Bitkisel üretimde ‘zirai don’ etkisi

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine dayanarak 2025 yılına ilişkin ikinci bitkisel üretim tahminlerini açıkladı. Verilerde zirai donun etkileri görüldü. Buna göre, üretim miktarlarının, 2025 yılı ikinci tahmininde bir önceki yıla göre tarla ürünleri olan tahıllar ve diğer bitkisel ürünlerde (yem bitkileri hariç) yüzde 10.4, sebzelerde yüzde 0.8, meyveler, içecek ve baharat bitkilerinde yüzde 30.4 oranında azalacağını tahmin edildi.

Verilere göre tahıl ürünleri üretim miktarlarının 2025 yılında bir önceki yıla göre yüzde 12.4 oranında azalarak yaklaşık 34.2 milyon ton olacağı tahmin edildi. Buğday üretiminin yüzde 13.9 azalarak 17.9 milyon tona, arpa üretiminin yüzde 25.9 azalarak 6 milyon tona, çavdar üretiminin yüzde 20.9 azalarak yaklaşık 203 bin tona, yulaf üretiminin yüzde 22.3 azalarak 303 bin ton olacağı belirtildi. Mısır üretiminin ise yüzde 4.9 artarak 8.5 milyon ton olacağı öngörüldü. Patatesin ise bir önceki yıla göre yüzde 13 azalarak 6 milyon ton üretileceği tahmin edildi. Ayçiçeği üretiminin de yüzde 17.6 oranında azalışla 1.8 milyon ton olacağı kaydedildi.

KAVUN, KARPUZ VE SOĞANDA ARTIŞ

Sebze ürünleri üretim miktarının 2025 yılında bir önceki yıla göre yüzde 0.8 azalarak yaklaşık 33.3 milyon ton olacağı tahmin edildi. Karpuzda yüzde 8.3, kuru soğanda yüzde 2.6, kavunda yüzde 17.5 üretim artışı beklenirken; domateste yüzde 7.6, salçalık kapya biberde yüzde 6.3, taze fasulyede yüzde 8.3 azalış tahmin edildi.

EN FAZLA KAYIP KİRAZDA OLACAK

Meyveler, içecek ve baharat bitkileri üretim miktarının yüzde 30.4 oranında azalarak yaklaşık 19.8 milyon ton olacağı tahmin edildi. Elmada yüzde 48.3, çilekte yüzde 1.9, şeftalide yüzde 46.1, nektarinde yüzde 44.1, kirazda yüzde 70.6, üzümde ise
yüzde 24.5 azalış öngörüldü.

Mandalinada yüzde 7.1, portakalda yüzde 15, limonda yüzde 34.8 azalış bekleniyor. Fındıkta yüzde 38.5, cevizde yüzde 38.1, Antep fıstığında ise yüzde 61.1 üretim azalışı olacağı tahmin edildi. Zeytin üretiminin de yüzde 34.7 azalacağı öngörülüyor.

‘SÜREÇ KONTROLÜMÜZ ALTINDA’

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı da sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, bitkisel üretim tahmin verilerindeki düşüşte, üretim sezonunda yaşanan kuraklık ve zirai donun etkili olduğunu belirtti. Yumaklı, şöyle devam etti: “2024-2025 üretim sezonunda yaşanan kuraklık; buğday, arpa, ayçiçeği ve mercimek gibi ürünlerde verim kayıplarına neden oldu. Bununla birlikte, 10-13 Nisan 2025 tarihlerinde gerçekleşen zirai don 65 ilde etkili olmuş ve 4 gün boyunca gerçekleşen don hadisesi meyvelerde yaşanan kaybın miktarını artırdı.”

Yaşanan azalışın Türkiye’nin gıda arz güvenliğini etkilememesi için tedbirlerini aldıklarını vurgulayan Yumaklı, “Güçlü stoklarımız ve ihtiyaç durumunda aldığımız etkili dış ticaret tedbirlerimiz sayesinde süreç kontrolümüz altındadır. Ülkemizin gıda ihtiyacında herhangi bir risk oluşması söz konusu değildir” dedi.

BÜTÇEDEN 888 MİLYAR TL AYRILDI

Yumaklı, 2026 yılında genel bütçeden tarıma 888 milyar lira kaynak ayrıldığını belirtti. Bu bütçe içinde tarımsal destek programları için 168 milyar lira, tarım sektörü yatırım ödenekleri için 190 milyar lira, tarımsal kredi destekleri, tarımsal KİT ve ihracat destekleri için ise 268 milyar lira kaynak öngörüldüğü bilgisini veren Yumaklı, zirai don zararlarından etkilenen üreticilere toplam 46.5 milyar lira ödeme yapacaklarını bildirdi. Tarım sigortası olan üreticilere 23 milyar lira hasar tazminatı ödemeye devam ettiklerini belirten Yumaklı, şunları kaydetti: “Şu ana kadar toplam 19 milyar lira hasar tazminatını ödedik. Tarım sigortası bulunmayan, ancak Çiftçi Kayıt Sistemi’ne kayıtlı üreticilerimize ise toplam 23.5 milyar lira destekleme ödemesi yapacağız. Bu rakamın da 13.4 milyar lirasını ödedik, kalan 10.1 milyar lirayı da önümüzdeki günlerde ödeyeceğiz. Tarımsal üretimimiz ve gıda arz güvenliğine dönük aldığımız tedbirlerle vatandaşlarımızın gıda ihtiyacı sorunsuz şekilde karşılanmaya devam edecektir.”