Çağın yeni tehlikesi dijital obezite

Bartın Üniversitesi Sosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Fatıma Betül Demir Evcimen, ruhsal ve fiziksel sağlığı olumsuz etkileyen teknoloji bağımlılığına karşı "dijital detoks" (akıllı telefon, bilgisayar ve sosyal medya gibi dijital cihazlardan belirli süre gönüllü olarak uzak durmak) tavsiyesinde bulundu.

Uluslararası alanda yayımlanan "Dijital Obezite Ölçek Geliştirme", Dijital Obezite ile Dijital Okuryazarlık İlişkisinin Belirlenmesi" ve "Dijital Detoks, Dijital Diyet ile İlgili Çalışmaların Meta Analizi" gibi bilimsel makalelere katkı sağlayan Evcimen, AA muhabirine, dijital araçlar ve veri kaynaklarından içerik, bildirim veya bilginin gereğinden fazla alınmasının, "dijital obezite"ye neden olduğunu söyledi.

Dijital obeziteyi çağın en büyük tehlikelerinden biri olarak niteleyen Evcimen, "Telefonsuz kaldığınızda veya internet kesildiğinde kaygı durumu yaşıyorsanız, çeşitli platformlardaki dizi gibi içerikleri üst üste izliyorsanız, fotoğrafınızı çekip sosyal medyada paylaşıyor, yorum ve beğenileri sıklıkla takip ediyorsanız dijital obezite eğiliminde olduğunuzu söyleyebiliriz." dedi.

Evcimen, dijital dünyanın her yaştan bireyi etkisi altında aldığını ancak sosyal medya, oyun gibi içeriklere en fazla maruz kalan kesimin ise gençler olduğunu dile getirerek, "dijital dünya"ya doğan çocukların da risk altında olduğunu kaydetti.

Kişinin, "dijital obez" olup olmadığını anlamak için bazı belirtilere ve davranış kalıplarına dikkat edilmesi gerektiğinden bahseden Evcimen, "Özellikle dijital platformlardaki dizileri gece gündüz ayırt etmeden, zaman sınırlaması olmadan ve peş peşe, sıklıkla izlemek bireyde dijital obezitenin görünürlüğünü artırmaktadır hatta bir sezonu değil, tüm seriyi tüketmesi dijital obez olmanın en büyük göstergesidir. Burada sosyal medyada sürekli görünür olma, sayfayı yenileme gibi özellikleri de sıralayabiliriz." diye konuştu.

Evcimen, dijital obezitede hangi dijital aracı ne amaçla ve ne kadar süreyle kullanıldığının önem arz ettiğine işaret ederek, "Fiziksel obezitedeki yağ birikimi nasıl ki hantallığa ve çeşitli sağlık sorunlarına yol açıyorsa dijital obezitede de odaklanma, motive olamama, bir şeylerden çok çabuk sıkılma durumları görüyoruz. Sadece zihinsel değil, fiziksel etkilerini de görüyoruz. Boyun tutulmaları, ellerde uyuşma ve hissizleşmeyi tetikleyecektir. Artık yüz yüze iletişimden daha çok içerik, video ve emoji gönderimiyle hiç iletişime geçmeden de tatmin olabileceğiz." ifadelerini kullandı.

Bireylerin dijital dünyada sağlıklı kalarak dijital obeziteyle başa çıkmalarında dijital okuryazarlığın önemine değinen Evcimen, dijital okuryazarlık becerilerinin geliştirilmesiyle dijital ortamın bilinçli ve güvenli kullanılabileceğini anlattı.

Evcimen, erken yaşlarda dijital araçlarla tanışan çocuklarda ailelerin, "dijital ebeveynliği" (ebeveynlerin çocuklarının dijital dünyadaki deneyimlerini sağlıklı yönetmelerini sağlayan yaklaşım) benimsemesinin önemli olduğunu vurgulayarak, "Çocukların dijital araçlarla erken yaşta tanıştığı düşünüldüğünde, ebeveynlerin çevrim içi ortamlarda sınırlar koyarak onları güvende tutmaları kritik rol oynamaktadır. Bunların dışında dijital diyet, dijital detoks gibi uygulamalar da söz konusudur. Telefonumuzdan gereksiz bildirimleri ve uygulamaları silerek, düzenli dijital molalar verip ekranda kalış süremizi sınırlandırarak, dijital diyet ve dijital detoks yaparak zihinsel sağlığımızı koruyabiliriz." değerlendirmesinde bulundu.