Barış için masaya oturdular Dünya Haberleri

Dört aylık çatışmaların ardından ABD ve İran heyetleri, İsviçre’de kalıcı barış için masaya oturdu. Pakistan ve Katar’ın arabuluculuğunda başlayan kritik zirve, ateşkesin kalıcı anlaşmaya dönüşmesi ve bölgesel istikrarın sağlanması adına son yılların en önemli diplomatik fırsatı olarak görülüyor. ABD Başkan Yardımcısı Vance, "Trump yeni bir sayfa istiyor" vurgusu yaptı.

ABD ve İran heyetleri, yaklaşık dört aydır devam eden çatışmaları sona erdirmek amacıyla İsviçre'de kritik bir barış zirvesinde bir araya geldi. Pakistan ve Katar'ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmeler, tarafların geçtiğimiz hafta üzerinde uzlaştığı 60 günlük ateşkesin ardından dün başladı. Zirveye ABD, İran, Pakistan ve Katar'dan üst düzey temsilciler katılıyor. İsviçre'nin Buergenstock kentinde gerçekleştirilen Lake Lucerne Zirvesi'nde İran heyeti başmüzakerecisi Muhammed Bakır Galibaf liderliğinde, Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile güvenlik, merkez bankası ve enerji bürokrasisinden üst düzey isimler katılıyor. ABD heyetinde ise Başkan Yardımcısı JD Vance'in yanı sıra özel temsilci Steve Witkoff ve Jared Kushner yer alıyor. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile Genelkurmay Başkanı Asim Munir'in, Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Al Sani'nin temaslara destek vermek amacıyla İsviçre'de bulunduğu bildirildi. Taraflar, geçici ateşkesi kalıcı bir barış anlaşmasına dönüştürmeyi hedeflerken, görüşmelerde, Lübnan'da ateşkes, İran'ın dondurulmuş mal varlıkları, Hürmüz Boğazı'nın durumu ve nükleer mesele ana konuları oluşturuyor. İran Petrol Bakanı Muhsin Paknejad, anlaşmanın kalıcı hale gelmesi durumunda ülkesinin enerji sektöründe büyük yatırım fırsatları sunacağını ve çok sayıda uluslararası ortaklık anlaşmasının imzalanabileceğini açıkladı.

Trump yeni sayfa istiyor

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Lucerne'de İran heyetiyle ilk görüşmenin ardından yaptığı açıklamada, "Görüşme tarihi önemde, ilerleme kaydetti. Trump yeni sayfa istiyor. Bölgesel istikrarsızlıktan çıkacağız. Yeni gelecekte herkes birlikte çalışacak. Barışı ve refahı herkes için teşvik edebileceğimiz bir gelecek görüyoruz" ifadelerini kullandı. Vance, Trump'ın "birçok soruna diplomatik çözüm bulmaları için kendilerine yetki verdiğini" ifade ederek, "Asıl soru, Ortadoğu'daki ilişkileri kalıcı olarak değiştirip değiştiremeyeceğimiz" dedi. Vance, "Trump, bölgesel çapta tam bir ateşkes sağlanması konusunda kararlı. Bu tür ateşkesler her zaman 'biraz karışık' olur. Teknik görüşmeler her anlaşmazlığı çözmeyebilir ancak tarihte ilk kez takımlar halinde bir araya gelmemizi sağlıyor" diye konuştu. Vance, müzakerelerin ilk turunun amacının "gerçek müzakere yapısını ve sürecini oluşturmak" olduğunu vurguladı. JD Vance ayrıca, üst düzey görüşmelerin ilk turu tamamlandıktan sonra da İsviçre’de devam edebilecek teknik uzmanlar düzeyindeki çalışma görüşmelerinin yapılacağını belirtti.

Tahran'ın ön şartı Lübnan

İran tarafı ise İsrail'i, Lübnan'daki ateşkes şartlarını ihlal etmekle suçluyor. Devrim Muhafızları, İsrail'in saldırılarının devam etmesi halinde bölgedeki enerji güvenliğinin risk altında kalacağını savunurken, İranlı yetkililer ABD'nin de mevcut anlaşmanın yükümlülüklerini tam olarak yerine getirmediğini öne sürüyor. İran Dışişleri Bakanlığı ve Müzakere Heyeti Sözcüsü İsmail Bekayi, mutabakat zaptına ilişkin İsviçre’de yürütülen görüşmeler hakkında, “Lübnan dahil bütün cephelerde savaşın sona erdirilmesi hükmü uygulanmadığı sürece nihai anlaşma için müzakerelerin başlaması mümkün değil” dedi. İran Müzakere Heyeti üyesi Hüseyin Kurbanzade de teknik konularda yapılan görüşmelerde İran petrolüne ilişkin yaptırımların geçici olarak kaldırılmasıyla ilgili hazırlanan taslağın nihai hale getirildiğini kaydetti.

ABD Başkanı'ndan İran heyetine tehdit

Müzakereler sürerken ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, "(İran Cumhurbaşkanı) Pezeşkiyan ağzından çıkana dikkat etsin. Hürmüz kapanırsa ülkenize dönemezsiniz. Vekil güçlerinizi durdurmazsanız saldırıları yeniden başlatacağım" dedi. ABD Başkanı Fox News'a yaptığı açıklamada ise "İranlılarla konuştum ve eğer Hürmüz'ü kapatırsanız bir ülkeniz kalmaz. Ülkenize geri dönemezsin" tehdidinde bulunduğunu söyledi.

İRAN ÇEKİLDİ İDDİASI

Yarı resmi Fars Haber Ajansı, Trump’ın tehditleri üzerine İran Heyeti’nin müzakere alanından ayrıldığını iddia etti. Axios'a konuşan bir diplomat ise İran heyetinin, Trump'ın tehditleri sonucu müzakere alanını terk ettiği iddiasını yalanlayarak görüşmelerin devam ettiğini belirtti.

Maddeler lehimize

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD'yle varılan mutabakat metnindeki maddelerin ülkesinin lehine olduğunu belirterek, Katar'da bloke edilen 6 milyar doların İran'a döneceğini söyledi. Tahran'daki başka bir programda konuşan Pezeşkiyan, ABD ve İsrail'in İran'daki toplumsal birlik ve beraberliği hedef aldığını vurgulayarak, söz konusu toplumsal birliğin ABD'yi müzakereye mecbur bıraktığını savundu. Pezeşkiyan, "Düşman, halk arasında birlik ve beraberliğin oluşacağına inanmıyordu. Toplumsal birliğimiz ABD'yi müzakereye mecbur etti. En büyük gücümüz halkımızın birliğidir" dedi. İran'da halkın ekonomik sorunlar nedeniyle sıkıntı içerisinde olduğuna işaret eden Cumhurbaşkanı, "Halkı memnun edememekten ve insanların protesto için sokaklara çıkmasından endişe ediyorum" ifadelerini kullandı. Pezeşkiyan'ın çıkışı Tahran'ın müzakerelerde oturma sebebinin başında ekonomik kırılganlık olduğu iddialarını güçlendirdi.

CENTCOM'dan Hürmüz iddiasına yalanlama

İran Devrim Muhafızları'nın, İsrail'in Lübnan'daki operasyonlarına tepki olarak Hürmüz Boğazı'nı kapattığını duyurması, zirve öncesinde tansiyonu yükseltti. Ancak ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ticari gemilerin boğazdan geçişini sürdürdüğünü ve yalnızca cumartesi günü 55 geminin güvenli şekilde geçerek küresel pazarlara 17 milyon varilden fazla petrol taşıdığını açıkladı.