Bu belirtileri görmezden gelmeyin: Kışın sessizce artan tehlike! ‘Yetişkinler dışında çocuklarda da ortaya çıkmaya başladı’

Kış aylarıyla birlikte grip, Covid-19 ve RSV gibi solunum yolu virüsleri yeniden etkisini artırıyor. Özellikle bu yıl mutasyona uğramış olarak adlandırılan ‘H3N2 grip’ virüsünün daha baskın seyretmesi, uzmanların dikkat çektiği önemli başlıklar arasında yer alıyor. Soğuk havaların etkisiyle sağlık kuruluşlarına başvurular artarken, kış mevsiminin getirdiği riskler yalnızca enfeksiyon hastalıklarıyla da sınırlı değil.
Uzmanlar, kış aylarında böbrek taşı vakalarında da belirgin bir artış yaşandığını belirtiyor. Özellikle çoğu uzman ülkemizde her yıl yaklaşık 1 milyon kişiye böbrek taşı tanısı konulduğuna işaret ediyor. İlginç olan ise bu vakaların sık arttığı dönemin kış ayları olması…
Bu tablo, kış aylarında sağlık gündeminin yalnızca solunum yolu hastalıklarıyla sınırlı olmadığını, böbrek taşının da bu kışın öne çıkan önemli sağlık sorunlarından biri olduğunu ortaya koyuyor.
NEDEN KIŞ MEVSİMİNDE ARTMAYA BAŞLADI?

Türk Böbrek Vakfı Danışma Meclisi Üyesi olan Nefroloji Uzmanı Doç. Dr. Nadir Alpay, son yıllarda böbrek taşı vakalarında artış olduğunu vurgulayarak, “Bunun başlıca nedenleri; yetersiz su tüketimi, hareketsiz yaşam, obezite, aşırı tuzlu ve işlenmiş gıda tüketimi. Ülkemizde böbrek taşı sıklığı yüzde 11-14 olarak bildiriliyor. Kış aylarında böbrek taşları daha sık görülüyor; çünkü en büyük neden su tüketiminin azalması. Daha az terleme olduğu için susama hissi düşüyor, idrar yoğunlaşıyor ve taş oluşumu kolaylaşıyor” dedi.

Üroloji ve Robotik Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Melih Balcı da ülkemizde taş hastalığının görülme sıklığının yüzde 11-14 olduğunu dünya genelinde görülme sıklığının ise yüzde 2-15 olduğunun altını çizdi.
Az su içilmesinin idrar yolu enfeksiyonlarına da davetiye çıkardığını söyleyen Prof. Dr. Balcı, “Yalnızca enfeksiyon riskini artırmakla kalmıyor; taş hastalığı öyküsü olan kişilerde idrarın yoğunlaşmasına bağlı olarak kristal oluşumunu da hızlandırıyor. Bu kristaller zamanla taş oluşumuna ve mevcut taşların büyümesine neden oluyor. Taş varlığı ise idrar yollarında tıkanıklık ve bakterilerin tutunabileceği bir zemin oluşturarak enfeksiyon riskini daha da yükseltiyor” ifadelerini kullandı.
BELİRTİLERİ NELER? 
Şiddetli yan ağrısının yanında kasıklarda ağrı görüldüğünü söyleyen Doç. Dr. Nadir Alpay, şu belirtilerin altını çizdi:
“Bunun dışında idrarda kana rastlanabilir. Kişide bulantı, kusma ve sık idrara çıkma gibi belirtiler görülebilir. Küçük taşlarda bol su önerilir ve idrar kanalını genişletici ilaçlar verilir. Büyük taşlarda ise taş kırma (ESWL) veya endoskopik girişim uygulanabilir. Nadiren, cerrahi girişimle taşın yerinden alınması gerekebilir.”

ÇAY VE KAHVE TÜKETİMİNE DİKKAT!

Kış aylarında su tüketimi azalırken çay ve kahve gibi sıcak içeceklerin tüketimi belirgin şekilde artıyor. Bu içecekler böbrek taşı açısından suyun yerini tutabilir mi? Yoksa aşırı tüketildiklerinde böbrek taşı riskini artıran ya da farklı olumsuz etkilere yol açan faktörler midir?
Bu soruma “Çay ve kahve suyun yerini asla tutmaz” cevabını veren Doç. Dr. Nadir Alpay, “Aşırı tüketildiklerinde çayda bulunan teofilin ve kahvede bulunan kafein, idrar söktürücü etki yapabilir. Dolayısıyla bu da sıvı kaybını artırır, bazı taş türlerinin oluşumunu tetikleyebilir. Böbrek sağlığı için su tüketmek yeterli” şeklinde konuştu.
Prof. Dr. Melih Balcı da “Çay ve kahve tüketimi idrar konsantrasyonunu değiştirerek farklı şikâyetlere neden olabilir. Bazı içecekler kalori veya alkol içerebilir ve sağlık için zararlı olabilir. Bu nedenle su tercih edilen sıvı olmalı” ifadelerini kullandı.

BÖBREK TAŞI OLUŞUMUNDA BESLENMENİN ROLÜ NEDİR?
“Öncelikle diyette tuz miktarı azaltılmalı” diyen Prof. Dr. Melih Balcı, şöyle devam etti:
-- Sodyum, hem idrar kalsiyumunun hem de sistinin çok yüksek olmasına neden olur. Bu nedenle bol miktarda meyve ve sebze tüketmek gerekiyor. Meyve ve sebze yemek size potasyum, lif, magnezyum, antioksidanlar, fitat ve sitrat sağlar; bunların hepsi taş oluşumunu önlemeye yardımcı olur. Ayrıca fast food türü yiyeceklerden mutlaka kaçınılmalı. Et tüketimi de azaltılmalı. Sistin veya kalsiyum oksalat taşları oluşturuyorsanız ve idrarınızdaki ürik asit yüksekse, doktorunuz size daha az hayvansal protein yemenizi önerecektir. Bunu doktorunuzla konuşup planlayabilirsiniz.
-- Fast food, yüksek tuz ve katkı maddesi içerir; bu da idrar yoğunluğunu artırarak taş oluşumuna neden olur. Tuz, böbrekten kalsiyum atılmasına yol açar; bu da kalsiyum oksalat taşı oluşumuna zemin hazırlar. Şekerli içecekler su yerine tüketildiğinde ise dehidrasyona neden olur.

DAHA ÖNCE TAŞ DÜŞÜRENLERE UYARILAR
Daha önce böbrek taşı düşürenlerin kış aylarında özellikle dikkat etmeleri gerektiği konusunda uyaran Doç. Dr. Nadir Alpay, “Taş düşürme öyküsü olan kişiler, kışın su tüketimini mutlaka artırmalı. Ayrıca tuz ve tuzlu yiyeceklerden kaçınmaları gerekiyor. Uzun süre de idrarınızı tutmayın ve hareket etmeye özen gösterin” ifadelerini kullandı. 
BU HASTALIK DAHA ÇOK ERKEKLERDE Mİ YOKSA KADINLARDA MI GÖRÜLÜYOR?
Prof. Dr. Melih Balcı, taş hastalığının erkeklerde kadınlara göre 2-3 kat daha fazla görüldüğünü, ancak kadınlarda son yıllarda hastalığın artmasıyla bu farkın azaldığını belirtti. Prof. Dr. Balcı, “Taş hastalığı yaşla birlikte daha sık görülüyor. Ailesinde taş hastalığı öyküsü olanlar ve bazı genetik hastalıklara sahip kişiler risk altında” dedi.
Ayrıca uzman isim, taşın çocuklarda daha nadir görülmesine rağmen artış eğiliminde olduğunu vurguladı.