Bu zirve NATO yu kökünden değiştirecek Sözcü Gazetesi

İttifak üyesi 32 ülkenin liderlerinin toplanacağı Ankara'daki NATO zirvesinden Türkiye'nin konu başlıkları belli oldu.

ABD Başkanı Donald Trump'ın Avrupa'ya yönelik savunma harcamalarını artırma çağrıları ile İran savaşı ve Grönland meseleleri nedeniyle yaşanan sürtüşmelerin ardından gerçekleşecek zirve, ittifak içinde dönüşümün başlangıcı olabilir.

Trump yönetiminin, Avrupa'nın savunma yatırımlarını artırması ve kıtanın savunmasında birincil sorumluluğu üstlenmesi yönündeki baskıları zirvenin ana gündemini oluşturuyor.

Liderlerin, savunma harcaması hedeflerindeki ilerlemelere, savunma sanayisi üretiminin artırılmasına ve yükün ABD'den Avrupa'ya nasıl kaydırılacağına odaklanması bekleniyor.

Liderlerin, “Müttefikler, 2026 yılı için Ukrayna’ya 70 milyar Euro'luk askeri teçhizat, yardım ve eğitim finansmanı taahhüdünde bulunmakta ve 2027 yılında da en azından aynı düzeyde desteği sürdürme konusundaki taahhütlerini teyit etmektedir” şeklinde bir açıklama yapmaları bekleniyor.

Avrupalı liderler, geçen yıl Lahey'deki zirvede verilen taahhüt uyarınca, 2035 yılına kadar gayri safi yurt içi hasılalarının yüzde 5'ini savunmaya ayırma sözünü tuttuklarını Trump'a göstermeyi hedefliyor.

Buna göre ABD, artık Avrupa'nın savunmasının yükünü taşımayacak. Avrupa, NATO bünyesinden kendi savunmasına odaklanacak. Bu yükün bir kısmını da Türkiye'nin yüklenmesi bekleniyor.

Reuters tarafından görülen bildiri taslağına göre, Avrupalı müttefikler ve Kanada'nın 2025 yılında temel savunma ihtiyaçlarına yönelik yatırımlarını 139 milyar dolardan fazla artırdığı ifade ediyor.

Finansmanın bir kısmı, mevcut ikili taahhütlerden ve 2026-2027 yılları için Ukrayna’nın savunma yatırımları ve tedariklerine 60 milyar Euro kaynak sağlayan bir AB kredi mekanizmasından karşılanacak. 

Bu zirvede alınacak kararların, NATO kökünden değiştirmesi bekleniyor. ABD’nin bu finansmana katkıda bulunması beklenmiyor.

Zirvede NATO üyelerinin Ukrayna'ya olan desteklerini yinelemeleri ve yeni yardım taahhütlerinde bulunmaları öngörülüyor.

Liderlerin, Ukrayna'ya askeri teçhizat, yardım ve eğitim sağlamak amacıyla 2026 yılı için 70 milyar avro taahhüt etmesi ve bu seviyeyi 2027'de de sürdürme kararlılığını açıklaması bekleniyor.

Bu finansmanın bir kısmı mevcut ikili taahhütlerden ve AB'nin Ukrayna'nın savunma yatırımları için sağladığı 60 milyar avroluk kredi mekanizmasından karşılanacak; ABD'nin ise bu fona katkıda bulunması beklenmiyor.

Öte yandan, silah üretimini artırma ve savunma inovasyonunu teşvik etme amacıyla salı günü Ankara'da bir savunma sanayisi forumu düzenlenecek ve burada milyarlarca dolarlık anlaşmalar duyurulacak.

Trump, Avrupalı müttefiklerini sıklıkla eleştirirken Türkiye yıllarca büyük bir tartışma konusu olan F-35 konusu gündeme getirmeye hazırlanıyor.

Ev sahibi Türkiye, zirvede kendi savunma sanayisi kabiliyetlerini ön plana çıkarmayı ve NATO içindeki savunma ticareti kısıtlamalarının kaldırılması çağrısını yinelemeyi planlıyor.

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'ın, Fransa ve İtalya gibi müttefiklerle SAMP/T füze savunma sistemlerinin alımı konusunda ilerleme sağlamayı hedeflediği belirtti.

Erdoğan'ın, Trump ile yapacağı ikili görüşmelerde ise Ankara-Washington ilişkilerinin geliştirilmesine vurgu yaparken, ABD yaptırımlarının kaldırılması ve F-35 savaş uçağı programına yeniden katılım konularını gündeme getirmesi bekleniyor.

Ayrıca liderler, İran'ın nükleer silaha sahip olmaması gerektiği ve Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer serbestisine saygı göstermesi yönündeki çağrılarını yayımlanacak bildiride yineleyecek.

Zirveye Trump dahil 32 NATO ülkesinin lideri katılacak. Salı akşamı düzenlenecek yemeğe Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Güney Kore Cumhurbaşkanı Lee Jae Myung, Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in katılması bekleniyor.

Ayrıca NATO dışişleri bakanları Bahreyn, Kuveyt, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden mevkidaşlarıyla bir araya gelecek, Ukrayna Dışişleri Bakanı ve AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ile akşam yemeğinde bir araya gelecek.

NATO savunma bakanları ise Avustralya, Japonya, Yeni Zelanda ve Güney Koreli bakanlarla görüşmeler gerçekleştirecek.