Büyüme inşaattan, daralma tencereden Sözcü Gazetesi

İşçisinden emeklisine, çiftçisinden esnafına, tüccarından sanayicisine kadar kötü ekonominin darbe vurduğu dört bir yandan feryatlar yükselirken, ekonomi kağıt üstünde yine büyümüş göründü. Büyüme ağırlıklı olarak betona yapılan yatırımların geçici etkisiyle elde edildi. Halkın doğrudan mutfağını ilgilendiren tarım sektörü ise yüzde 12.7 gibi olağanüstü oranda küçüldü. Bu veriler, yoksulun tenceresinin önümüzdeki dönemde daha pahalı kaynayacağını, geçmişte kendi kendine yeten Türkiye’nin daha fazla tarım ithalatına yöneleceğinin sinyali oldu. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) gayri safi yurtiçi hasılanın (GSYH) temmuz-ağustos, eylül aylarını kapsayan 3’üncü çeyrek döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3.7 oranında büyüdüğünü hesapladı. Büyüme bir önceki çeyreğe göre ise yüzde 1.1’de kaldı.  

İNŞAAT %13.9 BÜYÜDÜ

Bu dönemde en yüksek büyüme kentsel dönüşüm ve TOKİ yatırımlarının itici gücüyle inşaat sektöründe yaşandı. Yüzde 13.9 büyüyen inşaatı yüzde 10.8’le yüksek faizlerin de etkisiyle finans (bankacılık) ve sigortacılık sektörü izledi. Bu dönemde sanayi yüzde 6.5, ticaret ve ulaştırma yüzde 6.3 büyürken tarım sektörü yüzde 12.7 küçüldü. Bu küçülmede kuraklık ve yanlış tarım politikaları etkili oldu. Üçüncü çeyrekte mal ve hizmet ihracatı yüzde 0.7 küçülürken ithalat yüzde 4.3 büyüdü.

Hanehalkı tüketimindeki büyüme de enflasyon kaynaklı olarak yüzde 4.8 büyümüş göründü. Devlet bu dönemde kısmen de olsa kemer sıktı, devletin tüketim harcamalarındaki artış yüzde 0.8’de kaldı. Sabit sermaye yatırımlarındaki yüzde 11.7’lik artış da dikkat çekti.

TÜİK’in resmi verileri de adaletsiz, çarpık büyümeyi teyit etti. Bu yılın 3. çeyrek döneminde işgücü ödemelerinin milli gelir içindeki payı geçen yılın aynı dönemine göre 3.4 puan birden azalarak yüzde 38.4’ten yüzde 35’e düştü. Bu düşüşte asgari ücrete ikinci yarı yılda zam yapılmaması etkili oldu. Bununla birlikte kişi başına düşen gelir tahmini verilerle 17 bin 935 dolara yükselerek 18 bin dolar sınırına yaklaştı. Halk fakirleşirken kişi başına gelirin artmış görünmesinde gelir dağılımı adaletsizliğinin büyük payı oldu.

Ekonomist Dr. Burcu Aydın “Büyümenin kaynağı iç talep oldu. Hanehalkı tüketimi yüzde 2.1, yatırımlar yüzde 4 oranında arttı. Dış talep ise yüzde 4.4 azalarak büyümeyi aşağı çekti. Gelir dağılımındaki bozulma devam etti. İşgücü ödemelerinin milli gelirden aldığı pay yüzde 35’e düştü” dedi. 

Prof. Dr. Serap Durusoy ise, “3. çeyrek büyüme verisinin alt bileşenlerine bakıldığında yine kompozisyonu bozuk ve kalitesiz bir büyüme olduğu görülüyor. Tarım sektöründeki yüzde 12.7’lik azalma gıda enflasyonu açısından sorunun büyüklüğünü ortaya koydu” yorumunu yaptı.