Belki de bir psikopatsınız ve bunun farkında bile değilsiniz Sözcü Gazetesi

BBC Science Focus'un haberine göre, psikopatik kişilik özellikleri her zaman ilk bakışta fark edilmeyebilir. Çekici, başarılı ve sosyal görünebilen bireyler; empati kurma, suçluluk duyma ve başkalarının duygularını anlama konusunda belirgin güçlükler yaşayabilir. Uzmanlar, psikopatik özelliklerin toplum içerisindeki görünümünü ve teşhis süreçlerini değerlendirdi.

"TEŞHİS KONULMAYAN BİREYLER ÇOĞUNLUKTA"

Bath Üniversitesi Psikoloji Profesörü Graham Fairchild, psikopatik özellikler taşıyan kişilerin çoğunlukla resmî bir teşhis almadığını belirtti. Fairchild, bu kişilerin uç noktalardaki davranışlarına rağmen durumlarının farkında olmayabileceklerini ifade etti.

Lakehead Üniversitesi Öğretim Üyesi Beth Visser, kendi durumundan endişe duyan kişilerin genellikle bu tabloya uymadığını, belirgin psikopatik özelliklere sahip bireylerin ise davranışlarını bir sorun olarak görmediğini kaydetti. Nottingham Trent Üniversitesi Öğretim Üyesi Nadja Heym da bu kişilerin sorunlu davranışları kendilerinde değil, başkalarında gördüklerini ekledi.

ÜÇLÜ MODEL VE "BAŞARILI PSİKOPATİ"

Psikopatinin net sınırlarla ayrılmış tek bir kategoriden ziyade bir yelpaze olduğu ifade ediliyor. 2009 yılında ortaya konan "Üçlü Psikopati Modeli"ne göre temel bileşenler şunlar:

- Acımasızlık / Kötülük (Meanness)

- Dürtüsellik / Kontrolsüzlük (Disinhibition)

- Cesaret (Boldness)

2022 yılında İngiltere'deki çeşitli üniversitelerden araştırmacılar, suç eylemlerine karışmayan ve toplum içinde başarılı olan bireyleri incelemek amacıyla 54 maddelik "Başarılı Psikopati Ölçeği" geliştirdi. Ölçekte öne çıkan değerlendirme kriterleri arasında şunlar yer alıyor:

- Başkalarına zarar verdiğinde nadiren suçluluk hissetme

- Kendi çıkarlarını her zaman önde tutma

- Kazanmayı dürüst oynamaktan üstün görme

- Başkalarının duygularını yönetme ve yönlendirme yeteneği

- Yüksek baskı altındaki durumlarda soğukkanlılığını koruma

YÜZEYSEL DUYGULAR VE MANİPÜLASYON

Uzmanlar, psikopatinin belirgin işaretlerinden birinin yüzeysel duygusal tepkiler olduğunu vurguluyor. Prof. Dr. Fairchild, 'duygusal bulaşma' yetersizliği nedeniyle bu kişilerin çevrelerindeki insanların üzüntülerine daha zayıf tepki verdiklerini, ancak bunun her zaman başkalarına zarar verme isteği anlamına gelmediğini ifade etti.

Georgetown Üniversitesi'nden Abigail Marsh ise manipülasyon, yalan ve yüzeysel çekiciliğin; bu özelliklerin aile, partner ve yakın çevre tarafından fark edilmesini zorlaştırdığını belirtti.

MESLEKİ BAŞARI VE NÖROLOJİK BULGULAR

Soğukkanlılık, cesaret ve risk alma eğiliminin finans, yöneticilik, askerlik, emniyet ve sağlık gibi yüksek baskı içeren mesleklerde geçici avantajlar sağlayabileceği kaydedildi.

California Üniversitesi'nden Nörobiyolog James Fallon, yıllarca seri katillerin beyin haritalarını inceledikten sonra benzer nörolojik özellikleri kendisinde de tespit ettiğini açıkladı. Fallon, karanlık dürtülerini kontrol edebildiğini belirterek süreci, "Eğer kendimi yenebilirsem, kazanmışım demektir" sözleriyle özetledi.

DEĞİŞİM VE TERAPİ SÜREÇLERİ

Nadja Heym, duygusal işleme eksikliği ve manipülatif eğilimler nedeniyle psikopatiye yönelik terapi süreçlerinin karmaşık olduğunu ifade etti.

Buna karşın Abigail Marsh, bireylerin antisosyal davranışların kendi hayatlarına verdiği zararları fark etmesi durumunda değişim gösterebileceklerini belirtti. Çocukluktan yetişkinliğe kadar 1.000'den fazla erkeğin izlendiği 2018 tarihli bir araştırma da psikopatik özelliklerin zaman içerisinde şiddetlenebildiği gibi kademeli olarak azalabildiğini de ortaya koydu.