Bu krize bir yıldır hazırdık Ekonomi Haberleri

Albayrak Medya’nın düzenlediği “Tarımda Türkiye Yüzyılı Zirvesi”, kamu, özel sektör ve akademi dünyasından önemli isimleri buluşturdu. Özel oturumda soruları cevaplayan Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, ABD ve İsrail, Haziran 2025’te İran’a saldırdığında gıda arz güvenliği için gerekli hazırlıklara başladıklarını anlattı.

Albayrak Medya tarafından dün ikincisi düzenlenen "Tarımda Türkiye Yüzyılı Zirvesi", İstanbul Finans Merkezi'ndeki Ziraat Bankası Konferans Salonu'nda gerçekleştirildi. Tarımda modernizasyondan sürdürülebilirliğe, gıda arz güvenliğinden kırsal kalkınma politikalarına kadar birçok konunun ele alındığı organizasyon yoğun katılımla yapıldı. Kamu, özel sektör ve akademi dünyasının büyük ilgi gösterdiği etkinliğin özel oturumunda soruları cevaplandıran Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Türkiye'nin bölgesinde yaşanan jeopolitik gelişmelere rağmen güvenli bir liman olduğunu söyledi. Dünya petrolünün ve sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) yüzde 20'sinin, gübre ham maddesinin ise üçte birinin Hürmüz Boğazı'ndan geçtiğini hatırlatan Bakan Yumaklı, küresel lojistik risklerin gıda üzerindeki etkisine değindi. Yumaklı, "Elbette ki üretim kabiliyeti olmayan ya da sınırlı seviyede bulunan ülkeler gıdaya erişim sıkıntısı yaşayabilir. Ancak Türkiye'nin hiçbir şekilde herhangi bir gıda arz güvenliği sorunu yoktur. Herhangi bir vatandaşımızın herhangi bir gıda ürününe ulaşmakla ilgili bir problemi bulunmuyor" dedi.

GÜBREDE ÜÇ AŞAMALI ARZ SEFERBERLİĞİ

Tarımsal üretim girdilerini yönetme konusunda kararlı bir duruş sergilediklerini belirten Bakan Yumaklı, Haziran 2025'te ABD-İsrail ittifakının İran'a yönelik başlattığı 12 Gün Savaşı döneminde alınan ve piyasayı rahatlatan üç kritik adımı şu sözlerle detaylandırdı: "Ülkemizdeki tarımsal üretimin zamanlamalarını ve hangi gübre türlerinin kullanılacağını herkes biliyor. Biz 12 Gün Savaşı'nda aslında bunun nelere mal olabileceğini düşünüp bunun üzerinden tedbirlerimizi gözden geçirmiştik ve daha ilk andan itibaren bunun aksiyonunu da aldık hızlıca. Ne yaptık? Zaten stoklarımızı takip ediyorduk ancak bunu güçlendirme adına ilk etapta Ticaret Bakanlığımızla birlikte bir karar aldık. Bazı ülkelere biz gümrük vergisi uyguluyorduk. Gübreler konusunda hemen hızlıca onları sıfıra indirdik. İkinci konu olarak antrepolarda yer alan farklı ülkelere transit olarak gitmesi mümkün olan gübrelerin ve gübre ham maddelerin de yurt içine gelmesini sağladık. Üçüncü olarak ise HSBC önünde o dönemde (20 Kasım 2003) bir patlama oldu ve bir gübre türü yasaklandı. Bütün gübrelerin takip sistemleri çok net bir şekilde oturduğu için onun da üretiminin serbest bırakılmasını sağladık. Dolayısıyla bugün özellikle gittiği herhangi bir yerde istediği o gübre türünü bulma konusunda herhangi bir çiftçimizin, üreticimizin sıkıntı yaşaması söz konusu değil. Sadece burada ya biz bir ikinci piyasa oluşturalım işte bunları alıp sonra da farklı fiyatlarla satarız düşüncesinde olanlar hariç. Onlar zaten bizim konumuz değil." Tarımla ilgili bazı dezenformasyon içerikli açıklamaları sert bir dille eleştiren Yumaklı, şunları kaydetti:

CÜRMÜNÜZ KADAR YER YAKARSINIZ

Bir sektör temsilcisi diyor ki 'Meyve ve sebze fiyatları 4-5 kat artacak'. Bir başka dernek 'Açlık kapıda' diyor. Bakın ben çok özür dileyerek hazirundan bu müptezellere şunu söylüyorum; cürmünüz kadar yer yakarsınız. Bu ülkenin üreticisine, insanına bu haksızlığı yapmaya hiç kimsenin ne haddi var ne de hakkı var. Bizim üreticimiz en zor zamanlarında bu ülkede tarlasından, bağından, bahçesinden geri durmamış insanlardır. Onların moralini, motivasyonunu kıracak, bu tür şeyleri söylemenin ne anlamı var? Yani gerçek olmayan bu tür söylemler için herhalde gerekli işlemleri ilgili birimler yapacaktır.

MALİYET YÜKÜNÜ DESTEKLERLE HAFİFLETİRİZ

Yumaklı,

"Derhal mazot ve gübre desteği verin"

şeklindeki çağrıların, konuya ne kadar uzak olunduğunun bir göstergesi olduğunun da altını çizdi. Halihazırda yürürlükte olan sistemde mazot ve gübre desteğinin verildiğini dile getiren Yumaklı, "

Eylül 2024'te devreye aldığımız üretim planlamasının en kritik başlığı, desteklerin yeniden yapılandırılmasıydı. Bu sistem, mazot ve gübreyi 'çıpa' alan bir destekleme modelidir. Yani bu destek zaten var. O dönemde maliyetler 10 lira olarak öngörülmüşken bugün 15 liraya çıktıysa, biz bu artışı elbette dikkate alacağız ve sisteme yansıtacağız. Destekler sanki hiç yokmuş gibi bir algı oluşturmanın kimseye bir faydası yoktur"

dedi.

ÜRETİM KAYBINI MİSLİYLE GERİ ALACAĞIZ

Tarımsal üretimin geçtiğimiz yıl iki büyük darbe aldığını hatırlatan Bakan Yumaklı; önce ağır zirai don olaylarının, ardından son 50 yılın en şiddetli kuraklığının yaşandığını belirtti. Zorlu süreçte üreticinin yalnız bırakılmadığını vurgulayan Yumaklı,

"Zirai dondan etkilenen 16 farklı üründe çiftçilerimize yaklaşık 46,5 milyar lira destek sağladık. 'Ağaçlarınızı kesmeyin' telkininde bulunarak teknik destekle bahçelerimizi kurtardık. Ülkemizin güçlü üretim altyapısı sayesinde söz konusu ağır tabloyu kriz yaşamadan geride bıraktık"

açıklamasını yaptı. 2026 yılına dair umut verici verileri paylaşan Yumaklı; yağış miktarının geçen yıla oranla %85, uzun yıllar ortalamasına göre ise %22 arttığını dile getirdi. Meydana gelen bereketin hem baraj doluluklarına hem de çiftçinin bütçesine olumlu yansıdığını ifade eden Bakan Yumaklı, şu değerlendirmeyi yaptı:

"Hamdolsun barajlarımızda su sorunu kalmadı. Nisan ve mayısta da yağışları mutedil bir şekilde alırsak, geçmiş dönemde yaşanan tarımsal üretim gerilemesini misliyle telafi edeceğiz."

Programda Albayrak Grubu Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Albayrak, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'ya hat tablosu takdim etti.

Gıda denetimlerimiz katlanarak arttı

Güvenilir gıda konusundaki tavırlarının net olduğunu vurgulayan Bakan Yumaklı, 2025 yılına ait çarpıcı denetim verilerini paylaştı. Geçtiğimiz yıl yaklaşık 1 milyon 300 bin denetim ve 29 milyon analiz gerçekleştirdiklerini belirten Yumaklı, gıda arzı üzerinden vatandaşın sağlığını tehdit eden işletmelere yönelik 593 suç duyurusunda bulunulduğunu aktardı. Yumaklı, "İşletme gelirlerine göre 20 milyon liraya kadar ulaşabilen idari yaptırımlar çerçevesinde toplamda 2,7 milyar liralık ceza işlemi uygulandı. Sadece Ramazan ayında yapılan 95 bin denetimde ise 130 milyon liraya yakın ceza kesildi. Amacımız sadece ceza kesmek değil, uygunsuzlukları asgariye indirecek bir metodoloji oluşturmaktır" diye konuştu.

Paketlerde görsel hile dönemi kapandı

Gıda ambalajlarındaki yanıltıcı unsurlara karşı sıfır tolerans gösterdiklerini dile getiren Bakan Yumaklı, gizli içerik ve görsel hileleri ortadan kaldırmayı amaçlayan düzenlemelere dikkat çekti. Özellikle çocukların fiziksel ve psikolojik gelişimini olumsuz etkileyebilecek veya şiddeti özendirici görseller içeren ambalajların piyasaya arz edilmesinin yasaklandığını hatırlatan Yumaklı, tüketiciyi yanıltan her türlü uygulamanın karşısında olduklarının altını çizdi.

Saman ithalatı tartışmalarına rakamlarla yanıt

Tarımsal hasılada dünyanın ilk 10 ekonomisi arasında yer alan Türkiye'nin 186 ülkeye 32,6 milyar dolarlık ihracat yaptığını belirten Yumaklı, saman ithalatı tartışmalarını da rakamlarla çürüttü: "Türkiye yılda 20 milyon ton saman üretiyor. İthal edilen miktar sadece 300-500 ton civarında ve muhtemelen çok özellikli bir kalemdir. Bu cüzi rakam üzerinden 'saman bile ithal ediyoruz' argümanı geliştirenlerin kendilerini sorgulaması gerekir."