BAE, 2 Mayıs’ta OPEC’ten çıkıyor… BAE’nin çıkışı OPEC’İ dağıtır mı

PETROL İhraç Eden Ülkeler Örgütü OPEC, uzun zamandır ters düştüğü üyesi Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile yolları ayırıyor. BAE yönetimi 2 Mayıs itibarıyla OPEC üyeliğinden çıkacağını resmen duyurdu. Bu açıklama sonrasında ‘petrol fiyatları artar’ diyenler de var tam tersi görüşte olanlar da. Petrol fiyatları ise siyasi gerilimdeki belirsizliklerin de etkisiyle yüzde 3’ün üzerinde yükseldi. Brent petrolün varil fiyatı dün gün ortasında 117.2 dolar oldu.

Dünya petrolünün yüzde 3-4’ünü üreten BAE, İran merkezli Ortadoğu geriliminin başlangıcından bu yana aldığı ekonomik darbeler nedeniyle petrol gelirlerinde OPEC’in koyduğu kuralların dışına çıkarak yaralarını sarmak istiyor. Uzun süredir asıl söz sahibi olarak örgütü domine eden Suudi Arabistan ile ters düştüğü bilindiği için alınan ayrılık kararının sürpriz olmadığı vurgulanıyor. Ancak herkesin ortak görüşü zamanlamanın manidar olduğu yönünde. Çünkü uzmanlara göre tam da Hürmüz’ün kapanmasına neden olan bir savaşın ortasında verilen bu karar, petrol piyasalarını her zamankinden fazla etkileyebilir.

OPEC’İN GELECEĞİ AÇISINDAN ÖNEMLİ

BAE’nin OPEC’ten ayrılık kararını Hürriyet’e değerlendiren Akdeniz Enerji ve İklim Örgütü Petrol ve Gaz Direktörü Dr. Sohbet Karbuz’a göre bu ayrılık OPEC’in dağılması anlamına gelmese de örgütün geleceğini tehlikeye sokacak bir karar. Karbuz, “Eğer Hürmüz krizi devam ederse OPEC’in üretim kotaları anlamsızlaşacak. Ve bence bu karar kota belirlemede İran’ın rolünü artıracak. Petrol piyasalarında fiyatlar ve piyasanın geleceği konusunda çok bilinmeyenli denkleme yeni bir bilinmeyen eklendi” diye konuştu.

Karbuz’un yorumuna katılan farklı enerji uzmanları da var. Enerji uzmanı Dr. Cenk Pala OPEC’in çözüldüğü görüşünde. Pala, “ABD, uzun süredir yok etmeye çalıştığı OPEC’den kurtulmak için düğmeye bastı. BAE’yi Irak ve sonrasında Kuveyt ile Venezuela takip edebilir. Petrol ve gazın patronu ABD olsun istiyorlar.  OPEC etkisiz hale getirilecek ve arz krizleri dahi ABD tarafından yaratılacak gibi bir plandan bahsediliyor. Esasen Suudiler örgütten çıkarsa OPEC tamamen biter” yorumunu yaptı.

Kadir has Üniversitesi enerji ve Sürdürülebilir Kalkınma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Ş. Volkan Ediger ise BAE’nin neden böyle bir karar aldığı sorusuna stratejik bir bakış açısı getirdi:

“Suudi Arabistan ile BAE, uzun süredir çekişiyor. OPEC demek Suudi Arabistan demek, o kotayı koyuyor, kontrol ediyor. BAE zaten İran savaşıyla birlikte petrolden başka alanlarda da zarar gördü. Çünkü ülke yıllar öncesinden petrol sonrası döneme hazırlık içindeydi. Bunun için Dubai’yi, Abu Dabi’yi kurdu. Dünyayı oraya çekmeye çalıştı. Finans ve turizm merkezleri yarattı. İran’daki savaşta dünya bu şehirleri terk etti. Gayrimenkul fiyatlarında düşüş var. Ve BAE psikoza girdi. Düzen bozuluyor. BAE, OPEC kotasından rahatsız. Aylardır da görüşmeler yapıyor, kendi kotasının yükseltilmesini istiyor. Petrol gelirini artırmayı ve teşviklerle bu şehirlerden kaçışı durdurmayı planlıyorlar. Bunu Suudi Arabistan’ın kontrol ettiği bir OPEC içinde yapması mümkün değil.”

Prof. Dr. Ediger, Sohbet Karbuz’un aksine BAE’nin kopuşunun petrol piyasasını çok fazla etkilemeyeceği görüşünde. Şu anda zaten savaşla birlikte petrol piyasasının ‘dünyanın en serbest piyasası’ haline geldiğini belirten Ediger, “Şu anda Akdeniz’de dolanan bir sürü petrol dolu tanker var. Bidonla alır gibi tankerle petrol alınıyor. Ayrıca Suudi Arabistan ve Rusya gibi ülkelerin petrol üretimini kısa sürede artırıp azaltma kabiliyeti var. BAE çıkarsa Suud üretimini artırır. Bana göre varil fiyatının 150 dolar olması önemli değil, önemli olan o fiyata kaç varil petrol satabilineceği” yorumunu yaptı.