Beyne çip değil nöron yerleştirilecek: Neuralink e rakip proje Türk doktora emanet

Eski Neuralink başkanı ve kurucu ortağı Max Hodak'ın girişimi olan Science Corporation, biyo-hibrit beyin-bilgisayar arayüzü için ABD'deki ilk insan denemelerine liderlik etmesi amacıyla önde gelen bir nörobiyoloğu kadrosuna kattı. O isim, Yale Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroşirürji (Beyin ve Sinir Cerrahisi) Bölümü Başkanı Dr. Murat Günel.

Günel, iki yıllık görüşmelerin ardından bilimsel danışman olarak projeye katıldı. Günel'in amacı, laboratuvarda yetiştirilen nöronları nihayetinde elektroniklerle birleştirecek olan gelecekteki bir arayüz için ilk sensörü cerrahi olarak bir hastanın beynine yerleştirmek.

LABORATUVARDA YETİŞTİRİLEN NÖRONLAR KULLANILACAK

Kurucu ortak ve şirketin baş bilim sorumlusu Alan Mardinly, 30 araştırmacıdan oluşan bir ekiple Science'ın biyo-hibrit sensörünün geliştirilmesine liderlik etti. Nihai cihaza, laboratuvarda yetiştirilen nöronlar yerleştirilecek. Işık darbeleriyle uyarılabilen bu nöronlar, hastanın beynindeki nöronlarla doğal bir şekilde bütünleşmek ve biyoloji ile elektronik arasında bir köprü oluşturmak üzere tasarlandı. 2024 yılında şirket, cihazın farelere güvenli bir şekilde implante edilebildiğini ve beyin aktivitesini uyarmak için kullanılabildiğini gösteren bir çalışma makalesi yayınladı.

Şirket içinde şu anki odak noktası, cihazın prototiplerini geliştirmek ve tıbbi kullanım standartlarını karşılayan farklı terapötik uygulamalar için nöron hücrelerinin nasıl büyütüleceğini çözmek.

Günel, insan klinik deneylerine hazırlanan ekibe danışmanlık yapacak ve insan deneklerini içeren deneyleri denetleyen tıbbi etik kurullarla halihazırda görüşmelerde bulunuyor. İlk adım, şirketin gelişmiş sensörünü gömülü nöronlar olmadan canlı bir insan beyninin içinde test etmek olacak.

FDA ONAYI ALMAYI PLANLAMIYOR

Doğrudan beyin dokusuna yerleştirilen bir Neuralink cihazının aksine, Science'ın sensörü kafatasının içine implante edilecek ancak beynin üstüne oturacak. Şirket, muhtemelen bu fark nedeniyle, bezelye büyüklüğünde bir alana sığdırılmış 520 kayıt elektrotu içeren bu küçük cihazın hastalar için önemli bir risk oluşturmadığını öne sürerek, bu denemeler için FDA onayı almayı planlamadığını söylüyor.

Ekibin planı, halihazırda önemli beyin ameliyatı gerektiren (felçli hastalar ve kafatasının bir parçasının alınması gereken hastalar gibi) hasta adayları bulmak. Böyle bir durumda Günel, sensörü hastaların korteksinin üzerine yerleştirmeyi ve beyin aktivitesini ölçmedeki güvenliğini ve etkinliğini değerlendirmeyi bekliyor.

BEYİN HASARI, BEYİN TÜMÖRÜ...

Günel, başarılı olduğu takdirde cihazın birçok nörolojik duruma yardımcı olabileceğine inanıyor. İlk kullanım alanlarından biri, iyileşmeyi teşvik etmek amacıyla hasar görmüş beyin veya omurilik hücrelerine hafif elektriksel uyarılar uygulamak olabilir. Daha karmaşık bir uygulama ise beyin tümörü olan hastalarda nörolojik aktiviteyi izlemek ve yaklaşan nöbetler konusunda bakıcılara erken uyarılar sağlamak olabilir.

PARKİNSON İÇİN POTANSİYEL UMUT

Ancak Günel, bu cihazların tam potansiyeli ortaya çıkarılırsa, hastaların vücutları üzerindeki kontrollerini yavaş yavaş ellerinden alan ilerleyici bir hastalık olan Parkinson hastalığı gibi durumlar için daha etkili tedaviler sağlayıp sağlayamayacaklarını merak ediyor. Mevcut tedavi seçenekleri arasında deneysel beyin hücresi nakli ve elektrikle derin beyin stimülasyonu yer alıyor, ancak hiçbirinin hastalığın ilerlemesini güvenilir bir şekilde durdurduğu kanıtlanmış değil.

Günel, denemelerin 2027'de başlamasını beklemenin ise "iyimser" olacağını söylüyor.