Cengiz’e şartlar hep uygun Sözcü Gazetesi

Ali Can POLAT / Gökmen ULU

Türkiye’de doğal alanlar, hemen her gün yeni bir madencilik projesine açılıyor. 1984’te imzaladığımız Bern Sözleşmesi’yle koruma altında olan ve birçok türe ev sahipliği yapan Gidengelmez Dağları’ndaki Yaban Hayatı Geliştirme Sahası da bu süreçten kaçamadı.

KAÇAMAYANLAR 

İktidara yakınlığıyla bilinen Cengiz Holding, bölgede bulunan Eti Alüminyum tesisini büyütmek amacıyla başvuruda bulundu. Tarım Bakanlığı ise proje için “ÇED gerekli değildir” kararı verdi. Holding, bölgeye zarar vermeyeceğini öne süren noter onaylı bir taahhütname sundu.
Konya’daki Seydişehir Noterliği’nde onaylanan bu taahhütname, çevrecilerin tepkisini çekti. Belgede bilimsel temelden uzak ifadeler yer aldı.

ONAY KATİPTEN

Taahhütnamede noterin kendi imzası bulunmuyor. Taahhütnameyi başkatip imzaladı. Bu durum “Noter sorumluluk almaktan mı kaçıyor?” sorusuna neden oldu.
Cengiz Holding’in iştiraki Eti Alüminyum’un, Konya ile Antalya arasındaki Gidengelmez Yaban Hayatı Geliştirme Sahası’ndaki maden arama faaliyetleri için başlangıçta 0,2633 hektar olan çalışma alanı, yapılan başvuruyla 447,5 hektara çıkarılıyor.

DELİP PATLATACAK

Öte yandan ÇED Başvuru Raporu’nda, bölgede açık ocak yöntemiyle çalışılacağı açıkça belirtildi. Raporda, boksit ocağının sert formasyona sahip olması nedeniyle kazının iş makineleriyle yapılamadığı, bu nedenle üretimin delme ve patlatma yöntemiyle gerçekleştirileceği ifade edildi. Buna göre patlatma sonucu yüzeyden ayrılan malzemenin iş makineleriyle yükleneceği kaydedildi. 

-Maden sınırı Değirmenlik Köyü’ne 300 metre, Salihli Köyü’ne 3 kilometre, Süleymaniye Köyü’ne 1 kilometre mesafede olacak.

-Patlatma yapılacak bölgedeki Akseki ve İbradi Ormanları, “Önemli Doğa Alanı” içinde.

-Colchicum inundatum, Ornithogalum macrum, Silene isaurica gibi bitkiler yalnızca bu bölgede yetişiyor. 

Trabzon’da dolgu alan üzerine inşa edilmesi planlanan Trabzon Yeni Havalimanı projesinin altyapı ihalesi sonuçlandı. İhale 48.2 milyar TL bedelle, iktidara yakın Cengiz İnşaat–ASL İnşaat ortaklığına verildi.

2026 Kamu Yatırım Programı’nda yer alan projeye göre, Trabzon Yeni Havalimanı için 2029 yılına kadar toplam 68 milyar 980 milyon TL harcanacak.

SINIRLI REKABET

Halk Tv’den Cengiz Karagöz’ün haberine göre Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından düzenlenen ihale, 20 Aralık 2025’te, rekabeti sınırladığı gerekçesiyle sıkça eleştirilen pazarlık usulü ile gerçekleştirildi. İhaleye yedi firma teklif sundu, bunlardan yalnızca dördünün teklifi geçerli sayıldı.

İhaleyi, iş insanı Mehmet Cengiz’e ait Cengiz İnşaat kazandı. Projenin, ASL İnşaat ile ortaklık halinde yürütüleceği bildirildi. ASL İnşaat’ın ise eski AKP Rize milletvekili Abdülkadir Kart’a ait olduğu ifade ediliyor.

3 MİLYON M2

Projeye göre Trabzon Yeni Havalimanı kapsamında 234 bin metrekare apron, 41 bin 150 metrekare mütemmim tesis, 3 bin 250 metre uzunluğunda pist, 204 bin 150 metrekare taksi yolu ve 59 bin 850 metrekare terminal binası inşa edilecek. Yaklaşık 3 milyon metrekarelik dolgu alanı üzerine kurulması planlanan havalimanının, yıllık 4 milyon yolcu kapasitesine sahip olması hedefleniyor.

Mehmet Cengiz noterde şunları taahhüt etti:

-Gürültüyü azaltmak için jeneratörler yalıtımlı olacak, korna kullanılmayacak, patlatma öncesi uyarı sesleri verilecek.

-Toz oluşumuna karşı yollar günde üç kez sulanacak.

-Yaban hayvanları görülmesi halinde sesle uzaklaştırılacak, yakalanabilenler en az 2 kilometre uzağa taşınacak.

-Bern Sözleşmesi ile korunan türler için özel hassasiyet gösterilecek.

-İnsan kaynaklı gürültüyü azaltmak amacıyla çalışanlar telsiz kullanacak.

-Yol yapımı ve faaliyetler hayvanların üreme dönemleri gözetilerek yürütülecek.

-Çalışma saatleri 00.00–06.00 arasında duracak, en fazla 16 saat çalışılacak.

-Madencilik faaliyetlerinin hayvanların su kaynaklarını etkilememesi hedeflenecek. 

Cengiz Holding’in Çanakkale’nin Çan ilçesine bağlı Halilağa Köyü yakınında faaliyete geçirdiği bakır madeni, bölgede ciddi ekolojik tahribata yol açtı. Proje kapsamında orman alanları yok edilirken, köylülerin tarım arazileri kamulaştırıldı ve Hacıbekirler ile Kocabaş göletlerine de el konuldu.

Bölge halkının hukuk mücadelesi geçen hafta yeni bir aşamaya taşındı. Çanakkale 2. İdare Mahkemesi, Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği’nin açtığı davada, işletme izninin ÇED alanı dışına taşacak şekilde düzenlendiğini tespit ederek iznin hukuka aykırı olduğuna hükmetti ve yürütmeyi durdurma kararı verdi. Ancak Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nün kısa sürede yeni bir işletme izni vermesiyle madencilik faaliyetleri devam etti.
Kazdağları Ekoloji Platformu, işletmeye dayanak olan ÇED raporunun da mevzuata ve bilimsel ilkelere aykırı olduğunu belirterek, faaliyetlerin durdurulmasını ve verilen izinlerin iptal edilmesini talep ediyor.