Berlin: Grönland ABD nin meselesi değil

ABD'nin Grönland'a artan ilgisi, bu ülke ile Avrupa devletleri arasında büyük bir kriz yaratma potansiyeline sahip. Almanya bir kez daha Washington'a uluslararası hukuka saygılı olma çağrısında bulundu.

Alman hükümetinin üst düzey temsilcileri de, ABD Başkanı Donald Trump'ın Grönland üzerindeki toprak iddialarına karşı Washington'u NATO üyesi ülkenin toprak egemenliğine saygı duymaya çağırdı.

Pazartesi günü Amerika Birleşik Devletleri'nde temaslarda bulunmak üzere yola çıkan Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul (CDU), "Bild am Sonntag" gazetesine verdiği mülakatta, Rubio ile ortak bir NATO stratejisini görüşmek istediğini ve Grönland'ın toprak ve egemenlik meseleleri hakkında karar verme yetkisinin sadece Grönland ve Danimarka'da olduğunu vurguladı.

ABD ile ilişkiler çözülme sürecinde

Almanya Başbakan Yardımcısı ve Maliye Bakanı, hükümet ortağı Sosyal Demokrat Parti (SPD) Eş Başkanı Lars Klingbeil da, Atlantik ötesi ilişkilerin "çözülme sürecinde" olduğunu dile getirdi. Dışişleri Bakanı Wadephul gibi ABD'ye gitmek üzere yola çıkmadan önce gazetecilere açıklamalarda bulunan Klingbeil, Washington'un Grönland'ın toprak bütünlüğüne saygı duyması gerektiğini ve "Grönland'ın geleceği hakkında sadece Danimarka'nın ve Grönland'ın karar verebileceğini" vurguladı.

Toprak egemenliği gibi uluslararası hukuk prensiplerinin, "Amerika Birleşik Devletleri de dahil olmak üzere herkes için geçerli olduğunu" ifade eden Klingbeil,"Arktika bölgesindeki güvenliği NATO müttefikleri olarak birlikte artırabiliriz, birbirimize karşı değil" dedi.

ABD yönetimi, stratejik madenlere erişim konusunu görüşmek üzere çok sayıda ülkenin maliye bakanını Washigton'a davet etti. Lars Klingbeil, daha önce yaptığı bir açıklamada, görüşmelerde, ABD'nin Grönland ile ilgili hevesinin de gündeme geleceğini belirtmişti.

Almanya Başbakan Yardımcısı ve Maliye Bakanı Klingbeil, ABD'ye uluslararası hukuk prensiplerine saygı çağrısı yaptı

Almanya'da federal koalisyon hükümetinin küçük ortağı Sosyal Demokrat Parti (SPD), Başbakan Merz'in partisine göre Washington'a daha sert tepkisiyle dikkat çekiyor ve Avrupalıların Trump'a karşı daha sert bir tutum göstermesi için ısrarcı bir tavır sergiliyor.

Parti'nin Meclis Grubu Dış Politika Sözcüsü Adis Ahmetovic de, "Avrupa, Trump tarafından korkutulmamalı. Grönland konusunda hep birlikte bir dur levhası koymalıyız. Trump'ın artık net konuşulmaya ihtiyacı var" dedi ve örnek olarak Brezilya Devlet Başkanı Lula'yı göstererek, Lula'nın "Trump'ı sert ek gümrük vergileriyle geri adım atmaya zorladığını" hatırlattı.

Paris'te ise Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, Avrupalıların ABD'ye "hayır" deme hakkı olduğunu tekrarladı ve "Tarihi bir müttefik de olsa, teklifi kabul edilemez olduğunda reddetmek bizim hakkımızdır" ifadelerini kullandı. Salı günü Fransa, Almanya, İtalya, Polonya, İspanya, İngiltere ve Danimarka, yayınladıkları ortak bir açıklamada Grönland ile Danimarka arasındaki ilişki ve bağa sadece Grönland ve Danimarka'nın karar vereceğini tekrarlamıştı.

Aralarında İngiltere'nin de bulunduğu bir grup NATO üyesi Arktika'daki varlığın artırılmasını savunuyor ve bu bağlamda "Arktik Bekçisi" (Arctic Sentry) adı altında bir izleme misyonunun kurulması gündemde. Söz konusu misyonla Amerikalıların "bölgede güvenlik yeterince sağlanamıyor" gerekçesinin boşa çıkarılacağı belirtiliyor.

Dünya gündeminden düşmeyen 57 bin nüfuslu ada: Grönland

Yaklaşık 57 bin kişinin yaşadığı, büyük kısmı buzla kaplı Grönland son günlerde uluslararası toplumun gündeminde öne çıkan konuların başında geliyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın adayı zorla ele geçirme tehdidinin ardından, yer altı zenginlikleriyle bilinen, stratejik öneme sahip bu devasa Arktika adasının geleceği önümüzdeki günlerde de kamuoyunu meşgul edecek.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, bu hafta Grönland'ın resmen bağlı olduğu Danimarka'dan temsilcilerle bir görüşme yapacağını duyurdu. Ada üzerindeki bu gerilimin, Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul'un Pazartesi günü Washington'da ABD'li mevkidaşı Rubio ile yapacağı görüşmelerin de önemli bir parçası olması bekleniyor.

Trump'ın tehditleri endişe yaratıyor

Danimarka ve Grönland, Trump'ın ilhak planlarını kesin bir dille reddediyor. Ayrıca adanın satın alınmasına dair ABD hükümetinde şimdiden somut rakamların konuşulduğu iddiaları gündemde, ancak Grönlandlılar bunu da geri çeviriyor.

ABD Başkanı Trump adaya yönelik olağanüstü ilgisini güvenlik endişeleri ve Arktika'daki Çin ile Rusya varlığıyla gerekçelendirse de Grönland'ın, nadir toprak elementleri ve petrol gibi yer altı kaynakları bakımından da oldukça zengin olduğu biliniyor.

Grönland siyaseti ise ABD'den gelen tehditler ile Avrupa Birliği (AB), NATO ve özellikle Danimarka'dan gelen tepkileri bir canlı blog üzerinden aktarıyor. Adadaki siyasi partiler ise ortak bir bildiri ile "Amerikalı olmak istemiyoruz, Danimarkalı olmak istemiyoruz, Grönlandlı olmak istiyoruz" ifadesini kullandı. Grönland Parlamentosu'ndaki (Inatsisartut) partilerin liderleri de, ABD'nin kendilerine yönelik küçümseyici tavrına son vermesini talep etti ve Grönland'ın geleceğine Grönland halkının karar vereceği tekrarlandı.

NATO nasıl tepki verecek?

Danimarka'ya bağlı olması sebebiyle Grönland otomatik olarak NATO'nun bir parçası ve ABD'nin de müttefiki konumunda. Almanya'da Başbakan Friedrich Merz'in partisi Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) üyesi dış politika uzmanı Armin Laschet, diplomatik görüşmelerde Amerikalılara, küçük bir NATO ülkesine yönelik olası bir askeri hamlenin ittifaka duyulan son güveni de yerle bir edeceğinin açıkça anlatılması gerektiğini vurguluyor.

Trump, ABD'nin Grönland üzerindeki iddiasını Rusya ve Çin'i durdurma gerekçesine dayandırıyor ve 1951'deki mevcut askeri anlaşmaların savunma garantisi için yeterli olmadığını savunuyor. ABD, Danimarka ile yapılan anlaşmalar temelinde Grönland'da halihazırda Pituffik Uzay Üssü'nü (Pituffik Space Base) işletiyor ve hava savunma ve füze erken uyarı sistemleri ile uzayın gözetlenmesine destek veriyor.