Bakan Bolat açıkladı: Eylül ayında ihracat rekoru! 26 milyar dolara ulaştı

Sabah sayfasından alınan bilgilere göre, Ankara24.com açıklama yapıyor.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, eylül ayı ile ocak-eylül dönemine ilişkin dış ticaret verilerini İstanbul'da düzenlenen toplantıda açıkladı.

Bolat, küresel ekonominin pandemi sonrası tedarik zinciri sorunları, jeopolitik gerilimler, enerji şokları ve artan korumacılığın etkisi altında bulunduğunu belirterek, 2026 yılında enerji fiyatlarındaki yükselişin üretim maliyetleri, enflasyon, dış ticaret ve büyüme üzerinde ilave baskı oluşturduğunu söyledi.

Dünya Ticaret Örgütünün 2025'te yüzde 4,6 büyüyen küresel mal ticareti hacminin 2026'da yüzde 1,9 artmasını beklediğini aktaran Bolat, OECD'nin 23 Eylül 2026 tarihli Ara Dönem Ekonomik Görünüm Raporu'nda ise küresel ekonominin 2026'da yüzde 2,9, 2027'de yüzde 3 büyümesinin öngörüldüğünü ifade etti.

TÜRKİYE EKONOMİSİ 24 ÇEYREKTİR BÜYÜYOR

Bolat, Türkiye ekonomisinin küresel koşullardaki zorluklara rağmen büyümesini sürdürdüğünü belirtti.

2026'nın ikinci çeyreğinde ekonominin yüzde 2,3 büyüdüğünü, ilk çeyrekte ise büyümenin yüzde 2,6 olarak gerçekleştiğini aktaran Bolat, böylece ekonominin 24 çeyrek boyunca kesintisiz büyüme performansı sergilediğini söyledi.

2026'nın ilk 6 ayındaki büyümenin geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,5 olduğunu belirten Bolat, yıllıklandırılmış GSYH'nin 1 trilyon 706 milyar dolara çıkarak tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştığını kaydetti.

Net mal ve hizmet ihracatının büyümeye 0,6 puan katkı verdiğini belirten Bolat, üretim tarafında sanayi, hizmetler ve tarımın; harcama tarafında ise özel tüketim, net ihracat ve yatırımların milli gelir artışına olumlu katkı sağladığını ifade etti.

Bolat ayrıca, ağustos ayında işsizlik oranının yüzde 7,8 seviyesinde gerçekleştiğini ve son 40 aydır tek haneli seviyesini koruduğunu belirtti. İstihdam edilenlerin sayısının ise ağustosta bir önceki aya göre 136 bin artarak 32 milyon 507 bine ulaştığını söyledi.

EYLÜL İHRACATI YÜZDE 15,4 ARTTI

Eylül ayında mal ihracatı, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 15,4 artarak 25 milyar 976 milyon dolara yükseldi.

Bolat, bu rakamla Cumhuriyet tarihinin en yüksek eylül ayı ihracatına ulaşıldığını ve aylık bazda da en yüksek ikinci ihracat seviyesinin kaydedildiğini bildirdi.

Ocak-eylül döneminde ihracat yüzde 5,2 artışla 210 milyar 973 milyon dolara çıktı. Böylece ilk 9 ayda geçen yılın aynı dönemine göre 10,5 milyar dolarlık net ihracat artışı gerçekleşti.

Son 12 aylık mal ihracatı ise 283 milyar 727 milyon dolara ulaşarak yeni bir rekor kırdı. Yıllıklandırılmış ihracat, 2025 yılının eylül ayına göre 14,1 milyar dolar arttı.

Bolat, 2026 yılı Orta Vadeli Program ihracat hedefinin de eylül ayında yıllıklandırılmış bazda aşıldığını açıkladı.

MAL VE HİZMET İHRACATINDA 409,1 MİLYAR DOLARLIK BEKLENTİ

Eylül itibarıyla yıllıklandırılmış hizmet ihracatının 125,4 milyar dolara ulaşmasının beklendiğini belirten Bolat, mal ve hizmet ihracatının toplamının 409,1 milyar dolar seviyesine çıkmasının öngörüldüğünü söyledi.

Bolat, 410 milyar dolarlık yıl sonu mal ve hizmet ihracatı hedefinin önümüzdeki aylarda yakalanmasının amaçlandığını ifade etti.

Son 41 ayın 30'unda aylık mal ihracatında artış yaşandığını, aynı dönemin 23 ayında aylık ihracat rekoru kırıldığını belirten Bolat, 2026'nın ilk 9 ayının 6'sında ihracat artışı sağlandığını ve 5 ayında aylık ihracat rekoru kırıldığını kaydetti.

Nisan, Haziran, Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarında aylık ihracat rekoru kırıldığını belirten Bolat, Nisan, Haziran ve Eylül aylarında çift haneli ihracat artışı gerçekleştiğini söyledi.

İHRACATTA YÜKSEK TEKNOLOJİ ÜRÜNLERİNİN PAYI YÜZDE 43,7

Eylül itibarıyla orta yüksek ve yüksek teknoloji ürün ihracatının yıllıklandırılmış olarak 117 milyar 582 milyon dolara ulaştığını belirten Bolat, bunun tüm zamanların en yüksek seviyesi olduğunu ifade etti.

Ocak-eylül döneminde orta yüksek ve yüksek teknolojili ihracatın geçen yılın aynı dönemine göre 5,7 milyar dolar arttığını belirten Bolat, bu ürünlerin toplam ihracat içindeki payının yüzde 43,7'ye yükseldiğini kaydetti.

Eylül ayında 26 alt sektörün 19'unda ihracat artışı gerçekleşirken, ocak-eylül döneminde 26 sektörün 18'inde artış görüldü.

OTOMOTİV VE KİMYA İHRACATINDA ARTIŞ

Eylül ayında otomotiv ihracatı yüzde 7,7 artışla 3,9 milyar dolara, kimyevi maddeler ve mamulleri ihracatı yüzde 25 artışla 3,1 milyar dolara yükseldi.

Savunma ve havacılık sanayisi ihracatı yüzde 10,7 artarak 634,1 milyon dolara çıkarken, gemi ve yat ihracatı yüzde 21,3 azalarak 181,4 milyon dolara geriledi.

Madencilik ihracatı ise yüzde 24,2 artışla 682,6 milyon dolar oldu.

Ocak-eylül döneminde otomotiv ihracatı yüzde 3,1 artışla 31,1 milyar dolara, kimyevi maddeler ve mamulleri ihracatı yüzde 6,4 artışla 25,8 milyar dolara yükseldi. Savunma ve havacılık sanayisi ihracatı yüzde 15,6 artarak 6,9 milyar dolara, gemi ve yat ihracatı yüzde 34,7 artarak 2 milyar dolara çıktı.

İHRACATTA EN FAZLA ARTIŞ ELEKTRİKLİ MAKİNELERDE

Ocak-eylül döneminde ihracatı en fazla artan fasıl, 2,2 milyar dolarlık artışla elektrikli makina ve cihazlar oldu.

Bunu 1,1 milyar dolarlık artışla plastikler ve mamulleri, 1,1 milyar dolarla yenilen meyveler, 1 milyar dolarla gemiler ve 992 milyon dolarla motorlu kara taşıtları izledi.

Aynı dönemde ihracatı en fazla gerileyen kalemler ise 746 milyon dolarla inorganik kimyasallar, 401 milyon dolarla hava ve uzay taşıtları, 309 milyon dolarla hububat, 247 milyon dolarla kakao ve 207 milyon dolarla mobilya oldu.

AVRUPA BİRLİĞİ TÜRKİYE'NİN EN BÜYÜK İHRACAT PAZARI

Ocak-eylül döneminde Türkiye'nin en fazla ihracat yaptığı bölge AB-27 oldu. Bu bölgeye ihracat yüzde 2,1 artarak 88,5 milyar dolara ulaştı.

AB-27'yi yüzde 9,4 artışla 33,2 milyar dolara ulaşan diğer Avrupa ülkeleri ve yüzde 0,4 artışla 32 milyar dolara çıkan Yakın ve Orta Doğu ülkeleri takip etti.

Kuzey Amerika'ya ihracat yüzde 13,5 artışla 15 milyar dolara, diğer Asya ülkelerine ihracat ise yüzde 10,9 artışla 16,4 milyar dolara yükseldi.

Buna karşılık Körfez ülkelerine ihracat, bölgedeki savaşın etkisiyle yüzde 4,6 azalarak 21,5 milyar dolara geriledi.

OECD ülkelerine ihracat yüzde 4,9 artarak 111,3 milyar dolara, İslam İşbirliği Teşkilatı ülkelerine ihracat ise yüzde 3,1 artışla 54,6 milyar dolara ulaştı.

İTHALAT 9 AYDA 282 MİLYAR DOLARA YAKLAŞTI

Eylül ayında mal ithalatı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 5,9 artarak 31 milyar 208 milyon dolar oldu.

Ocak-eylül döneminde ithalat yüzde 5,4 artışla 281 milyar 998 milyon dolara yükseldi. Dış ticaret açığı ise yüzde 5,8 artarak 71 milyar 25 milyon dolar oldu.

İhracatın ithalatı karşılama oranı yılın ilk 9 ayında yüzde 74,8 olarak gerçekleşti.

Eylül ayında dış ticaret açığı ise geçen yılın aynı ayına göre yüzde 24,8 azalarak 5,2 milyar dolara geriledi. İhracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 83,2 ile son 14 ayın en yüksek seviyesine çıktı.

Altın ve enerji hariç tutulduğunda bu oran yüzde 97,7 olarak hesaplandı.

ENERJİ İTHALATINDAKİ ARTIŞ DİKKAT ÇEKTİ

Eylül ayında ithalat artışında enerji fiyatlarındaki yükseliş etkili oldu. 27. fasıl ithalatı yüzde 50,4 artarak 6,8 milyar dolara yükseldi.

Buna karşılık altın ithalatı yüzde 82,8 azalarak 429,7 milyon dolara, otomotiv ithalatı ise yüzde 13,8 gerileyerek 3,5 milyar dolara düştü.

Ocak-eylül döneminde mineral yakıt ithalatı 6,6 milyar dolar, elektrikli makina ve cihaz ithalatı 3,2 milyar dolar, bakır ve bakırdan eşya ithalatı 1,8 milyar dolar arttı.

Aynı dönemde kıymetli ve yarı kıymetli taş ithalatı 5,3 milyar dolar, motorlu kara taşıtları ithalatı 4,6 milyar dolar ve hava ve uzay taşıtları ithalatı 497,9 milyon dolar azaldı.

İTHALAT ARTIŞININ TEMEL KAYNAĞI ARA MALLARI

Ocak-eylül döneminde ara malı ithalatı yüzde 8,5 artarak 200,3 milyar dolara yükseldi. Yatırım malları ithalatı yüzde 2,8 artışla 39,9 milyar dolar olurken, tüketim malları ithalatı yüzde 6 azalarak 41 milyar dolara geriledi.

Bolat, ithalattaki artışın tüketim mallarından ziyade hammadde ve ara malı ithalatından kaynaklandığını belirtti.

Diğer Asya ülkelerinden ithalat yüzde 13,2 artarak 78,6 milyar dolara yükselirken, Kuzey Amerika'dan ithalat yüzde 20,1 artışla 16,2 milyar dolara çıktı.

Buna karşılık AB-27'den ithalat yüzde 1,7 azalarak 83,3 milyar dolar oldu.

YILLIKLANDIRILMIŞ DIŞ TİCARET AÇIĞI 96 MİLYAR DOLAR

Yıllıklandırılmış mal ihracatı eylül itibarıyla 283 milyar 727 milyon dolar, mal ithalatı ise 379 milyar 761 milyon dolar olarak gerçekleşti.

Yıllıklandırılmış dış ticaret açığı 96 milyar dolar oldu. Bu rakam, Mayıs 2023'te ulaşılan 122,2 milyar dolarlık zirveye göre 26,2 milyar dolar daha düşük.

Yıllıklandırılmış ihracatın ithalatı karşılama oranı ise yüzde 74,7 seviyesinde gerçekleşti.

HİZMET İHRACATI 125,4 MİLYAR DOLARA ULAŞACAK

Türkiye'nin hizmet ihracatı 2002'deki 14 milyar dolar seviyesinden 2025'te 124,9 milyar dolara yükseldi. 2025 yılında hizmet ihracatının 63 milyar dolarlık fazla verdiği belirtildi.

2026'nın ocak-temmuz döneminde hizmet ihracatı yüzde 0,2 azalarak 65,9 milyar dolar oldu.

Temmuz ayında hizmet ihracatı yıllık bazda yüzde 1,2 artışla 13,3 milyar dolara ulaşırken, yıllıklandırılmış hizmet ihracatı yüzde 3,2 artışla 124,7 milyar dolar oldu.

Eylül itibarıyla yıllıklandırılmış hizmet ihracatının yüzde 2,3 artışla 125,4 milyar dolara ulaşması bekleniyor.

İHRACATÇILARA FİNANSMAN DESTEĞİ ARTIRILIYOR

Bolat, ihracatçıların finansmana erişimini kolaylaştırmak amacıyla çeşitli düzenlemelerin hayata geçirildiğini belirtti.

Türk Eximbank'ın 2026 yılında sağlayacağı desteği 59 milyar dolara çıkarma hedefi bulunduğunu aktaran Bolat, bankanın özkaynaklarının 18,9 milyar liradan 210,5 milyar liraya yükseldiğini söyledi.

Türk Ticaret Bankası'nın 2026 yılında ihracatçılara 100 milyar liralık finansman desteği sağlamayı hedeflediğini belirten Bolat, İGE A.Ş. tarafından da 30 Eylül itibarıyla ihracatçıların 331,4 milyar liralık kredisine 289,9 milyar lira kefalet sağlandığını açıkladı.

İhracat reeskont kredilerinde faiz maliyetinin yüzde 23,95 olarak uygulandığını belirten Bolat, günlük kredi limitinin 300 milyon liradan 5 milyar liraya çıkarıldığını, firma başına günlük limitin ise 45 milyon liradan 60 milyon liraya yükseltildiğini kaydetti.

Yabancı para cinsi ihracat reeskont kredilerinde kredi limitinin de 1,5 milyon dolardan 5 milyon dolara çıkarıldığını belirten Bolat, TCMB kaynaklı reeskont kredilerinde BSMV istisnasının kapsamının genişletildiğini ifade etti.

YATIRIM TAAHHÜTLÜ AVANS KREDİSİ LİMİTİ 750 MİLYAR LİRAYA ÇIKARILIYOR

Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi programının toplam limitinin 750 milyar liraya yükseltileceğini belirten Bolat, imalat sanayisine yönelik 250 milyar liralık yeni kredi paketiyle toplam 1 trilyon liralık kredi sağlanacağını açıkladı.

Yeni mekanizmayla firmaların mevcut Teknoloji/Strateji Puanı Belgesi'nin yanı sıra Öncelikli Finansman Belgesi alarak kredi başvurusu yapabilmesine imkan sağlanacağını belirten Bolat, kredi kullanım şartlarının esnetileceğini ve potansiyel kullanıcı tabanının genişletileceğini söyledi.

KOSGEB'in imalat sanayisine yönelik istihdamı koruma desteğinde de kapsamın genişletildiğini aktaran Bolat, büyük işletmelerin de finansman desteğinden yararlanabileceğini, KOSGEB tarafından karşılanan faiz desteğinin ise 10 puandan 12 puana yükseltildiğini bildirdi.

DÖVİZ DÖNÜŞÜM DESTEĞİNDE YENİ DÖNEM

Bolat, ihracatçılara sağlanan döviz dönüşüm desteğinde yeni modelin 1 Ekim itibarıyla yürürlüğe girdiğini açıkladı.

Firmalara sağlanan yüzde 2'lik döviz dönüşüm desteğinin yüzde 3 olarak uygulanmasına ilişkin geçici sürenin 31 Ocak 2027'ye kadar uzatıldığını belirten Bolat, yeni düzenlemeyle döviz almama taahhüdü başta olmak üzere bazı şartların kaldırıldığını veya kolaylaştırıldığını söyledi.

Yeni modelde destekten yararlanıldığı gün döviz pozisyonunun yüzde 10'un altında olmasının yeterli olacağını belirten Bolat, sonrasında ilave beyan zorunluluğu bulunmayacağını kaydetti.

Doğrudan ihracatçı olmayan tedarikçi üreticilerin de destekten yararlanabilmesine yönelik mekanizma oluşturulduğunu belirten Bolat, hizmet sektöründe Vergi, Resim ve Harç İstisnası Belgesi şartının kaldırıldığını söyledi.

Döviz Dönüşüm Desteği kapsamında 2,5 yılda ihracatçılara yaklaşık 190 milyar lira, yani 5 milyar dolar ödeme yapıldığını belirten Bolat, yeni modelle destekten yararlanan firma sayısının ve sektör kapsamının artırılmasının hedeflendiğini ifade etti.

ÜRETİM VE HİZMET İHRACATINA VERGİ TEŞVİKLERİ

Bolat, 2026 yılında yatırım ortamının iyileştirilmesi ve Türkiye'nin küresel bir yatırım, finans ve ticaret merkezi haline getirilmesi amacıyla çeşitli vergi düzenlemelerinin yürürlüğe alındığını belirtti.

Buna göre sanayi sicil belgesine sahip ve fiilen üretim yapan kurumların münhasıran üretim faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar ile zirai üretim faaliyetlerinden elde edilen kazançlara uygulanacak kurumlar vergisi oranının yüzde 12,5 olarak belirlendiğini söyledi.

İstanbul Finans Merkezi'nde faaliyet gösteren firmalar için transit ticaret ve yurt dışındaki mal alım-satımlarına aracılık faaliyetlerinden elde edilen kazançlarda kurumlar vergisi indirim oranının yüzde 100'e, merkez dışında faaliyet gösteren firmalarda ise yüzde 95'e çıkarıldığını belirtti.

Yurt dışı operasyonlarını Türkiye'den yürüten firmaların kazançlarına yönelik olarak da İstanbul Finans Merkezi'nde yerleşik firmalara 20 yıl boyunca yüzde 100, merkez dışında faaliyet gösterenlere yüzde 95 oranında kurumlar vergisi indirimi sağlandığını aktardı.

Hizmet ihracatında ise mimarlık, mühendislik, tasarım, yazılım, tıbbi raporlama, çağrı merkezi, ürün testi, veri işleme, eğitim ve sağlık gibi birçok hizmetten elde edilen kazançlara uygulanan vergi indiriminin yüzde 80'den yüzde 100'e çıkarıldığını belirten Bolat, uygulamanın 1 Ocak 2026'dan itibaren geçerli olduğunu söyledi.

TİCARET DİPLOMASİSİ KAPSAMINDA 208 TEMAS

Bolat, 2026 yılında 65 ülke ve teşkilatla 208 ticari temas gerçekleştirildiğini açıkladı.

Maldivler Tercihli Ticaret Anlaşması'nın 1 Ağustos 2026'da yürürlüğe girdiğini, Ukrayna Serbest Ticaret Anlaşması'nın da 1 Ekim itibarıyla yürürlüğe girmesiyle Türkiye'nin yürürlükteki STA sayısının 25'e ulaştığını belirtti.

21-23 Eylül tarihlerinde New York'ta gerçekleştirilen temaslarda Türk ve Amerikan iş dünyasının temsilcileriyle görüşmeler yapıldığını belirten Bolat, 19. Türkiye Yatırım Konferansı'nda da küresel yatırımcılarla Türkiye'nin yatırım potansiyelinin değerlendirildiğini söyledi.

28 Eylül'de Brüksel'de Avrupa Komisyonu ve Avrupa Parlamentosu temsilcileriyle görüşmeler gerçekleştirdiğini belirten Bolat, 30 Eylül-1 Ekim tarihlerinde ABD'nin Milwaukee kentinde düzenlenen G20 Ticaret Bakanları Toplantısı'na katıldığını aktardı.

GÜMRÜK BİRLİĞİ VE "MADE İN EU" GÜNDEMİ

Bolat, Avrupa Birliği ile ticari ilişkilerde Gümrük Birliği'nin güncellenmesi ve "Made in EU" yaklaşımının Türkiye açısından önem taşıdığını belirtti.

Türkiye'nin "Made in EU" girişimine ilişkin çekincelerinin Avrupa Komisyonu ve AB üyesi ülkelerin temsilcilerine aktarıldığını belirten Bolat, Türkiye'nin söz konusu düzenlemenin kapsamına tam olarak dahil edilmesine yönelik diplomatik temasların sürdüğünü ifade etti.

Bolat, Avrupa tedarik zincirlerindeki Türkiye'nin rolünün ve mevcut pazar payının korunmasının yanı sıra kamu alımları piyasalarında karşılıklılık ve ortak fayda esasına dayalı yeni bir müzakere sürecinin başlatılmasına yönelik hazırlıkların sürdüğünü bildirdi.

AB'nin çelik sektörüne yönelik yeni ticaret önlemleri konusunda da Avrupa Komisyonu ile yürütülen görüşmeler sonucunda belirli bir uzlaşı zemini oluştuğunu belirten Bolat, yeni düzenlemenin Ankara Anlaşması, Gümrük Birliği ve AKÇT Serbest Ticaret Anlaşması ile uyumlu uygulanmasının öncelikleri arasında olduğunu söyledi.

AB'nin MERCOSUR ve Hindistan gibi büyük ekonomilerle imzaladığı serbest ticaret anlaşmalarının da yakından takip edildiğini belirten Bolat, Türkiye'nin STA ağının genişletilmesi ve AB ile ticari ilişkilerin derinleştirilmesine yönelik çalışmaların devam ettiğini kaydetti.

"İHRACAT, ÜRETİM VE İSTİHDAM HEDEFLERİNE ODAKLANACAĞIZ"

Bolat, Ticaret Bakanlığı olarak yatırım, üretim, ihracat, istihdam ve cari denge üzerinden ekonomik büyüme hedeflerine yönelik çalışmaların sürdürüleceğini belirterek, ihracatın artırılması ve Türkiye'nin yatırım açısından cazibe merkezine dönüştürülmesine yönelik adımların devam edeceğini ifade etti.

Haber Girişi Deniz Dalgıç - Editör

#ÖMER BOLAT #TİCARET BAKANLIĞI #İHRACAT