Baş dönmesi ve denge bozuklukları mobil cihazlarla teşhis edilecek

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) desteğiyle Kocaeli Şehir Hastanesi ve Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi işbirliğinde, cep telefonu veya dizüstü bilgisayar tabanlı sistemlerle göz ve baş hareketlerinin analiz edilmesine yönelik hazırlanan iki ayrı proje geçen ay ve geçen yıl ağustosta hayata geçirildi.

Proje kapsamında Mobil VNG (göz hareketlerini kaydeden taşınabilir denge test cihazı) ile Mobil Video Head Impulse (baş ve göz hareketlerinin uyumunu ölçen taşınabilir denge test cihazı) test cihazları için geliştirilecek sistemin, sabit laboratuvar ortamı ve yetişmiş personel gereksinimini azaltarak acil servislerden polikliniklere birçok sağlık biriminde kullanılabilmesi hedefleniyor.

Yerli üretim sayesinde dışa bağımlılığı azaltacağı ve maliyeti düşüreceği öngörülen sistem, baş dönmesi ve denge bozukluklarına yol açan iç kulak, beyin ve beyincik gibi organları da etkileyen hastalıkların ayırıcı tanısının daha hızlı ve erişilebilir yapılmasına katkı sağlamayı amaçlanıyor.

Projenin sağlık kısmı Kocaeli Şehir Hastanesi, mobil uygulamanın ve program yazılımlarının geliştirilmesi kısmı ise Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümünce yürütülüyor.

"UYGULAMAYI ETKİN ŞEKİLDE ACİL SERVİSLER DE DAHİL OLMAK ÜZERE KULLANMAYI HEDEFLİYORUZ"

Kocaeli Şehir Hastanesi kulak burun boğaz uzmanı Prof. Dr. Halil Erdem Özel, baş dönmesi ve denge bozukluklarının toplumda sık görülen, kişinin sosyal ve çalışma hayatını etkileyen rahatsızlıklar olduğunu söyledi.

Bu şikayetlerin altında iç kulak, beyin, beyincik, beyin sapı gibi hayati organları da etkileyen hastalıklar olabildiğine işaret eden Özel, hastalıkların ayırıcı tanısının yapılabilmesinin önemli olduğunu kaydetti.

Özel, ihtiyaç duyulan ileri denge testlerine erişimin kısıtlı ve maliyetli olduğunu belirterek, "Daha taşınabilir, kullanıcı dostu, dolayısıyla yetişmiş personele ihtiyaç duymadan kullanabileceğimiz, daha etkin analizler yapabileceğimiz, en önemlisi yerli olması dolayısıyla kullanım maliyetlerini düşüreceğimiz sistem geliştirmeyi planlıyoruz" dedi.

İç kulak, beyin ve gözlerin koordineli çalışarak denge sistemini yönetmesi dolayısıyla temel unsurun göz hareketlerinin izlenmesi olduğunu anlatan Özel, "Günümüzde kullandığımız VNG testleri sabit laboratuvar ortamında hastanın yüzüne 'Google Gözlük (Google Glass)' dediğimiz gözlük takılarak ve bilgisayara kabloyla bağlanarak yapılıyor. Bunların kablosuz mobil sistemlerle - cep telefonu veya dizüstü bilgisayar olabilir - taşınabilir ve daha basit kullanılabilir, kullanıcı dostu ve yazılımsal olarak yeni fonksiyonlar eklenerek daha efektif kullanılmasını amaçlıyoruz" ifadelerini kullandı.

Özel, Mobil Video Head Impulse test cihazının ise refleks ölçümü yapılırken kullanıldığını dile getirerek, "Cep telefonu veya dizüstü bilgisayar gibi cihazlarla hastanın baş ve göz hareketlerini takip edebileceğimiz yazılımı kullanarak bu uygulamayı, acil servisler de dahil olmak üzere etkin şekilde kullanmayı hedefliyoruz" dedi.

"PROJEMİZ KLİNİK ÇALIŞMA AŞAMASINDA"

Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Turab Selçuk da projelerin TÜBİTAK tarafından desteklendiğini ve klinik çalışma aşamasında olduğunu söyledi.

Cep telefonunu yerli ve yapay zeka destekli "tıbbi tanı cihazı"na dönüştürmek amacıyla yola çıktıklarını anlatan Selçuk, "Temel işlev göz hareketlerini yapay zeka algoritmalarıyla takip etmek ve tıbbi olarak nistagmusları (göz titremesi) tespit etmek. Bu sayede yerli ve daha düşük maliyetli 'tıbbi test cihazı' elde etmiş olacağız" diye konuştu.