Cambridge Üniversitesi tarafından 2025 yılı kelimesi olarak seçilen parasocial (parasosyal) nedir, ne anlama gelir, Türkçesi ne demektir?

CAMBRIDGE ÜNİVERSİTESİ YILIN KELİMESİNİ SEÇTİ

Cambridge Üniversitesi Yayınları'nın İngilizce sözlüğü, bu yılın kelimesini "parasocial" olarak açıkladı. Türkçeye parasosyal olarak geçen bu kelime; bir ünlü, dizi karakteri gibi birine karşı tek taraflı yakınlık hissetmek anlamına geliyor.

PARASOSYAL NE DEMEK?

“Parasosyal”, tek taraflı ilerleyen ilişkileri ifade eden bir kavramdır. Genellikle bir kişi, bir ünlüye, içerik üreticisine, dizi karakterine ya da tanımadığı birine karşı yakınlık, bağlılık veya arkadaşlık hisseder; fakat karşı taraf bu kişiyi tanımaz.

Bu tür ilişkilerde kişi, karşı tarafla sanki gerçek bir iletişim varmış gibi duygusal yatırım yapabilir. Sosyal medyada takipçi–içerik üreticisi dinamiğinde bu kavram sıkça kullanılır.

PARASOSYAL KELİMESİ NEREDEN GELİYOR?

“Parasosyal” kelimesi, 1956 yılında Donald Horton ve R. Richard Wohl adlı iki sosyolog tarafından ortaya atıldı.

Bu iki araştırmacı, televizyonun yeni yaygınlaşmaya başladığı dönemde insanların sunuculara ve ekran yüzlerine tek taraflı bir yakınlık hissettiğini gözlemledi. Bu durumu tanımlamak için “parasocial interaction” (parasosyal etkileşim) terimini kullandılar.

“Para-” öneki yan, yanında, dışında anlamına gelir; sosyal ise karşılıklı ilişki demektir. İkisi birleşince, sosyal ilişkiye benzeyen ama karşılıklı olmayan ilişki anlamını taşır.

Zamanla bu terim televizyonu aşarak sosyal medya, influencer kültürü, ünlü hayranlıkları ve hatta yapay zekâ ile ilişkilerde kullanılan daha geniş bir kavrama dönüştü.