Barajlar doluyor mu? Uzmanlardan uyarı geldi

Kış boyunca etkili olan yağışlara rağmen İstanbul’daki barajlarda beklenen güçlü toparlanma henüz gerçekleşmedi. Şubat ayında görülen yağmur ve yüksek kesimlerdeki kar erimeleri barajlara sınırlı miktarda su sağladı. Ancak uzun süredir devam eden yağış eksikliği nedeniyle su rezervlerinde belirgin bir rahatlama oluşmadı.

İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi verilerine göre baraj doluluk oranı son günlerde küçük bir artış gösterdi. Buna rağmen mevcut seviyeler su güvenliği açısından temkinli bir tablo ortaya koyuyor.

İSKİ’nin açıkladığı son verilere göre İstanbul’daki barajların doluluk oranı birkaç gün içinde kademeli olarak yükseldi.

• 5 Mart: yüzde 45,50
• 6 Mart 2026: yüzde 45,62
• 7 Mart 2026: yüzde 45,74

Bu veriler, son günlerdeki yağışların barajlara sınırlı bir katkı sunduğunu ortaya koydu. Ancak artışın oldukça düşük seviyede kalması dikkat çekti.

Barajlardaki seviyeye iki haftalık tablo üzerinden bakıldığında da güçlü bir toparlanma görülmedi.

• 22 Şubat: yüzde 42,91
• 7 Mart: yüzde 45,74

Kısa süreli yağışlara rağmen doluluk oranındaki yükselişin sınırlı kalması, su rezervlerinin hâlâ kırılgan bir seviyede bulunduğunu gösteriyor.

7 Mart 2026 tarihinde açıklanan verilere göre İstanbul’daki barajların doluluk oranları şöyle ölçüldü:

• Ömerli Barajı: yüzde 63,78
• Darlık Barajı: yüzde 62,55
• Elmalı Barajı: yüzde 89,46
• Terkos Barajı: yüzde 29,13
• Alibey Barajı: yüzde 36,74
• Büyükçekmece Barajı: yüzde 35,22
• Sazlıdere Barajı: yüzde 29,38
• Istrancalar Barajı: yüzde 43,12
• Kazandere Barajı: yüzde 57,48
• Pabuçdere Barajı: yüzde 31,38

Özellikle Terkos, Sazlıdere ve Pabuçdere barajlarında seviyelerin düşük kalması dikkat çekti.

Uzmanlara göre ocak ve şubat aylarında yağışların uzun yıllar ortalamasının altında kalması İstanbul’daki su rezervlerini doğrudan etkiledi.

Uzmanlar kısa süreli yağışların kalıcı bir toparlanma yaratamayacağını belirterek şu uyarıyı yaptı:

“İlkbahar aylarında düzenli ve güçlü yağışlar olmazsa barajlardaki düşüş yeniden başlayabilir. Yaz aylarında artan tüketim ve buharlaşma da düşünüldüğünde su yönetimi daha zor bir döneme girebilir.”

Sıcaklıkların yükseldiği yaz aylarında hem su tüketimi artıyor hem de buharlaşma hızlanıyor. Bu durum barajlardaki suyun daha hızlı azalmasına yol açabiliyor.

Uzmanlara göre önümüzdeki dönemde İstanbul’un su durumunu belirleyecek en kritik faktör ilkbahar yağışları olacak. Mevcut tablo ise kalıcı bir rahatlama için düzenli ve güçlü yağışın gerekli olduğunu gösteriyor.

İstanbul’un baraj doluluğu korkutuyor: Kritik eşik aşılamadı

Baraj doluluk oranı, bir barajın toplam su depolama kapasitesinin ne kadarının dolu olduğunu gösteren yüzdelik değeri ifade eder. Başka bir ifadeyle, baraj gölündeki su miktarının maksimum kapasiteye oranı olarak hesaplanır.

Örneğin kapasitesi 100 milyon metreküp olan bir barajda 50 milyon metreküp su bulunuyorsa doluluk oranı yüzde 50 olarak kabul edilir. Bu veri, şehirlerin içme suyu planlamasından tarımsal sulamaya, enerji üretiminden kuraklık yönetimine kadar birçok alanda temel gösterge olarak kullanılır.

Baraj doluluk oranlarının yıl boyunca nasıl değiştiğini görmek için yıllık eğilim analizleri yapılır. Bu analizlerde özellikle şu başlıklar incelenir:

• Geçen yılın aynı dönemindeki doluluk oranları
• Mevsimsel yağış miktarı
• Kurak veya yağışlı dönemlerin etkisi
• Uzun vadeli iklim değişikliği etkileri

Bu karşılaştırmalar sayesinde su kaynaklarının artıp artmadığı, kuraklık riskinin güçlenip güçlenmediği ve hangi önlemlerin alınması gerektiği daha net görülebilir.

Baraj doluluk oranları bir kentin su güvenliği açısından en kritik göstergelerden biri kabul edilir. Özellikle büyük şehirlerde milyonlarca insanın içme suyu doğrudan barajlardan sağlanır.

Doluluk oranları şu alanlarda belirleyici rol oynar:

• İçme suyu arzının sürdürülebilirliği
• Tarımsal sulama kapasitesi
• Hidroelektrik enerji üretimi
• Kuraklık riskinin yönetimi
• Su tasarrufu politikalarının belirlenmesi

Doluluk oranlarının uzun süre düşük seviyelerde kalması durumunda su tasarrufu çağrıları, kısıtlamalar veya alternatif su kaynakları gündeme gelebilir.

Kuraklık riski, uzun süre yeterli yağış görülmemesi nedeniyle su kaynaklarının azalması ve mevcut talebin karşılanamaması ihtimalini ifade eder.

Bu risk yalnızca yağış eksikliğiyle oluşmaz. Nüfus artışı, su tüketiminin yükselmesi, yetersiz su yönetimi, iklim değişikliği ve yeraltı sularının aşırı kullanımı da kuraklık riskini büyütebilir.

Baraj doluluk oranlarının uzun süre düşük seviyelerde kalması, kuraklık riskinin arttığını gösteren en önemli işaretlerden biri olarak kabul edilir.

Barajlarda tam doluluk, rezervuarın maksimum depolama kapasitesine ulaşması anlamına gelir. Bu durumda su seviyesi teknik olarak belirlenen üst sınırına yaklaşır ya da o noktaya ulaşır.

Tam doluluk durumunda içme suyu için güçlü bir rezerv oluşur, tarımsal sulama daha rahat yapılabilir ve hidroelektrik enerji üretimi verimli hale gelir. Ancak çok yoğun yağış dönemlerinde baraj güvenliğini sağlamak için fazla su kontrollü şekilde tahliye edilebilir.

Baraj doluluk oranı, barajdaki mevcut su miktarının toplam depolama kapasitesine bölünmesiyle hesaplanır.

Formül şu şekildedir:

Doluluk Oranı (%) = (Mevcut Su Hacmi / Maksimum Baraj Kapasitesi) × 100

Örneğin kapasitesi 200 milyon metreküp olan bir barajda 80 milyon metreküp su bulunuyorsa doluluk oranı şöyle hesaplanır:

(80 / 200) × 100 = yüzde 40

Bu ölçümler barajlarda kurulu sensörler ve hidrometrik sistemler aracılığıyla düzenli olarak takip edilir. Böylece su rezervlerindeki değişim günlük veya haftalık olarak izlenir.

7 Mart İzmir'deki barajların doluluk oranları