Bakanlıktan suça sürüklenen çocuklar için yeni model! 16 ülke incelendi detaylar belli oldu

Son dönemde kamuoyunda sıklıkla tartışılan “suça sürüklenen çocuklar” ile ilgili Adalet Bakanlığı tarafından çalışma yürütülüyor.

TBMM Suça Sürüklenen Çocukları Araştırma Komisyonu'na sunum yapan Adalet Bakanlığı Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Daire Başkanı Meral Gökkaya, incelemeye alınan "diversiyon(çocukları ceza sisteminin dışına çıkarma) modelini" açıkladı. Gökkaya, diversiyonun tanımı yaparak "kanunla ihtilaf halindeki çocukların resmi adalet sistemi dışında tutularak resmi olmayan alternatif usullere tabi tutulması" sözlerini sarf etti.

"Yargılama olursa o diversiyon sistemi olmuyor. Diversiyonda çocuğun alternatif yöntemlerle takip edilmesi, belli eğitim programlarına tabi tutulması veya yazılı ya da sözlü uyarılması gibi birçok yöntem kullanılıyor. Burada amacımız, çocuğun adli sicil kaydı oluşmadan suça sebep olan davranışlardan uzaklaştırılması, bunun da çocuğun ihtiyacına göre belirlenmesi” ifadelerini kullanan Gökkkaya, “Bazı ülkeler bunu basit suçlarla sınırlı tutuyor, bazı ülkelerse buna daha ağır suçları da dahil ediyor. Ama genel eğilim, basit suçlarda, ilk defa suç işleyen çocuklarda ve belli sayıda suç işlenmesi halinde uygulanması” dedi.

“Çocuk kurallara uyarsa hakkındaki ceza soruşturması ya da yargılama kapanmış oluyor, yani bir anlamda beraat etmiş gibi bir sonuçla karşılaşıyor.” diyen Gökkaya, “Uymazsa da yeniden ceza dosyası açılmış oluyor. Çocuk mahkemesinde yargılama nasıl oluyorsa o usullere tabi olarak yargılama tekrar başlamış oluyor." ifadelerine yer verdi.

Sabah'tan Önder Yılmaz'ın haberine göre, Gökkaya, diversiyon modelinde amacın "affetme, çocuğun suçunu görmezden gelme ya da cezayı azaltma ya da ceza vermeme" olmadığını, "çocuğun tekrar suç işlemesini önleme, toplumsal uzlaşıyı sağlama, hem toplumun hem de mağdur ve yakınlarının suçla ilgili zararlarını giderme" olduğunu belirtti.

Meral Gökkkaya, sözlerinin devamında "Amaç, toplumsal uzlaşıyı artırmak, çocuğu tekrar topluma kazandırmak, çocuğa özgü tedbirler bulmak, bunu sıkı şekilde takip etmek, sonradan, çocukların yetişkin olduğunda hayatlarını bir suç makinesi gibi sürdürmelerinin önüne geçmek" açıklamasında bulundu.

Suça Sürüklenen Çocuklar Komisyonu bu hafta İstanbul Emniyetini dinleyecek

Suça sürüklenen çocukların yargılama sürecine dahil olduklarında televizyon programları ve dizilerde gördükleri modellere özendiklerini ifade eden Gökkaya, "Yargılandıkları zaman hiç yargılanmama korkusunu yenmiş oluyorlar, onlar için yargılanmak normal bir şey oluyor. Cezaevine girip çıktıktan sonra 'Artık, ben bir adli sürece dâhil oldum, yargılanırım, ceza alırım, hapse girerim' korkuları azalıyor. 'Ben, artık, suçlu bir kişiliğim'; kendini böyle bir rol içerisinde hissediyor ve o rolün gereklerini yerine getiriyor. Yani iddia edilenin aksine çocuğu mahkemeye çıkarmak, ceza infaz kurumuna koymak caydırıcı olmuyor." değerlendirmesini yaptı.

Yapılacak diversiyon yönteminin öncelikle failin kabulünü gerektirdiğini işaret eden Gökkaya, sistemin aileye sorumluluk yüklediğini ifade ederek "Yani çocuğun ve ailelerin de 'diversiyon sistemine girmeyi kabul ediyorum, bana uygulanacak programlara uymayı kabul ediyorum' demesi gerekiyor" ifadelerine yer verildi.

Adalet Bakanlığı, diversiyon modeline ilişkin İngiltere, Almanya, İtalya, Hollanda gibi ülkeler başta olmak üzere 16 ülkedeki uygulamaları inceledi. Hollanda, “HALT” isimli “durdurma sistemini” uygularken söz konusu sistem hem savcılık hem polis tarafından uygulanabiliyor.

Polis, eylemin kabahat olması gerektiği durumlarda para cezası verebiliyor ya da şiddet ya da hırsızlık gibi savcının müdahalesini gerektirmeyen daha küçük eylemlerde 18 yaşına kadar suçluyu durdurma programına dâhil edebiliyor.

Meclis komisyonu suça sürüklenen çocuklar için toplandı: Tek bir nedene indirgenemez

Diversiyonu uygulayan ülkeler arasında Almanya da bulunurken ceza ehliyeti yaşını 14 olarak belirleyen ülkede 14 yaşın altındaki çocuklar diversiyona da tabi tutulmuyor. Diversiyon içinse 14-21 yaş esas alınıyor. Savcı ya da hâkim eğitici bir tedbir uygulanmasına hükmedebiliyor. Almanya'da suç türü anlamında en az bir yıldan az hapis cezasını gerektiren bir kabahat olduğunda diversiyon modeli uygulanıyor.

İtalya'da yine diversiyonu uygulayan ülkeler arasında. İtalya’da 14 yaşı ceza ehliyet yaşı olarak kabul edilirken İtalya, diversiyonu 14-21 yaş arasına uyguluyor. Çocuğun spor, sosyal aktivite, gönüllü çalışma gibi programlara dâhil edilmesi, bir eğitim projesine dâhil edilmesi gibi çalışmalar yürütülüyor.

İngiltere'de ceza ehliyeti yaşı 10 fakat ülkede kademeli uygulama var. Ailelere sorumluluk yüklenirken çocukla birlikte sürece alınıyor. Sorumluluklarını yerine getirmeyen ailelerde işlenen suç çocuğun siciline kaydediliyor ve aileye de bin sterlin ceza kesiliyor.