Başkan motoru müjdeledi ama... ABD Kongresi nden satışma karşı taarruz Sözcü Gazetesi

ABD Başkanı Donald Trump'ın, çantasında F-35 motoruyla Ankara'ya gelmesi ABD hükümetini birbirine düşürdü.

Normalde bu satış için kongre onayına ihtiyaç duyan Trump, Kongre'nin satışı yasaklayan yasasını iptal ederek satışı yapmak istiyor.

Demokrat Milletvekili Gregory Meeks, Ankara'nın 2017 yılında satın aldığı Rus S-400 hava savunma sistemini elinde tutması ve bölgedeki rolü hakkındaki çekinceleri doğrultusunda satışı engellemişti.

Mevcut teamüllere göre ABD Başkanı'nın bu tür büyük dış askeri satışları gerçekleştirmeden önce Kongre'deki kilit komite başkanlarının onayını alması gerekiyor.

Ancak Trump Türkiye'ye motoru satmak için kuralları çiğnemeye hazır. Bu durum, Kongre'de öfkeye neden oldu.

Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi Üyesi Gregory Meeks, yönetimin 700 milyon doları aşan savunma malzemesi satışı için Kongre denetimini bir kez daha baypas etmesini, yönetimin Kongre’nin gözetim yetkisine yönelik açık bir saygısızlığı olarak nitelendirdi.

Kongre'nin 2020 yılında çıkardığı yasa, Türkiye tüm S-400 sistemlerini çıkarana ve yeni bir Rus sistemi almayacağını taahhüt edene kadar F-35 programına dönüşünü açıkça yasaklıyor.

Ankara'nın Rusya'dan S-400 sistemi satın alma kararı, ABD'nin Türk savunma sanayisine yaptırımlar uygulamasına ve Türkiye'yi F-35 savaş uçağı programından çıkarmasına neden olmuştu.

ABD'li yetkililer, Rus hava savunma ağının en gelişmiş sistemlerinden biri olan S-400'ün, F-35'lerin radar izi gibi kritik verilerini toplayarak Moskova’ya iletmesinden endişe duyuyor. 

İki Demokrat Kongre danışmanı, Meeks'in ayrıca Türkiye'nin Suriye'deki rolü, Yunanistan ile yaşanan gerilimler ve bu yıl Güney Kıbrıs'a savaş uçakları gönderme kararı nedeniyle de satışı durdurduğunu ifade etti.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise ABD'ye yaptırımların kaldırılmasını talep etmiş, programa dönüş talep etmişti. Trump geçen yıl bu talebi değerlendirdiğini belirtmişti.

Söz konusu satış, Türkiye'nin geliştirmekte olduğu milli muharip uçak KAAN'da gelecekte kullanılmak üzere ABD yapımı F-110 jet motorlarının tedarikini kapsıyor.

Türkiye, dünyada ABD'den sonraki en büyük ikinci F-16 filosunda bu motorları halihazırda kullanıyor ve lisans programı dahilinde parçalarını yerli olarak üretiyor.

Foreign Policy Research Institute Başkanı Aaron Stein, F-110 motorlarının Danimarka gibi ülkelere satışının tartışma yaratmadığını, ancak Türkiye söz konusu olduğunda Kongre'deki olumsuz bakış açısının güvenlik ilişkilerini karmaşıklaştırdığını ifade etti.

Trump tarafından atanan ve Orta Doğu politikasında önemli bir rol oynayan ABD'nin Türkiye Büyükelçisi Tom Barrack da bu çıkmazın aşılmasını destekleyen isimler arasında yer alıyor.

Kongre yetkilileri, yönetimin jet motoru satış hamlesini, Türkiye'ye F-35 satışına yönelik Kongre'deki muhalefeti aşma çabası olarak görüyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan ile yakın kişisel ilişkileri olan Trump'ın Temmuz ayında NATO zirvesi için Ankara'yı ziyaret etmesi bekleniyor.

Eski İstihbarat ve Güvenlik İşleri Genel Müdür Yardımcısı Alper Coşkun, liderler arasındaki bu sıcak diyaloğun ilişkilerdeki yapısal sorunları çözmede her zaman tam bir etki yaratmadığını vurguladı.

NATO'nun en büyük ikinci ordusuna sahip olan Türkiye, Avrupa'dan kopan Trump için giderek daha önemli bir rol oynamaya başladı. Motorların satışı ABD için stratejik hamle haline getirdi.

İran ile yaşanan savaş sırasında Türk liderler birkaç tur ateşkes müzakeresine arabuluculuk yapmış, NATO hava savunması da nükleer silahlara sahip bir ABD-Türkiye askeri üssü dahil olmak üzere Türkiye'yi hedef alan İran balistik füzelerini tespit ederek düşürmüştü.

Türkiye'de siyasilerin tutuklanması ve belediyelere kayyum atanması Batılı ortakları rahatsız etse de, Türkiye'nin askeri gücü bu durumun görmezden gelinmesine sebep oluyor.

Bu durum, Türkiye'nin Batılı yetkililer ve analistler tarafından Rusya ve İran gibi düşmanlarla olan geniş çaplı mücadelede "görece istikrarlı bir güvenlik ortağı" olarak görülmesini sağlıyor.