BM, İsrail yerleşimleriyle bağlantılı 214 şirketi listeledi

Listedeki uluslararası şirketler arasında ABD'den "Airbnb Inc.", "Booking Holdings Inc.", Fransa'dan "Egis", Çin'den "Fosun International Ltd." ve Almanya'dan "Heidelberg Materials AG" de yer aldı
CENEVRE (AA) - Birleşmiş Milletler (BM), İsrail işgali altındaki Batı Şeria'da yer alan yasa dışı yerleşim birimlerinde faaliyet gösteren İsrail merkezli ve uluslararası firmaların listesini güncelledi.

BM İnsan Hakları Ofisi, işgal altındaki Filistin topraklarında bulunan yasa dışı İsrail yerleşimlerindeki faaliyetlere dahil olan işletmelerin yer aldığı veri tabanına ilişkin yeni bir güncelleme raporu yayımladı.

Raporda, BM İnsan Hakları Konseyinin (İHK) yetkilendirmesiyle oluşturulan veri tabanının ilk defa 2020'de yayımlandığı hatırlatılarak, ardından bunun 2023 ve 2025'te güncellendiği belirtildi.

Raporda, "Güncelleme raporu, İHK'nin BM İnsan Hakları Ofisinin dikkate almasını istediği, işgal altındaki Filistin topraklarındaki İsrail yerleşimleriyle ilgili belirli faaliyetlere dahil olan işletmeleri tanımlıyor. En son güncelleme tarım, ulaşım, depolama, atık yönetimi, enerji, gıda ve konaklama/ağırlama sektörlerinde faaliyet gösteren işletmelere odaklanıyor. Listede 11 ülkeden toplam 214 şirket yer alıyor." ifadeleri kullanıldı.

BM İnsan Hakları Ofisinin 2024'te yapılan kamuya açık görüş çağrısı sonrası 596 işletmeyle ilgili bildirimler aldığı kaydedilen raporda, şunlar kaydedildi:

"Ofis, geçen yılki raporda ve mevcut kaynaklar dahilinde daha önce listelenmiş şirketler dahil bu işletmelerden 215'ini inceledi. Bu son güncellemede ise BM İnsan Hakları Ofisi, geriye kalan 381 şirketten 126'sını inceledi. Ofis, mevcut rapor için değerlendirmesi zamanında tamamlanamayan işletmeleri incelemeye devam ediyor."

İncelenen 126 işletmeden 61'inin listeye eklendiği vurgulanan raporda, daha önce listede yer alan 5 şirketin artık bu tür faaliyetlerde bulunmadığını tespit edildiği ve bu şirketlerin listeden çıkarıldığı belirtildi.

Bu yılki güncellemenin, BM'nin İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri temelinde, her bir şirketin insan hakları üzerindeki olumsuz etkilere ne tür bir dahli olduğuna dair bilgileri de içerdiği vurgulandı.

Raporda, şu ifadelere yer verildi:

"Bu ilkeler üç düzeyde dahliyet tanımlıyor, bunların en ağırı 'neden olma' düzeyidir. Bu, bir şirketin faaliyetlerinin, insanların bir insan hakkından yararlanma imkanını etkilemek için tek başına yeterli olduğu durumdur. Bunu, bir işletmenin faaliyetlerinin başka bir aktörün faaliyetleriyle birleşerek bir insan hakkından yararlanmayı etkilediği 'katkıda bulunma' düzeyi izliyor. Üçüncü düzey, bir şirketin faaliyetlerinin, ürünlerinin veya hizmetlerinin insan hakları üzerindeki olumsuz etkilerle doğrudan bağlantılı kabul edildiği 'doğrudan bağlantı' durumudur."

Listede, İsrailli firmaların yanı sıra birçok uluslararası firma da yer aldı.

Listede yer alan uluslararası şirketler arasında, ABD'den "Airbnb Inc.", "Booking Holdings Inc.", "Expedia Group Inc.", "Friends of Ir David", "Hayovel Inc.", "Motorola Solutions, Inc.", "Re/Max Holdings, Inc" ile "TripAdvisor, Inc.", Güney Afrika'dan "Absoluteskin Cosmetics (Pty) Ltd.", Hollanda'dan "Booking.com B.V.", Lüksemburg'dan "Altice International Ltd.", İspanya'dan "Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles S.A. (CAF)", "Ingenieria y Economia del Transporte S.M.E. M.P, S.A. (Ineco)" ile "Salvat Logistica S.A.", Fransa'dan "Egis" ile "Egis Rail", Çin'den "Fosun International Ltd.", İngiltere'den "Greenkote P.L.C." ile "J.C. Bamford Excavators Ltd.", Almanya'dan "Heidelberg Materials AG", Meksika'dan "Orbia Advance Corp Sab de CV" yer aldı.

Raporda, şirketlere "yaygın olarak kabul görmüş uluslararası standartlar çerçevesinde insan haklarına saygı gösterme konusundaki kendi sorumluluklarını yerine getirme" çağrısı yapıldı.

Ticari işletmelerin, listelenen faaliyetlere dahil olduğu durumlarda dahil oldukları olumsuz insan hakları etkilerini gidermek için uygun adımları atması yönünde çağrı da raporda yer aldı.

Raporda, "Devletler, kendi topraklarında ve/veya yargı yetkileri dahilindeki faaliyetle ilgili insan hakları ihlalleri meydana geldiğinde mağdurların uluslararası hukuka uygun ve etkili çözüm yollarına erişebilmelerini sağlamak amacıyla adli, idari, yasama veya diğer uygun yollarla gerekli adımları atmalı." ifadeleri kullanıldı.

Öte yandan raporda görüşlerine yer verilen BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk ise "Bu rapor, şirketlere insan hakları konusunda sorumlulukları olduğunu ve insan hakları ihlallerine veya suistimallerine karışmamalarını sağlamak amacıyla gerekli özeni göstermelerinin beklendiğini hatırlatan bir başka uyarı niteliğinde." değerlendirmesinde bulundu.