Bozkır kartallarının nesli tükeniyor: Türkiye de yalnızca 10 çift kaldı

Bozkır kartalı (Aquila nipalensis) Asya’nın ve Türkiye’nin bozkır ve yarı kurak bölgelerinde yaşayan bir kuş türü. 89 santime kadar ulaşabilen boyu, 265 santime kadar ulaşabilen kanat açıklığı ve 4,5 kiloya kadar ulaşan ağırlığıyla ihtişamlı bir kuş.

Tarla farelerini, böcekleri yiyor, zararlılara karşı doğal bir mücadele yürütüyor. Yuvalarını ise kayalıklara, zirvelere değil, yere yapıyor.

Ancak bu kuşun tüm dünyada nesli tehlike altında. Avrupa’da neredeyse tükendi. Türkiye’de de aynı durum sözkonusu. Türkiye’de Bozkır kartalı sayısı yapılan hesaplamalara göre 10 çiftin altına düştü. Bu durum, olağanüstü önlemlerin devreye girmesine neden oldu.

Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Genel Müdürlüğü tarafından 2023 yılında ‘Yeni bir Metodoloji Kapsamında Türkiye’deki Nesli Tehlike Altındaki Türler için Eylem Planlarının Hazırlanması ve İzlenmesi Projesi’ kapsamında ‘Bozkır Kartalı Tür Eylem Planı’ oluşturuldu.

Uzmanlar tarafından hazırlanan önceliklendirme listesinde öne çıkan tür olan Bozkır kartalı, Ankara, Konya, Aksaray ve Kırşehir illerinde ürüyor. Bozkır kartalını korumak için 10 yıllık kapsamlı bir çalışma hazırlandı. Bu kapsamda Doğa Araştırmaları Derneği gibi paydaşlarla çalışmalar yürütülmeye başlandı, bazı kartallara vericiler takıldı. Şu anda verici takılan kartal sayısı 10’a ulaştı. Bu sayede kartalların anlık bulundukları konum da görülebiliyor. Göçmen bir tür olan kartalların Türkiye ile Mısır’ın Sina Yarımadası hatta Orta Afrika arasındaki seyahatleri de yine bu vericilerle izlenebildi.

Yine kartalları korumak için ilgili bölgelerde kamu personeline eğitimler verilirken, denetimler artırıldı. Yuvaların korunması, desteklenmesine yönelik faaliyetler yürütüldü. Üreme alanlarında ve çevresinde katı atık temizliği ve genel temizlik faaliyetleri gerçekleştirildi.

DKMP’de Bozkır kartallarını yakından takibini sürdürüyor. Avlanması, yuvalarına zarar verilmesi ya da yaşam alanlarına çöp bırakılması yasak ve ciddi cezalar söz konusu. DKMP bölge müdürlükleri aracılığıyla yakından takip edilen Bozkır kartalları konusunda hedef ise 2050 yılında 30 çiftlik bir popülasyona ulaşmak.

Yuvasını yerde yapan tek kartal türü olan Bozkır kartalları, bu yuvalara 1-3 arası yumurta bırakıyor. Başarılı olan yuvalardan ise her yel 1 veya 2 yavru kartal dünyaya geliyor. 35 gün süren bir kuluçka döneminden sonra yumurtadan çıkan kartallar, eğer hayatta kalabilirse, 25 yıla kadar yaşayabiliyor.