Boşanırken bunu imzalayanın tazminat hakkı bitiyor! Yargıtay son noktayı koydu

Almanya'da yaşayan çift, 1,5 yıl süren ve "geçimsizlik" gerekçesiyle noktalanan evliliklerini, karşılıklı anlaşma ile sonlandırdıklarında, bürokratik sürecin tamamlandığını düşünüyordu. Ancak Türkiye'ye dönen kadın için "imza atmak", geçmişin hesaplarını kapatmaya yetmedi. Almanya'daki mahkeme salonunda atılan sessiz imzaların ardından, İstanbul Bakırköy'de açılan yeni bir dava dosyası, hukuk dünyasında tartışma yaratacak bir emsalin fitilini ateşledi. Yüksek Mahkeme'nin masasına gelen dosya, yurt dışında anlaşmalı boşanan ancak Türkiye'de "hesaplaşmak" isteyen binlerce vatandaşı ilgilendiren kritik bir içtihadı ortaya koydu.

Türkiye gazetesinden Gamze Erdoğan'ın haberine göre boşanmanın kesinleşmesinin ardından Türkiye'ye yerleşen kadın davacı, evlilik birliği sırasında yaşadığı mağduriyetlerin tazmin edilmediği gerekçesiyle Bakırköy Aile Mahkemesi'ne başvurdu. Dava dilekçesinde yer alan detaylar, evliliğin ekonomik ve sosyal boyutuna dair çarpıcı iddialar içeriyordu.

Kadın, eski eşinin evlilik süresince vize ve oturma izni işlemlerinde kendisine destek olmadığını, bu ihmal zinciri nedeniyle Almanya'da sağlık hizmetleri başta olmak üzere temel sosyal haklardan mahrum kaldığını öne sürdü. İddialar sadece bürokratik engellerle sınırlı değildi; davacı, eşi ve eşinin ailesi tarafından sistematik psikolojik şiddete maruz bırakıldığını belirterek, yaşadığı tahribatın karşılığı olarak 50 bin TL maddi ve 30 bin TL manevi tazminat talep etti.

Yargıtay'dan emsal karar: Eşe isimsiz çiçek göndererek "denemek" kusur sayıldı

Bakırköy Aile Mahkemesi, dosyadaki iddiaları ve delilleri değerlendirerek, erkeğin evlilik birliği içerisindeki tutumunu "kusurlu" buldu. Mahkeme, kadının yaşadığı hak kayıplarını ve manevi yıpranmayı göz önünde bulundurarak tazminat talebini kabul etti. Bu karar, anlaşmalı boşanmış olsalar bile, mağduriyet yaşayan tarafın sonradan hak arayabileceği yönünde bir umut ışığı oldu.

Ancak dosya temyiz incelemesi için Yargıtay'a taşındığında, hukuki süreç tersine döndü. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, yerel mahkemenin verdiği kararı, boşanma hukukunun temel prensiplerine aykırı bularak bozdu.

Yargıtay'ın gerekçeli kararındaki temel argüman, "kesinleşmiş statü" üzerine kuruluydu. Daire, tarafların Almanya'daki mahkemede "anlaşmalı" olarak boşandıklarını, bu süreçte herhangi bir "kusur tespiti" yapılmadığını vurguladı. Yüksek Mahkeme'ye göre, boşanma kararı bir kez kesinleştikten sonra, o kararın dayandığı olaylara atıfta bulunarak taraflardan birine sonradan kusur yüklemek hukuken mümkün değil.

Kararda, "Daha önce kusur belirlemesi yapılmamış bir boşanma kararına rağmen, sonradan kusur yüklenerek tazminata hükmedilmesi hukuka aykırıdır" görüşüne yer verildi. Bu hüküm, evlilik içinde vize sorunu, sağlık hakkına erişim engeli veya psikolojik şiddet gibi ağır sorunlar yaşanmış olsa bile; eğer boşanma aşamasında bu konular kayda geçirilip bir "çekişme" konusu yapılmadıysa, sonradan telafi edilmesinin yolunu kapattı.

Bu karar, özellikle gurbetçi vatandaşlar ve uluslararası evlilikler yapanlar için yeni bir hukuki gerçeklik yaratıyor. Yargıtay'ın bu içtihadı, anlaşmalı boşanmanın sağladığı "hızlı çözüm" konforunun, gelecekte talep edilebilecek tazminat haklarından feragat etmek anlamına gelebileceğini gösteriyor.
Hukukçulara göre bu karar şu mesajı netleştiriyor: Evlilik biterken masaya yatırılmayan mağduriyetler, boşanma kararı kesinleştikten sonra hukuki geçerliliğini yitiriyor.