Bilim insanları zihnimizin arka kapısını araladı: Bu gece rüyanızda hangi sorunu çözmek istersiniz?

Araştırmacılar, insanların rüyalarını bir nebze de olsa kontrol edebileceklerini gösterdiler ve rüyaları etkileme konusu bilim kurgudan bilimsel dergilere taşındı. Ancak rüya kontrolüne dair fantastik düşüncelerin aksine, ABD'deki Northwestern Üniversitesi'nden araştırmacılar, "bir sorun üzerinde düşünerek" uyumanın insanların o sorunu çözmelerine yardımcı olup olamayacağını öğrenmekle özellikle ilgileniyorlardı. Artık soru şu: Bu gece rüyanızda hangi sorunu çözmek istersiniz?"

Bilimsel atılımın en önemli unsurlarından biri, rüya gördüklerinin farkında olma ve hatta rüyalarında neler olup bittiğini kontrol etme yeteneği olan berrak rüya görme deneyimi yaşamış 20 kişiydi. Bu ay yayınlanan rüyalarla ilgili bir başka çalışma, berrak rüya görmenin travma sonrası stres bozukluğu ve Parkinson hastalığı gibi durumlar için ruh sağlığı terapisinde faydalı olabileceğini öne sürdü ve New York Ulusal Üniversitesi ve diğer yerlerdeki araştırmacılar tarafından yapılan önceki çalışmalar, berrak rüya görenler ile test uygulayıcıları arasında basit bir iletişim türünün mümkün olduğunu gösterdi.

Neuroscience of Consciousness dergisinde yayınlanan yeni çalışma için, denekler yatmadan yaklaşık iki saat önce geldiler ve çözmeleri gereken bir dizi zeka bulmacası verildi; bu bulmacalar üzerinde her biri üç dakika süreyle çalıştılar. Sunulan her bulmaca sırasında, katılımcılar bulmacanın adıyla birlikte tekrarlanan benzersiz bir ses kaydı duydular. Gönüllüler, dört bulmaca çözülene kadar bulmacalar üzerinde çalışmaya devam ettiler.

Ardından herkesten yatağa gitmesi istendi. Araştırmacılar, çoklu duyusal izleme yöntemini kullanarak, katılımcıların REM uykusu sırasında çözülmemiş dört bulmacadan ikisine ait ses kayıtlarını çaldılar ve rüyalarını bulmacaların bir anısına ve olası bir çözümüne yönlendirmeyi umdular. Araştırmacıların bulduğu sonuç şuydu: Katılımcıların %75'inin en az bir rüyasında çözülmemiş bir bulmaca yer alıyordu. Dahası, rüyalarında ipucu aldıkları bulmacalar, deneydeki katılımcıların neredeyse yarısı için ertesi sabah veya daha sonraki bir zamanda çözüldü. Ancak film müziğini dinlemek rüyalarını başka şekillerde de etkiledi.

Baş araştırmacı Karen Konkoly, “Bir rüya gören, kendisine verdiğimiz bir bulmacayı çözmek için rüyasındaki bir karakterden yardım istedi,” diyor. “Bir diğeri ‘ağaçlar’ ipucunu aldı ve uyandığında bir ormanda yürüdüğünü hayal etti. Başka bir katılımcı ise orman bulmacası ipucunu aldı ve uyandığında ormanda balık tuttuğu ve o bulmacayı düşündüğü bir rüya gördü. Bunlar büyüleyici örnekler çünkü rüya görenlerin talimatları nasıl takip edebildiğini ve rüyaların uyku sırasındaki seslerden nasıl etkilenebileceğini gösteriyor.”

Araştırmacılar, deneylerinin sınırlılıkları olduğunu ve bu alanda çok daha fazla test yapılması gerektiğini kabul ediyorlar. Bilim insanları, rüyaların bulmaca çözme üzerindeki etkilerinin ötesine geçen ve genel öğrenme veya duygusal düzenleme gibi rüyaların diğer bileşenlerini incelemeyi amaçlayan gelecekteki deneyler tasarlamayı düşünüyorlar.

Konkoli, "Eğer bilim insanları rüyaların problem çözme, yaratıcılık ve duygu düzenlemesi için önemli olduğunu kesin olarak söyleyebilirlerse o zaman insanların rüyaları zihinsel sağlık ve refah için öncelikli bir konu olarak ciddiye almaya başlayacaklarını umuyoruz" diyor.