğini belirten Tanrıkulu, "Hem Diyarbakır’ı, hem bütün bölgeyi, hem de tüm Türkiye’yi dirençli hâle getirmek, olası depremlerin sonuçlarını en aza indirmek için birlikte çalışma çağrısı yapıyorum" dedi.

CHP Genel Başkan Yardımcısı Sezgin Tanrıkulu, Diyarbakır’da 6 Şubat depremlerinin üçüncü yılına ilişkin açıklama yaptı. Tanrıkulu, depremin etkilerinin halen devam ettiğini ifade ederek, şunları söyledi:

“Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat depreminin üzerinden 3 yıl geçti. Resmî kayıtlara göre 53 binden fazla yurttaşımız yaşamını yitirdi. Binlerce yurttaşımız yaralandı ve büyük mağduriyetler yaşandı ve yaşanmaya devam ediyor. Diyarbakır da depremin yaşandığı illerden biriydi. Diyarbakır’da 414 yurttaşımız yaşamını yitirdi, 912 yurttaşımız yaralandı. Deprem sırasında 26 bina yıkıldı ve 4 bin 612 bina ağır hasar gördü. 3 bin 428 bina orta hasarlı olarak tespit edildi, 46 binden fazla bina ise az hasarlı olarak kayda geçti.

Gördüğümüz bu yer, Diyarbakır’ın merkezi olan Dağkapı’ya çok yakın bir konumda bulunan Diyar Galeria’ydı. Bu binada da 89 yurttaşımız yaşamını yitirdi. Ben, yaşamını yitiren bütün yurttaşlarımıza Diyarbakır’dan Allah’tan rahmet diliyorum. Yine bütün yurttaşlarımıza sabır ve başsağlığı diliyorum.

“Bu kadar ağır kayıpların ve yıkımların olmadığı bir Türkiye mümkün olabilirdi”

Bu travmanın etkileri maalesef hâlen devam ediyor. Üç yıl içerisinde hükümet; konutların yapıldığını, yardımların yapıldığını açıklıyor. Ancak biliyoruz ki bunun yarattığı travma ağır bir travmadır ve bu travmayı kolay kolay atlatmak mümkün değildir. Neden bunları söylüyorum? Çünkü Türkiye bir deprem coğrafyası üzerinde yer alıyor ve olası bir depremin her an gerçekleşmesi mümkün. Ayrıca bu deprem beklenen bir depremdi. Bilim insanları, o fay hattı üzerinde bir depremin olabileceğini ifade etmişlerdi. Peki, depremi önleyebilir miyiz? Hayır. Ama depremin ağır sonuçlarını önleyebiliriz. Bu kadar ağır kayıpların ve yıkımların olmadığı bir Türkiye mümkün olabilirdi. Buna bağlı olarak dirençli kentler yaratabilirdik. Ancak bu yapılmadı.

“Bu paralar maalesef depremin kalıcı sonuçlarını azaltmak için harcanmadı; başka yerlere harcandı”

Neden bunları söylüyorum? Çünkü 1999 Marmara Depremi’ni yaşadık. Bu büyük bir travmaydı ve büyük bir yıkımdı. O depremden sonra dersler çıkarmamız gerekiyordu. O dönemde, hükümet tarafından geçici bir deprem vergisi çıkarıldı. Süresi üç yıldı. Üç yılın sonunda bu deprem vergisi yasası kalıcı hâle getirildi. Yani yurttaşlarımız, 1999’dan bu yana her ay düzenli olarak ödedikleri telefon ve elektrik faturaları üzerinden deprem vergisi ödemeye devam ediyorlar. Şu ana kadar 40 milyar dolardan fazla vergi toplandı. O deprem yasası ne diyordu? Toplanan bu paraların genel giderlere harcanmayacağını, olası bir depremin risklerini azaltmak için kullanılacağını söylüyordu. Peki hükümet ne yaptı? Sonuçta 23 yıldır Adalet ve Kalkınma Partisi Türkiye’yi kesintisiz olarak yönetiyor. Bu paralar maalesef depremin kalıcı sonuçlarını azaltmak için harcanmadı; başka yerlere harcandı.

“Bu, açıkça görevi kötüye kullanmaktır”

Ben Diyarbakır milletvekili olarak şunu ifade etmeliyim: 2011 yılında, ve şimdi Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’e bu konuyu sormuştum. ‘Bu deprem vergileri ne oldu, ne yaptınız? Deprem için mi harcadınız, neye harcadınız?’ diye sordum. Kendisi buna bir cevap verdi. Verdiği cevapta, ‘5018 sayılı Kanun kapsamında bütçe geliri olarak kaydedilen tutarların, yani deprem vergilerinin, deprem dâhil olmak üzere planlanan ve ihtiyaç duyulan kamu giderleri için harcanmıştır’. Yani bizlerden deprem için toplanan paralar, başka kamu giderleri için kullanılmış. Sayın Bakan o dönem ne demişti? ‘Yol yaptık, duble yol yaptık, havalimanı yaptık’ demişti. ‘Bu da bir harcama değil mi’ diyerek bunu savunmuştu. Bu, açıkça ifade ediyorum, görevi kötüye kullanmaktır. Deprem vergilerinin deprem için harcanması gerekir.

Ayrıca Adalet ve Kalkınma Partisi döneminde 8 imar affı çıkarıldı. Bu imar aflarının çıkarılma gerekçesi, sözde dirençli kentler yaratmaktı. Bu aflardan da 26 milyar dolar para toplandı. Ancak bu paralar da dirençli kentler için, kentlerin dönüşümü için, kalıcı ve hasar yaratmayacak konutlar için maalesef harcanmadı. 

“Kent içerisinde yüzde 90 oranında hasar alan binalarla ilgili ne yaptınız”

Şimdi Diyarbakır’da ne oldu? Hiç bilmiyoruz. Gerçekten ağır hasarlı binaların kaç tanesinin yıkıldığını, kaç tanesinin dönüşüme uğradığını bilmiyoruz. Orta hasarlı binalar için ne yapıldığını da bilmiyoruz. Evet, Oğlaklı’da 16-17 bin civarında konut yapıldığı ifade ediliyor. 6 bin konuta yurttaşlarımız taşınmış durumda. Eksikleri var, bunları da ifade ediyorum. Yapılanlar var ve bunlar doğru. Ancak kent içerisinde, özellikle Bağlar’ın üç mahallesinde yüzde 90 oranında hasar alan binalarla ilgili ne yaptınız? Kentin diğer bölgeleri için ne yaptınız? Gerçekten orta hasarlı ve ağır hasarlı binalarla ilgili ne yaptınız? Şu ana kadar hiçbir açıklama yok. En azından bugün itibarıyla valiliğin bu konuda bir açıklama yapması gerekir. Hangi planlamalar yapılmıştır? Büyükşehir Belediyesi ile birlikte bunların açıklanması zorunludur.

“Katılımcı ve hesap verebilir bir yönetim anlayışının da hayata geçirilmesi şarttır”

Bir diğer konu da şudur: Diyarbakır’ın içinde bulunduğu bölge için kentsel dönüşüm ve yerinde dönüşüm amacıyla bir hibe programı uygulanmıştı. Ancak bu hibenin süresi 30 Ağustos 2015’te sona erdi. Bu program kapsamında 750 bin lira hibe ve 750 bin lira kredi veriliyordu; konutlarını dönüştürmek isteyen yurttaşlar için. Ancak bu destek de kaldırıldı. Dolayısıyla bu konuların yeniden gündeme gelmesi gerekmektedir. Ayrıca önleyici bir devlet anlayışının hayata geçirilmesi gerekir. Bilimsel ve şeffaf bir planlamaya ihtiyaç vardır. İnsan yaşamını esas alan bir kent planlaması yapılmalıdır. Yerel yönetimlerin güçlendirilmesi ve yerinden yönetim esaslarının bu planlamalarda hâkim olması gerekir. Katılımcı ve hesap verebilir bir yönetim anlayışının da hayata geçirilmesi şarttır.”

Birlikte çalışma çağrısı yapan Tanrıkulu, “Ben Diyarbakır’dan bir kez daha yaşamını yitiren bütün yurttaşlarımıza rahmet diliyorum. Bu acıyı hâlen yaşayan yurttaşlarımıza sabır diliyorum. Ve birlikte; hem Diyarbakır’ı, hem bütün bölgeyi, hem de tüm Türkiye’yi dirençli hâle getirmek, olası depremlerin sonuçlarını en aza indirmek için birlikte çalışma çağrısını buradan yapıyorum” diyerek sözlerini tamamladı. (ANKA)