Beyni tembelleşmesi için 10 dakika yeter!

Yeni araştırmalar, meselenin sadece doğru veya yanlış cevaplardan ibaret olmadığını gösteriyor. Asıl önemli olan, cevabın hemen gelmemesi durumunda ne olduğudur. Kişi bir süre çözüm aramaya devam eder mi, yoksa başkasının onun yerine tamamlamasına alışkın olduğu için görevi erteler mi? Öğrenmenin, anlamanın ve eleştirel düşünmeyi geliştirmenin temeli işte bu zihinsel azimdir. Eğer araç sürekli olarak engelleri ortadan kaldırırsa beyin öğrenmek için ihtiyaç duyduğu eğitimi kaybedebilir.

Oxford, MIT, UCLA ve Carnegie Mellon üniversitelerinden uluslararası bir araştırma ekibi, insanların yapay zekâya kısa süreli maruz kaldıktan sonra nasıl davrandıklarını inceledi . Katılımcılar matematiksel muhakeme ve metin anlama görevlerini tamamladılar. Sohbet robotu o an onlara yardımcı olurken, kullanılamadığı zamanlarda hoş olmayan bir çaresizlik duygusu yaşadılar.

Daha önce yapay zekâ yardımıyla görevleri çözmüş olan kişiler, yapay zekâ yardımı olmadan hiç kullanmayanlara göre daha kötü performans gösterdiler. Sonuç olarak, daha sık pes ettiler ve bağımsız olarak çözüm üretirken daha kötü performans sergilediler. Yazarlara göre, bu fark yapay zekâ ile çalışmaya başladıktan yaklaşık on dakika sonra ortaya çıktı.

Araştırmacılar bu fenomeni "kaynayan kurbağa" etkisiyle karşılaştırdılar. Yapay zekanın her türlü kullanımı masum görünebilir. Kişi zaman kazanır, hızlı bir cevap alır ve çözüm arayışının zahmetinden kurtulur. Ancak, benzer bir durum günlük olarak tekrarlanırsa, sonuç, çaba harcamadan kendiliğinden gelişmeyen yeteneklerin kademeli olarak zayıflaması olabilir. Beyin tembeldir ve kaynak ve enerji tasarrufu adına her zaman kestirme yollar arar.

Öğrenmedeki her engel bir hata değildir. Çözümü adlandıramadığınız, bir cümleyi ikinci kez okumanız veya bir hesaplamaya geri dönmeniz gereken anlar, genellikle beyin için en önemli anlardır. Beyni bağlantılar kurmaya, seçenekleri karşılaştırmaya ve kendi hatalarını düzeltmeye zorlayan da bu dirençtir.

Bilişsel bilimciler bu tür çabayı "gerekli karmaşıklık" olarak adlandırıyor. Bu, anlık performansı yavaşlatan ancak öğrenmeyi geliştiren bir tür verimli rahatsızlıktır. Yapay zeka bunu çok erken ortadan kaldırırsa, kişi kendi başına doğru cevabı bulma yeteneğini geliştirmeden doğru cevabı bulabilir.

Bu, yapay zekanın insanları daha aptal hale getirdiği anlamına gelmez. Önemli olan, insanların onunla nasıl başa çıktığıdır. Bir chatbot tüm çözümü geliştirdiğinde sonuçlar farklıdır ve bir rakip olarak soru sorduğunda, zayıf bir noktayı işaret ettiğinde veya bir kişiyi argümanını daha iyi savunmaya zorladığında sonuçlar farklıdır.

Yapay zekaya çok fazla güvenen kişilerin, sohbet robotunu kendileri için "düşünüyor" olarak tanımlama olasılıkları daha yüksekti. Ayrıca kendi fikirlerine olan güvenleri de daha azdı. Buna karşılık, yapay zekanın çıktısını düzenleyen veya sorgulayan katılımcılar sonuçtan daha memnun kaldılar ve öznel olarak kendi yeteneklerine daha fazla güven duydular.

MIT Medya Laboratuvarı'ndan yapılan araştırmalar da rahatsız edici sonuçlar ortaya koydu. Nataliya Kosmyna'nın ekibi, öğrencilerin kısa denemeler yazmasını izledi. Bir grup ChatGPT kullandı, ikinci grup yapay zekâ içermeyen bir arama motoru kullandı ve üçüncü grup tamamen dijital yardım olmadan çalıştı. Araştırmacılar, görev sırasında beyin aktivitesini ölçtüler. Sonuçlar doğrulanmamış olsa da, yine de konuya ilginç bir bakış açısı sunuyorlar.

Araştırmacılara göre, ChatGPT kullanan öğrenci grubu, teknoloji kullanmadan çalışan gruba kıyasla, özellikle bilgi işleme ve yaratıcılıkla ilgili alanlarda, önemli ölçüde daha düşük beyin aktivitesi gösterdi.