Barışa ilk sabotaj: Tel Aviv Lübnan’ı vurdu? Bülent Orakoğlu

ABD ve İran, 107 gündür devam eden savaşı sona erdirmeyi amaçlayan mutabakat üzerinde uzlaştı. Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, yaptırımların geleceği ve nükleer programın ele alınacağı süreçte gözler 19 Haziran’da Cenevre’de gerçekleştirilecek kritik imza törenine çevrilirken, Trump, Netanyahu’nun anlaşmaya karşı çıktığını belirterek mutabakatın bu itirazlara rağmen sağlandığını bildirdi. Tel Aviv cephesi ise anlaşmanın İsrail için bağlayıcı olmadığını belirterek, Lübnan’a hava saldırısı düzenledi.

ABD ve İran, 107 gündür devam eden savaşı sona erdirmeyi amaçlayan mutabakat üzerinde uzlaştı. Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, yaptırımların geleceği ve nükleer programın ele alınacağı süreçte gözler 19 Haziran’da Cenevre’de gerçekleştirilecek kritik imza törenine çevrilirken, Trump, Netanyahu’nun anlaşmaya karşı çıktığını belirterek mutabakatın bu itirazlara rağmen sağlandığını bildirdi. Tel Aviv cephesi ise anlaşmanın İsrail için bağlayıcı olmadığını belirterek, Lübnan’a hava saldırısı düzenledi.

ABD ile İRAN arasında varılan mutabakatın ardından gözler anlaşmanın uygulanma sürecine çevrildi.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif’in duyurduğu uzlaşı daha sonra ABD Başkanı Donalt TRUMP ve İranlı yetkililer tarafından da doğrulanırken, tarafların 19 Haziran›da İsviçre›nin Cenevre kentinde düzenlenecek törenle resmi imzaları atması bekleniyor.

Mutabakat kapsamında Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, ABD’nin uyguladığı ablukanın kaldırılması ve iki ülke arasında yaptırımlar ile nükleer program başta olmak üzere birçok başlığın ele alınacağı 60 günlük müzakere sürecinin başlatılması öngörülüyor.

TRUMP’TAN SALDIRILARI YENİDEN BAŞLATMA TEHDİDİ

ABD Başkanı Donald Trump, ABD ve İran arasında sağlanan mutabakata dair New York Times’a konuştu.İran ile anlaşmanın Hürmüz Boğazı’nda “kalıcı olarak ücretsiz geçiş” sağlayacağını savunan Trump, İran’ın ABD ile nihai bir nükleer anlaşmaya varamaması halinde ise Tahran’a yönelik askeri saldırıları yeniden başlatacağını belirtti.

Trump, İran’a düzenlediği saldırılar ve Tahran’ın boğazı kapatmasının akabinde uygulanan deniz ablukasının, Orta Doğu’yu ABD’nin lehine yeniden şekillendirdiğini ileri sürdü.

Yeni mutabakatın İran’ın “nükleer silah geliştirememesini veya satın alamamasını” güvence altına alacağını savunan Trump, anlaşmanın eski ABD Başkanı Barack Obama döneminde, 2015’te İran ile imzalanan anlaşmadan daha iyi olduğu değerlendirmesinde bulundu.

Trump, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini 20 yıl süreyle askıya alması meselesini hala müzakere ettiklerine ancak 15 yıllık süreci de kabul edebileceğine işaret etti.

Trump, İran’ın kapasitesinin “askeri amaçlara asla hizmet edemeyecek” düşük düzeyde uranyum zenginleştirmeyle sınırlı tutulacağını aktardı.

İRAN İLE MUTABAKAT NETANYAHU'YA RAĞMEN SAĞLANDI

Trump, İran ile mutabakatın İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun itirazlarına rağmen sağlandığına işaret etti. Trump, İran ile mutabakata yaklaşılan bir dönemde İsrail’in Beyrut’a saldırısını eleştirerek bunun “yaşanmaması gerektiğini” vurguladı.

Netanyahu için "Çok zor bir adam." diyen Trump, "Dürüst olmak gerekirse, bunu yaptığımız için bize çok şükran duymalı. Zira İran'ın nükleer silahı olsaydı İsrail iki saat bile ayakta kalamazdı." ifadelerini kullandı.

Yedioth Ahronot gazetesinin adı açıklanmayan İsrailli yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD-İran arasında sağlanan mutabakata ilişkin İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile ABD Başkanı Donald Trump arasında yapılan telefon görüşmesinin detaylarına yer verildi.

Haberde, Netanyahu’nun Trump’a ABD-İran arasında sağlanan mutabakatın Lübnan’a ilişkin maddelerinin Tel Aviv yönetimi için bağlayıcı olmadığını, İsrail ordusunun Lübnan’da işgal ettiği bölgelerden çekilmeyeceğini ve saldırılarını sürdüreceğini ilettiği kaydedildi.

Gazeteye konuşan İsrailli yetkililer, İran ile sağlanan mutabakatın ardından Washington yönetiminin İsrail’in Lübnan’dan çekilmesini veya saldırılarını sınırlamasını talep etmesi halinde, İsrail’in ABD baskısıyla yüzleşmek zorunda kalabileceğine işaret etti.

PAKİSTAN: TÜRKİYE’NİN DİPLOMATİK ÇABALARINA MİNNETTARIZ

Dar, mutabakatın uluslararası topluma “güven verici mesaj” gönderdiğini, küresel piyasalar ile dünya ekonomisine, özellikle de bölgesel istikrarsızlıktan en çok etkilenen ülkelere güven ve istikrar sağladığını belirtti.

Ülkesinin, süreç boyunca tüm ilgili taraflarla aktif şekilde temas halinde kaldığını aktaran Dar, Pakistan›ın tüm sorunların çözümünde diyalog ile diplomasinin tek geçerli yol olduğunu vurguladığını ve itidal ile yapıcı yaklaşımı savunduğunu kaydetti.

Dar, ABD ile İran’ı Pakistan’a duydukları güven konusunda takdir ederek “Bu süreç boyunca yakın iş birliği içinde kalan ve bu önemli dönüm noktasına ulaşılmasında yardımcı olan kardeş ülkeler Suudi Arabistan, Katar, Türkiye, Mısır ve diğerlerinin yanı sıra Birleşmiş Milletler ile uluslararası ortaklarımızın destek ve samimi diplomatik çabalarına da minnettarız.” ifadesini kullandı.

İsviçre›nin Cenevre kentinde 19 Haziran›da yapılacak imza törenini dört gözle beklediklerini belirten Dar, bu gelişmenin bölge ve ötesinde kalıcı barış, istikrar ve ortak refahın önünü açacağından emin olduklarını kaydetti.

Dış işleri Bakanı Hakan Fidan”ABD ile İran arasındaki savaşın sona erdirilmesi amacıyla varılan mutabakatı memnuniyetle karşılıyoruz. Söz konusu mutabakat, bölgede kalıcı barış ve istikrarın tesisi yolunda önemli bir merhale teşkil etmektedir.” ifadelerini kullanan Fidan, tamamlayıcı görüşmelerin de yapıcı bir tutumla sürdürülmesini ümit ettiklerini ifade etti.

İNGİLTERE: ANLAŞMA HÜRMÜZ İÇİN ÇOK ÖNEMLİ BİR ADIM

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, ABD ile İran arasında bir barış anlaşmasına varılmasıyla ilgili yaptığı yazılı açıklamada, “ABD ile İran arasında bugün bir anlaşmaya varılmasını memnuniyetle karşılıyorum. Bu, savaşı bitirmeye, bölgesel istikrarı sağlamaya ve Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmaya doğru atılmış çok önemli bir adımdır.” ifadelerini kullandı. İran›ın nükleer programıyla ilgili verdiği taahhütleri eksiksiz şekilde uygulamasının önemli olduğunun altını çizen Starmer, “İngiltere’nin uzun süredir değişmeyen kararlı tutumu, İran’ın hiçbir zaman nükleer silaha sahip olmamasının gerektiği yönündedir.” açıklamasında bulundu.