Başbakan cumhurbaşkanını görevden alıyor: Kendi elleriyle ipini çekecek Sözcü Gazetesi

Macaristan Parlamentosu, ülkenin siyasi yapısında köklü değişiklikler öngören 17. anayasa değişikliği teklifini kabul etti. Genel Kurulda yapılan oylamada değişiklik, 6 "hayır" oyuna karşı 139 "evet" oyuyla yasalaşırken, 54 milletvekili ise oylamaya katılmadı. Mevcut Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok'un görevden alınmasının önünü açan bu düzenleme, gelecekteki benzer süreçler için de önemli bir hukuki emsal teşkil ediyor.

Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesini takip eden gün Cumhurbaşkanı Sulyok'un görev süresi resmen sona erecek. Parlamento, yeni anayasa yürürlüğe girene kadar en fazla beş yıl süreyle görev yapacak yeni bir devlet başkanı seçecek. 

Başbakan Péter Magyar, parlamentodaki resmi gündem öncesinde yaptığı konuşmada, Fidesz hükümetleri döneminde hazırlanan mevcut anayasayı sert bir dille eleştirdi. Bu metni "Fidesz-KDNP tarafından kurulan Macar Cosa Nostra'sının kuruluş belgesi" olarak nitelendiren Magyar, geçmiş dönemdeki usulsüzlük iddialarına ve kurumların tarafsızlığını yitirmesine sessiz kalındığını savunarak anayasal düzenin korunması için bu adımın kaçınılmaz olduğunu belirtti.

Fidesz ve KDNP parlamento grupları, yapılan anayasa değişikliği oylamasına katılmayarak oturumu boykot etti. Fidesz parlamento grubunun başkanı Gergely Gulyas, oylama öncesinde düzenlediği basın toplantısında, Macaristan’da demokratik rekabetin ortadan kaldırıldığını ve cumhurbaşkanının bu şekilde görevden alınmasının emsalsiz bir saldırganlık olduğunu ifade etti. Bu koşullar altında kamu hukuku görevini yerine getiremeyeceğini belirten Gulyas, grup başkanlığı görevinden istifa ettiğini duyurdu.

Gelişmelerin ardından Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok’un önünde, anayasa değişikliğini imzalamak için beş günlük bir yasal süre bulunuyor. Cumhurbaşkanının metni imzalamaması durumunda parlamento azil sürecini başlatacak ve bu aşamadan sonra cumhurbaşkanının yetkileri parlamento başkanına devredilecek. Sulyok, daha önce süreçle ilgili anayasal kaygılarını dile getirerek Anayasa Mahkemesi ve Venedik Komisyonu'na başvuruda bulunmuştu.

Adalet Bakanı Görög Marta’nın imzasıyla sunulan anayasa değişikliği, sadece cumhurbaşkanının görev süresini sonlandırmakla kalmıyor, aynı zamanda geniş kapsamlı kurumsal reformları da beraberinde getiriyor. 

Kabul edilen paket kapsamında milletvekilleri için 12 yıllık (üç dönemlik) sınır getirilirken, anayasa yargıçları için 70 yaş üst sınırı belirlendi. Ayrıca Yargıtay ve Ulusal Yargı Ofisi başkanlarının, yargıçların kendi girişimiyle görevden alınabilmesine imkan tanındı.
Başbakan Péter Magyar, oylama öncesinde sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, demokratik yetki çerçevesinde "siyasi kuklaların" temizlenme sürecinin başladığını ilan etti. 

Fidesz’in, Cumhurbaşkanı Sulyok aracılığıyla Anayasa Mahkemesi’ne başvurarak süreci sabote etmeye ve anayasal dönüşümü engellemeye çalıştığını iddia eden Magyar, demokratik halk iradesinin hayata geçmesini engelleyen herkesin gelecekte bunun sorumluluğunu taşımak zorunda kalacağı uyarısında bulundu.