Bu ürünler mutfaklara asla giremeyecek! Bakanlık listeyi açıkladı

Tarım ve Orman Bakanlığı, hem halk sağlığını korumak hem de tüketicilerin kafasındaki soru işaretlerini gidermek amacıyla "Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıgalar Yönetmeliği"ni yayımlayarak yürürlüğe koydu.

Yeni düzenleme, 31 Aralık 2025 tarihinden önce ülkemizde hiç satılmamış, yaygın olarak tüketilmemiş ve "yeni gıda" sınıfına giren tüm yiyecek ve içeceklerin Türkiye pazarına girişini çok sıkı kurallara bağlıyor. Genetiği değiştirilmiş ürünler (GDO), gıda enzimleri ve bilinen gıda katkı maddeleri gibi zaten kendi özel kuralları olan ürünler ise bu yönetmeliğin dışında tutuldu.

BÖCEK VE DOMUZ İÇEREN ÜRÜNLER ASLA SATILAMAYACAK

Yönetmeliğin en çok dikkat çeken ve vatandaşı doğrudan ilgilendiren maddesi, yasaklar bölümünde yer aldı. Son dönemde dünyada tartışma konusu olan böcek ve domuz kaynaklı hiçbir yeni gıda maddesi Türkiye'de onay alamayacak. Bu tür ürünleri satmak isteyen şirketlerin başvuruları Bakanlık tarafından doğrudan reddedilecek ve bu yiyecekler kesinlikle "izinli ürünler listesi"ne giremeyecek.

Bir gıdanın Türkiye’de satılabilmesi için; insan sağlığına hiçbir zararının olmadığının bilimsel olarak kanıtlanması, başka bir gıdanın yerine satıldığında vatandaşı yanıltmaması ve besleyicilik açısından klasik yiyeceklerden daha kalitesiz olmaması gerekecek.

HANGİ YİYECEKLER "YENİ GIDA" SAYILACAK?

Gelişen teknolojiyle birlikte hayatımıza girmesi muhtemel olan ve Bakanlığın yakın takibe aldığı "yeni gıda" kriterleri şu şekilde sıralandı:

- Laboratuvarda yapısı kasıtlı olarak değiştirilmiş yeni moleküler gıdalar,

- Mikroorganizma, mantar veya alglerden (su yosunlarından) elde edilen yiyecekler,

- Bitki ve hayvanlardan alışılmışın dışındaki yeni yöntemlerle üretilen maddeler,

- Hücre veya doku kültüründen (laboratuvar ortamında yapay olarak) üretilen gıdalar,

- Gıdanın besin değerini etkileyecek ve daha önce hiç kullanılmamış üretim teknikleriyle yapılan yiyecekler,

- "Nanomateryal" adı verilen, gözle görülmeyecek kadar küçük mikro parçacıklar içeren teknolojilerle üretilmiş gıdalar,

- Daha önce sadece vitamin hapı veya gıda takviyesi olarak satılırken, artık normal yiyeceklerin içine katılması planlanan maddeler.

ONAY SÜRECİ NASIL İŞLEYECEK? BİLİM İNSANLARI İNCELEYECEK

Gıda şirketleri, satmak istedikleri ürünün "yeni gıda" olup olmadığını kendileri kontrol etmek zorunda olacak. Şüpheye düştükleri durumda ise ürünü piyasaya sürmeden önce Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğüne danışacaklar.

Yeni bir ürünün onaylanması için süreç başladığında, Bakanlık başvurunun kurallara uygunluğunu 45 iş günü içinde kontrol edecek. Her şey uygunsa dosya, alanında uzman bilim insanlarından oluşan "Bilimsel Komisyon"a devredilecek. Bu komisyon, ürünü tam 9 ay boyunca en ince detayına kadar inceleyerek sağlık açısından bir risk olup olmadığını raporlayacak.

BAŞKA ÜLKELERDE YENEN GELENEKSEL GIDALARA FARKLI PROSEDÜR

Eğer bir ürün, dünyanın başka bir ülkesinde en az 25 yıldır insanlar tarafından güvenle yeniyorsa, bu gıdalar için daha hızlı bir onay süreci uygulanacak.

Şirketler bu durumu belgeleriyle kanıtladığında, Bilimsel Komisyon ürünün güvenliğini 4 ay içinde karara bağlayacak. Ayrıca bilim insanlarının hazırladığı tüm raporlar, 30 gün boyunca internet üzerinden halkın ve ilgililerin görüşüne açılacak. Kimse haklı bir itirazda bulunmazsa ürün onay alacak; güvenlik riski görülürse başvuru tamamen reddedilecek.

TİCARİ SIRLAR KORUNACAK AMA SAĞLIK BİLGİSİ GİZLENEMEYECEK

Yönetmelik, şirketlerin yeni üretim teknolojilerini ve ticari sırlarını korumalarına da olanak tanıyor. Ürünün gizli tarifi, imalat yöntemleri, pazar stratejileri gibi ticari bilgiler şirketin talebi üzerine gizli tutulabilecek.

Ancak şirketin adı, adresi ve ürünün insan/çevre sağlığı üzerindeki etkilerine dair hiçbir bilgi halktan gizlenemeyecek. Acil bir sağlık riski görüldüğünde Bakanlık, tüm gizli bilgileri kamuoyuyla paylaşma yetkisine sahip olacak. Gizlilik taleplerine ilişkin son sözü de yine Bakanlığın Genel Müdürlüğü söyleyecek.