Bilim insanlarından yaz saati uyarısı: Ruh sağlığı riskleri sanılandan büyük

Yaz saati uygulamasının ruh sağlığı üzerindeki etkilerini inceleyen yeni bir araştırma, saatlerin yılda iki kez değiştirilmesinin özellikle kronik ruhsal hastalıkları bulunan kişiler için önemli riskler oluşturabileceğini ortaya koydu.

Dünya genelinde 70'ten fazla ülkede uygulanan yaz saati sistemi, ilkbaharda saatlerin bir saat ileri, sonbaharda ise bir saat geri alınmasını içeriyor. Gün ışığından daha fazla yararlanmayı amaçlayan bu uygulamanın, vücudun doğal biyolojik saati olan sirkadiyen ritmi bozabileceği uzun süredir tartışılıyordu.

Yeni araştırmada, psikiyatri, nörobilim ve halk sağlığı alanlarında yayımlanmış 60 çalışmanın bulguları bir araya getirildi. İnceleme sonucunda, saat değişikliklerinin nüfus genelinde sirkadiyen stres yarattığı ve bazı grupların bu durumdan daha fazla etkilendiği belirlendi.

Araştırmacılar; depresyon, bipolar bozukluk, anksiyete bozuklukları, travma sonrası stres bozukluğu (TSSB), dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ile psikotik bozuklukları bulunan kişilerin, saat değişikliğini takip eden günlerde ve haftalarda daha yüksek risk altında olduğunu ifade etti.

Araştırmanın yazarlarından Elizabeth England-Kennedy, yaz saati uygulamasının uyku ve ruh sağlığı sorunları yaşayan kişilerde sirkadiyen ritmi bozduğuna dair güçlü kanıtlar bulunduğunu söyledi.

Çalışmanın ortak yazarı Kavita Batra ise, "Saatleri tek bir gecede değiştiriyoruz ancak beyin bu kadar hızlı uyum sağlayamıyor. Bu durum uyku, duygusal düzenleme, bilişsel işlevler ve psikiyatrik dengeyi etkileyebiliyor" değerlendirmesinde bulundu.

Araştırmacılar, yaz saati uygulamasına geçişlerin uyku bozuklukları, dikkat ve hafıza problemleri, depresif belirtilerde artış ve bazı kişilerde manik atak riskinin yükselmesiyle ilişkili olduğunu belirtti.

Uzmanlar, sağlık çalışanlarına saat değişiklikleri öncesinde hastaları bilgilendirme ve uyku düzenini kademeli olarak ayarlama konusunda rehberlik etme çağrısı yaptı. Sabah saatlerinde parlak ışığa maruz kalmanın da biyolojik saatin yeniden düzenlenmesine yardımcı olabileceği ifade edildi.

Araştırmacılara göre kalıcı standart saat uygulaması, doğal sabah ışığıyla daha uyumlu olduğu için halk sağlığı açısından kalıcı yaz saatine göre daha avantajlı olabilir.