Chatgpt, Gemini, Claude... Tüm yapay zekalar bu 4 konuda yanılıyor Sözcü Gazetesi

Yapay zeka teknolojileri 2026 yılı itibarıyla hayatın her alanına nüfuz etmiş olsa da, bu sistemlerin ürettiği bilgilerin doğruluğu üzerindeki tartışmalar yeni bir boyuta taşındı. Küresel teknoloji laboratuvarlarından gelen son veriler, en gelişmiş büyük dil modellerinin bile belirli kritik konularda sistematik olarak yanlış bilgi ürettiğini ve bu durumun ciddi bir "güven erozyonu" yarattığını kanıtladı. 

Uzmanlar, yapay zekanın sunduğu akıcı ve ikna edici dilin arkasında, bilimsel olarak ölçülebilen yüksek hata oranlarının saklı olduğu konusunda uyarılarda bulundu.

AKADEMİK VE HUKUKİ LİTERATÜRDE HAYALİ KAYNAKLAR

Yapay zeka modellerinin en çok hata yaptığı alanların başında, en çok bilgi birikimine sahip oldukları sanılan akademik ve hukuki kaynaklar geliyor. Yapılan derinlemesine analizler, modellerin var olmayan mahkeme kararlarını, uydurma makale başlıklarını ve hayali yazar isimlerini "gerçekmiş gibi" sunma oranının yüzde 18 ile yüzde 25 arasında değiştiğini gösteriyor. Bu durum, hukuk sisteminde yanlış emsal gösterilmesi veya bilimsel araştırmalarda yanlış verilerin temel alınması gibi geri dönülemez riskleri beraberinde getiriyor. 

Dijital modellerin "bilmiyorum" demek yerine, olasılık hesaplarıyla mantıklı görünen ama gerçekte karşılığı olmayan metinler üretmesi, bu alanlardaki en büyük bilgi kirliliği kaynağı olarak işaret ediliyor.

TIBBİ TAVSİYELERDEKİ "GİZLİ" TEHLİKE 

Sağlık alanında yapay zekaya danışan kullanıcı sayısı her geçen gün artarken, bilimsel veriler bu konuda oldukça temkinli bir tablo çiziyor. Klinik vakalar ve ilaç etkileşimleri üzerine yapılan testlerde, yapay zekanın yüzde 15'e varan bir hata payı ile yanlış teşhis veya tedavi önerisinde bulunabildiği saptandı. Özellikle nadir hastalıklar ve karmaşık semptom gruplarında, modellerin eğitim verisindeki genel bilgileri spesifik hastaya yanlış uyarlaması, insan hayatını doğrudan tehdit eden bir risk faktörü oluşturuyor. 

Uzmanlar, bir yapay zekanın tıbbi bir makaleyi özetlerken yaptığı küçük bir anlam kaymasının, dozaj veya yan etki konusunda hayati yanlışlara yol açabileceğine dikkat çekti.

MATEMATİKSEL MANTIK VE İSTATİSTİKSEL SAPMALAR

Yapay zekanın bir "hesap makinesi" gibi kusursuz çalıştığı algısı da bilimsel verilerle sarsılıyor. Modellerin basit aritmetikteki başarısı, karmaşık matematiksel akıl yürütme (reasoning) gerektiren problemlere yansımıyor. Çok adımlı mantık sorularında ve ileri düzey istatistiksel analizlerde hata oranının yüzde 30'un üzerine çıktığı gözlemleniyor. Bu durum, özellikle finansal tahminler ve mühendislik hesaplamaları yapan profesyoneller için büyük bir risk barındırıyor. 

Yapay zekanın sayıları birer "nicelik" olarak değil, birer "kelime dizisi" olarak algılaması, matematiksel kesinliğin yerini istatistiksel bir tahmine bırakmasına neden oluyor ve bu da teknik raporlarda ciddi hatalar yaratıyor.

HABER VE GÜNCEL OLAYLAR

Haber ve güncel olaylar söz konusu olduğunda, yapay zekanın "doğruluk" puanı en düşük seviyelere geriliyor. Veri setlerinin güncellenme hızı ile dünya gündeminin hızı arasındaki boşluk, modellerin eski bilgileri yeni olaylara yamamasına neden oluyor. Özellikle dezenformasyonun yoğun olduğu siyasi ve sosyal konularda, yapay zekanın internetteki kirli bilgiyi filtreleyemeden yüzde 40'ı aşan oranlarda hatalı veya taraflı içerik ürettiği bilimsel olarak kanıtladı.